TRUMP'A "ÇİN SEYAHATİ" UYARISI: PEKİN’E ZAFER EDASIYLA GİRECEĞİNİ SANMA

Trump’ın Çin’e gerçekleştireceği ziyarete değinen Velayeti, “Sayın Trump bugünkü sükunetimizden faydalanarak asla Pekin’e zafer edasıyla gireceğini sanma. Önce Batı Asya'nın yeni jeopolitik düzeninin alfabesini öğren" ifadelerini kullandı.

“NÜKLEER SİLAH” TEHDİDİ

Velayeti, Trump’ın, “Pentagon’un asker kayıpları ile ilgili ortaya koyduğu yalanlara inanarak” üstü kapalı şekilde İran’ı nükleer silah kullanmakla tehdit ettiğini dile getirdi. "Savaşta ABD’yi mağlup ettiklerini" savunan Velayeti, ABD’nin, diplomatik süreçte galip gelmeyi düşünmemesini istedi.

TRUMP’IN ÇİN ZİYARETİ: GÜNDEMDE TİCARET VE YATIRIM ANLAŞMALARI VAR

ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in bu hafta Pekin’de kritik bir zirvede bir araya gelmesi bekleniyor. İki liderin görüşmesinde İran, Tayvan, yapay zeka, nükleer silahlar ve ticaret savaşlarının ele alınacağı bildirildi.

Trump’ın çarşamba günü Pekin’e gitmesi, görüşmelerin ise perşembe ve cuma günü yapılması planlanıyor. Bu ziyaret, Trump’ın 2017’den bu yana Çin’e gerçekleştireceği ilk ziyaret olacak.

ABD’li yetkililer, görüşmelerde karşılıklı ticaret ve yatırımı kolaylaştıracak yeni mekanizmaların ele alınacağını açıkladı.

Çin’in Boeing uçakları, Amerikan tarım ürünleri ve enerji alanlarında yeni alımlar açıklaması bekleniyor. Ayrıca iki ülkenin ticaret savaşında nadir toprak elementleri konusunda sağlanan ateşkesin uzatılması da gündemde bulunuyor.

KRİTİK BAŞLIKLAR: İRAN, TAYVAN VE NÜKLEER SİLAHLAR

Trump ile Şi’nin görüşmesinde İran savaşı da önemli başlıklardan biri olacak. ABD yönetiminin, Çin’den İran üzerindeki etkisini kullanarak Tahran’ı Washington ile anlaşmaya zorlamasını istediği belirtildi.

ABD tarafı ayrıca Çin’in Rusya ile ilişkileri ve Moskova’ya sağladığı destek konusunda da baskısını sürdürüyor.

Şi Cinping’in ise Washington yönetimine Tayvan konusunda tepki gösterdiği ifade edildi. ABD’nin Tayvan’a verdiği askeri destek nedeniyle iki ülke arasındaki gerilimin sürdüğü kaydedildi.

YAPAY ZEKA VE NÜKLEER ENDİŞE

Tarafların gelişmiş yapay zeka sistemleri konusunda da iletişim kanalı oluşturmayı değerlendirdiği belirtildi.

ABD yönetimi ayrıca Çin ile nükleer silahlar konusunda görüşmek istiyor ancak Pekin’in şu aşamada silah kontrolü müzakerelerine sıcak bakmadığı ifade edildi.

Trump ile Şi Cinping son olarak geçen yıl Güney Kore’de bir araya gelmiş ve ticaret savaşına ara verilmesi konusunda anlaşmıştı.

TRUMP'TAN İRAN'A "ÇÖP" RESTİ: "ATEŞKES YAŞAM DESTEĞİNE BAĞLI"

İran ile devam eden ateşkes sürecini değerlendiren Trump, sürecin tarihin en zayıf döneminden geçtiğini vurguladı. Tahran'dan gelen öneri metnini sert bir dille eleştiren Trump, "Bu çöp parçasını okuyarak zamanımı boşa harcayamam. Ateşkes şu anda inanılmaz derecede zayıf, adeta yaşam desteğine bağlı durumda" ifadelerini kullanarak askeri seçeneklerin hala masada olduğunun sinyalini verdi.

İRAN'IN ÖNERİSİNE "APTALCA" YAKIŞTIRMASI

Tahran’ın sunduğu son nükleer teklifi "aptalca" olarak nitelendiren ABD Başkanı, metinde nükleer silahtan vazgeçme taahhüdünün yer almadığını belirtti. Trump, "Bu teklifi kimse kabul etmezdi, belki sadece Obama ve Biden kabul ederdi. İran nükleer tozunu oradan sadece biz ya da Çin alabiliriz. Ancak lider kadroları çok güvenilmez ve sürekli fikir değiştiriyorlar" dedi.

"İRAN YÖNETİMİ APTAL İNSANLARDAN OLUŞUYOR"

İran yönetiminin üzerinde baskı hissetmediğini dile getiren Trump, askeri açıdan teorik olarak zaten tam bir zafer kazandıklarını savundu. Tahran'daki siyasi yapıyı "ılımlılar" ve "çılgınlar" olarak ikiye ayıran ABD Başkanı, "Ilımlılar anlaşma için can atıyor ama sanırım çılgınlardan korkuyorlar. Onlarla bir anlaşma yapmak mümkün ancak karşımızda güvenilmez bir kadro var" şeklinde konuştu.

KÜRTLER HAKKINDA SERT SÖZLER: "BİZİ HAYAL KIRIKLIĞINA UĞRATTILAR"

Trump, bölgedeki Kürt gruplarla ilgili de ezber bozan bir çıkış yaptı. İranlı göstericilere ulaştırılması planlanan silahları ellerinde tuttukları iddiasıyla Kürtleri eleştiren Trump, "Kürtler bizi hayal kırıklığına uğrattı. Kongre onların sıkı savaştığını söylüyor ama onlar sadece kendilerine ödeme yapıldığında savaşıyorlar. Onlardan dolayı büyük bir hayal kırıklığı yaşıyorum" dedi.

ASKERİ SEÇENEKLER HALA MASADA

Müzakere kapısını tamamen kapatmasa da İran'ın tutumundan duyduğu memnuniyetsizliği dile getiren Trump, diplomatik çözümün ancak nükleer silahtan tamamen vazgeçilmesi durumunda mümkün olacağını yineledi. Bölgedeki dengeleri değiştirebilecek bu açıklamalar, Washington-Tahran hattındaki gerilimin daha da tırmanacağının işareti olarak yorumlandı.

"DSÖ YANLIŞ TEŞHİS KOYUYORDU VE ÇİN ETKİSİNDEYDİ"

DSÖ’den çekilme kararından pişman olup olmadığı sorusuna yanıt veren Trump, örgütün Çin’in aşırı etkisinde kaldığını ve ABD’ye adil davranılmadığını savundu. "Bize iyi davranılmıyordu ve yanlış teşhis koyuyorlardı," diyen Trump, ABD'nin örgüte en büyük mali katkıyı sağlayan ülke olmasına rağmen hak ettiği karşılığı alamadığını vurguladı.

MALİ TABLO: 500 MİLYON DOLARA KARŞI 39 MİLYON DOLAR

Trump, DSÖ'ye ödenen katkı paylarındaki adaletsizliğe dikkat çekerek, "Biz 350 milyon insan için yılda 500 milyon dolar ödüyorduk. Çin ise 1,4 milyar insan için sadece 39 milyon dolar ödüyordu," ifadelerini kullandı. Örgütün özellikle COVID-19 pandemisini ele alış biçimini hatırlatan Trump, "COVID konusunda tamamen yanıldılar," diyerek kurumun güvenilirliğini sorguladı.

HANTAVİRÜS SALGINI VE NEBRASKA’DAKİ TAHLİYE OPERASYONU

Atlantik Okyanusu'ndaki MV Hondius gemisinde görülen hantavirüs vakalarına da değinen Trump, bu patojenin yayılmasının kolay olmadığını belirterek halkı teskin etti. Nebraska eyaletindeki sağlık yetkililerinin 18 Amerikalıyı gemiden başarıyla tahliye ettiğini duyuran Trump, "Nebraska harika bir iş çıkardı. Çok dikkatliyiz ve durum kontrol altında," dedi.

SAĞLIK BAKANLIĞI: "HALK İÇİN RİSK SON DERECE DÜŞÜK"

ABD Sağlık Bakan Yardımcısı Amiral Brian Christine, hantavirüsün genel halk sağlığı için oluşturduğu tehdidin minimum düzeyde olduğunu açıkladı. Virüsün And Dağları varyantının kolay yayılmadığını vurgulayan Christine, bulaşma için semptom gösteren biriyle uzun süreli yakın temasın şart olduğunu belirterek paniğe gerek olmadığını ifade etti.

VERGİ İNDİRİMİ İÇİN KONGRE ONAYI GEREKİYOR

Trump, benzin fiyatları normale dönene kadar vergileri askıya almayı, ardından kademeli olarak yeniden yürürlüğe koymayı hedefliyor. Halihazırda galon başına benzinde 18,4 sent, dizelde ise 24,4 sent olan federal tüketim vergisinin kaldırılabilmesi için Kongre’nin onayı şart. Ancak Kongre’nin bu tür bir vergi muafiyetine şu ana kadar sıcak bakmaması, kararın uygulanabilirliği konusunda soru işaretleri yaratıyor.

İRAN SAVAŞI AKARYAKIT FİYATLARINI %50 ARTIRDI

28 Şubat’ta başlayan İran savaşı, küresel enerji piyasalarında şok etkisi yarattı. Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verilerine göre, savaşın başlangıcından bu yana benzin fiyatları %50’den fazla artış göstererek galon başına 4,52 dolar seviyesini aştı. Analistler, bölgedeki belirsizlik sürdüğü müddetçe fiyatların yüksek seyretmeye devam edeceği konusunda hemfikir.

HÜRMÜZ BOĞAZI VE "ÖZGÜRLÜK PROJESİ" VURGUSU

Küresel petrol ve doğal gaz sevkiyatının kalbi sayılan Hürmüz Boğazı, Şubat sonundan bu yana fiilen kapalı durumda. Trump, bu durumu İran’ın elindeki "tek silah" olarak nitelendirdi. Boğazın yeniden açılması için ABD’nin askeri operasyonu olan "Özgürlük Projesi"nin yeniden başlatılabileceğini belirten Trump, bu seferki müdahalenin "çok daha şiddetli" olacağı uyarısında bulundu.

NÜKLEER TEKLİFE TRUMP’TAN SERT YANIT

İran’ın nükleer programına ilişkin sunduğu son yanıtı da değerlendiren Trump, teklifin bazı tavizler içerse de "hâlâ çok aptalca" olduğunu söyledi. Tahran’ın önerilerini yeterli bulmayan ABD Başkanı, diplomatik çözüm arayışlarında çıtayı yüksek tutmaya devam ediyor. Bu durum, enerji arzı ve küresel yakıt fiyatları üzerindeki baskının bir süre daha devam edebileceğine işaret ediyor.

UFO vakalarına ilişkin yüzlerce belge, fotoğraf ve videonun yer aldığı sistemin açılmasının ardından sosyal medyada da büyük tartışma başladı.

İLK 24 SAATTE REKOR ZİYARET

Pentagon cephesinden yapılan açıklamaya göre site, açıldıktan sonraki ilk saatlerde yoğun trafik aldı. Bakanlık Sözcüsü Sean Parnell, platformun ilk 12 saatte 340 milyondan fazla ziyaret aldığını duyurdu.

İddialara göre ziyaretçi sayısı ilk 24 saat içinde ise 500 milyonu geçti. Parnell, X hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı: “Site yalnızca 12 saat içinde Amerikalılar ve dünya genelinde gerçeği arayan insanlar tarafından 340 milyon kez ziyaret edildi.”

UFO BELGELERİ VE GİZLİ DOSYALAR YAYINLANDI

Pentagon’un erişime açtığı arşivde daha önce kamuoyuyla paylaşılmayan çok sayıda materyalin bulunduğu öne sürüldü.

Arşivde; UFO gözlem raporları. Pilot ifadeleri. Radar kayıtları. Fotoğraf ve videolar. Tanımlanamayan hava olaylarına ilişkin belgeler yer alıyor. Dünya dışı yaşam ve uzaylı iddialarına ilgi duyan milyonlarca kişi platforma akın ederken, sosyal medyada da “gerçek açıklanıyor mu?” tartışmaları başladı.

TRUMP’TAN DİKKAT ÇEKEN PAYLAŞIM

ABD Başkanı Donald Trump da konuyla ilgili dikkat çeken bir açıklama yaptı. Truth Social hesabından paylaşım yapan Trump, Amerikalılara yeni yayınlanan belgeleri incelemeleri çağrısında bulundu.

Trump paylaşımında, önceki yönetimleri şeffaf davranmamakla suçlayarak şu ifadeleri kullandı: “İnsanlar artık ‘Neler oluyor?’ sorusuna kendileri cevap verebilir.”

DERA DOSYASI YENİDEN AÇILDI

2011 yılında Suriye’de olayların başladığı Dera kentindeki süreçte adı sık sık gündeme gelen Atef Necib, ağır suçlamalarla yargılanıyor.

2008-2011 yılları arasında Dera Siyasi Güvenlik Şubesi Başkanı olarak görev yapan Necib’in; keyfi infaz, sistematik işkence, çocuklara yönelik kötü muamele, Ömeri Camii baskını gibi birçok suçlamayla karşı karşıya olduğu belirtildi.

MAHKEMEDE TÜM SUÇLAMALARI REDDETTİ

Canlı yayınlanan duruşmada Atef Necib, yöneltilen suçlamaları reddetti. Çocukların gözaltına alınmasından haberdar olmadığını öne süren Necib, ateş açma emirlerinin kendi birimiyle ilgisinin bulunmadığını savundu. Savunmasında, “Dera halkı nasıl öğrendiyse ben de öyle öğrendim” ifadelerini kullandı.

“AFTAN YARARLANAMAYACAK”

Mahkeme başkanı ise davanın yalnızca yerel yasalar çerçevesinde değerlendirilmeyeceğini açıkladı. Dosyanın “savaş suçu” ve “insanlığa karşı suç” kapsamında uluslararası hukuk normlarına göre ele alınacağı belirtildi. Mahkeme ayrıca sanığın hiçbir şekilde aftan yararlanamayacağını vurguladı.

Dava kapsamında firari durumdaki Beşşar Esad ve kardeşi Mahir Esad’ın da gıyabi sanıklar arasında yer aldığı açıklandı. Mahkeme heyeti bu isimlerin medeni haklarının kaldırılmasına ve mal varlıklarının dondurulmasına karar verdi.

İnsan Hakları İzleme Örgütü ve çok sayıda uluslararası gözlemcinin takip ettiği dava, tanıkların dinlenmesi için 19 Mayıs Salı gününe ertelendi.

Mağdur yakınlarının ise yıllar sonra gelen bu yargılamayı dikkatle takip ettiği ifade edildi.

YARALILAR VAR

Zarife, başkent Şam'ın Vurud Mahallesi’nde boş bir otobüste yaşanan patlama sonucu 5 kişinin yaralandığını, yaralıların hastaneye kaldırılarak tedavi altına alındığını belirtti.

Patlama sonrası olay yerine sevk edilen güvenlik ve inceleme ekiplerinin, patlamanın nedenin belirlenmesi için teknik inceleme ve soruşturma başlattığı kaydedildi.

“İRAN’IN URANYUMUNU İSTEDİĞİMİZ ZAMAN ALIRIZ”

Trump, İran’ın yer altındaki zenginleştirilmiş uranyum stoklarının sürekli gözetim altında olduğunu söyledi.Kurduğu Uzay Kuvvetleri’nin bölgeyi anlık takip ettiğini savunan Trump, İran’a yönelik açık tehditte bulundu.

Trump açıklamasında, “Uzay Kuvvetleri her şeyi izliyor. Eğer biri oradaki uranyuma yaklaşırsa bize adını, adresini, rozet numarasını bile söylerler. İran’ın zenginleştirilmiş uranyumunu istediğimiz zaman alacağız. Biri yaklaşırsa onları havaya uçuracağız” ifadelerini kullandı.

“HEDEFLERİN YÜZDE 70’İNİ HALLETTİK”

Trump, İran’a yönelik operasyonların henüz tamamen bitmediğini de söyledi. İstedikleri takdirde iki hafta daha saldırıları sürdürebileceklerini belirten ABD Başkanı, “Vurmak istediğimiz hedeflerin muhtemelen yüzde 70’ini hallettik. Ama hâlâ vurabileceğimiz başka hedefler de var” dedi.

Trump ayrıca İran’ın askeri kapasitesinin büyük ölçüde çöktüğünü savundu.

İran’ın donanmasının, hava savunma sistemlerinin ve radar altyapısının ağır zarar gördüğünü öne süren Trump, “A takımı gitti, B takımı gitti, C takımının da bir kısmı gitti” ifadelerini kullandı.

“İRAN NÜKLEER SİLAH SAHİBİ OLAMAZ”

Trump, İran’ın nükleer silah elde etmesine izin vermeyeceklerini söyledi. Tahran yönetimini hedef alan Trump, “İran’ın nükleer silaha sahip olmasına izin veremeyiz çünkü onlar deli” dedi.

Obama dönemindeki nükleer anlaşmayı da eleştiren Trump, anlaşmanın devam etmesi halinde İran’ın bugün nükleer silaha sahip olacağını savundu.

B-2 OPERASYONUNUN DETAYLARINI ANLATTI

Trump, İran’ın nükleer tesislerine yönelik düzenlenen gizli operasyonla ilgili de dikkat çeken ifadeler kullandı. Hayalet bombardıman uçaklarıyla gece gerçekleştirilen saldırının detaylarını anlatan Trump, “Tesisi zifiri karanlıkta vurduk. Her şeyi yok ettiler. Buna nükleer toz diyorum” dedi.

Trump, operasyon yapılmasaydı İsrail’in nükleer saldırıyla karşı karşıya kalabileceğini de öne sürdü.

HÜRMÜZ BOĞAZI VE NATO ÇIKIŞI

Trump, Hürmüz Boğazı konusunda da dikkat çeken açıklamalar yaptı. ABD’nin artık boğaza ihtiyaç duymadığını söyleyen Trump, “Petrolümüzü Teksas, Louisiana ve Alaska’dan çıkarıyoruz. Rusya ve Suudi Arabistan’dan daha fazla üretim yapıyoruz” ifadelerini kullandı.

NATO için de sert konuşan Trump, “NATO’nun kağıttan kaplan olduğu ortaya çıktı” dedi.

BIDEN’A VE DEMOKRATLARA YÜKLENDİ

Trump, yaklaşan ara seçimlerle ilgili de konuştu. Demokratların seçimleri kazanması halinde yeniden kendisini hedef alacaklarını savunan Trump, “Muhtemelen beni görevden almaya çalışacaklar” ifadelerini kullandı.

Joe Biden dönemindeki göçmen politikalarını da sert sözlerle eleştiren Trump, ABD’nin şu anda “tarihin en güçlü sınır güvenliğine” sahip olduğunu iddia etti.

FORT KNOX VE ALTIN ÇIKIŞI

Trump’ın açıklamalarındaki en dikkat çeken bölümlerden biri de Fort Knox altın rezervleriyle ilgili sözleri oldu. Altın rezervlerinin gerçekten yerinde olup olmadığını görmek istediğini söyleyen Trump, “Bir gün gidip altının hâlâ orada olup olmadığına bakmak istiyorum” dedi.

“BEYAZ SARAY’I KENDİ PARAMLA DÜZELTİYORUM”

Başkanlık maaşını bağışlamaya devam ettiğini söyleyen Trump, Beyaz Saray’ın bakım masraflarını da kendi cebinden karşıladığını savundu.

Trump, “Joe Biden hayatta olduğunun farkında bile değildi ki bakım yaptırsın” diyerek yine rakibini hedef aldı.

YANIT PAKİSTAN ARACILIĞIYLA İLETİLDİ

İran basınında yer alan haberlere göre Tahran yönetimi, ABD’nin sunduğu son öneriye ilişkin cevabını Pakistan aracılığıyla iletti. Pakistan’ın iki ülke arasında arabuluculuk rolü üstlendiği belirtilirken, diplomatik temasların sürdüğü ifade edildi.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü daha önce yaptığı açıklamalarda, ABD’den gelen önerilerin detaylı şekilde değerlendirildiğini ve incelemelerin tamamlanmasının ardından resmi yanıtın iletileceğini belirtmişti.

SAVAŞ SONA ERECEK Mİ?

Gündeme gelen plana göre taraflar arasında yürütülecek görüşmelerin ilk aşamasında, bölgedeki savaşın sona erdirilmesine odaklanılması hedefleniyor.

Taraflardan henüz resmi ateşkes açıklaması gelmezken, diplomatik temasların önümüzdeki günlerde hız kazanması bekleniyor.

10 MAYIS SABAH SAATLERİNDE KARAYA YANAŞTI

10 Mayıs sabah saatlerinde Granadilla Limanı yakınlarına demir atan gemideki yolcular ve mürettebat için tahliye süreci başlatıldı. İspanyol yetkililer tarafından yapılan açıklamada, enfeksiyon belirtisi göstermeyen yolcuların önce sağlık kontrolünden geçirileceği belirtildi.

Sağlık ekiplerinin gerçekleştireceği testlerin ardından yolcuların küçük tekneler aracılığıyla karaya çıkarılacağı öğrenildi. Tahliye edilen yolcular daha sonra limana yaklaşık 10 dakika uzaklıkta bulunan havalimanına özel otobüslerle taşınacak ve ülkelerine gönderilecek.

Avrupa Halk Sağlığı Ajansı ise yaptığı açıklamada, MV Hondius gemisindeki tüm yolcuların ihtiyati tedbir kapsamında “yüksek riskli temaslı” olarak değerlendirildiğini duyurdu.

3 TÜRK VATANDAŞI TÜRKİYE'YE GETİRİLECEK

Öte yandan Sağlık Bakanlığı, gemide bulunan 3 Türk vatandaşının Türkiye’ye getirileceğini açıkladı. Bakanlık kaynaklarından edinilen bilgiye göre, söz konusu vatandaşlarda herhangi bir semptom ya da hastalık bulgusuna rastlanmadı.

Türkiye’ye dönüşlerinin ardından 3 kişinin de evlerinde karantinaya alınacağı belirtildi.

ÜÇÜNCÜ ÜLKEDE RANDEVU VE TARİHİ PERSPEKTİF ŞARTI

Putin, Zelenskiy ile herhangi bir üçüncü ülkede görüşmenin mümkün olduğunu belirtirken, bu buluşmanın barış antlaşması konusunda tam ve nihai bir uzlaşıya varılması durumunda gerçekleşebileceğini söyledi. Hazırlanacak anlaşmanın yüzeysel olmaması gerektiğini savunan Rus lider, metnin "uzun vadeli tarihsel bir perspektif göz önünde bulundurularak" tasarlanması gerektiğini dile getirdi. Putin ayrıca, Zelenskiy’e daha önce yaptığı Moskova'da görüşme teklifini de yineledi.

DONALD TRUMP’IN ATEŞKES VE ESİR TAKASI GİRİŞİMİ

Savaşın "sona ermekte" olduğunu düşündüğünü ifade eden Putin, ABD Başkanı Donald Trump’ın gündeme getirdiği üç günlük ateşkes ve "1000’e 1000" esir takası önerisine de değindi. Trump’ın girişimini "haklı bir öneri" olarak nitelendiren Putin, Rusya’nın bu hamleden önce Ukrayna’ya "500’e 500" bir takas teklif ettiğini açıkladı. Ancak Putin, Trump’ın büyük ölçekli takas teklifine ilişkin henüz taraflarına ulaşmış resmi bir talep olmadığını da sözlerine ekledi.

TRUMP: "BU BÜYÜK SAVAŞIN SONUNUN BAŞLANGICI OLABİLİR"

Öte yandan, ABD Başkanı Donald Trump, kendi sosyal medya platformu üzerinden yaptığı açıklamada barış umutlarını artırdı. Üç günlük ateşkes girişimiyle ilgili olarak, "Umarım bu, çok uzun, ölümcül ve çetin geçen bir savaşın sonunun başlangıcıdır" diyen Trump, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana Avrupa'daki en büyük çatışmayı sona erdirmek için yürütülen müzakerelerde her geçen gün sonuca daha da yaklaşıldığını belirtti.

SAVAŞIN GELECEĞİ VE DİPLOMATİK TRAFİK

Putin'in açıklamaları, uluslararası kamuoyunda savaşın sona ermesi yönündeki beklentileri güçlendirdi. Ancak "nihai anlaşma" ve "tarihsel perspektif" vurguları, müzakere masasında hala aşılması gereken zorlu başlıklar olduğunu gösteriyor. Gözler şimdi Ukrayna tarafının bu şartlı davete ve Trump'ın arabuluculuk girişimlerine vereceği yanıta çevrildi.

TRUMP’IN "BİRKAÇ GÜN" TAHMİNİ GERÇEKLEŞMEDİ

Yaklaşık bir ay önce başlayan ablukanın ardından Başkan Donald Trump, İran'ın petrol ihracatının durmasıyla altyapının "birkaç gün içinde patlayabileceğini" ve sektörün hızla çökeceğini öne sürmüştü. Ancak gelinen noktada Hürmüz Boğazı'nda onlarca tankerin geçişi engellenmiş olsa da, Trump'ın öngördüğü ani sistemik çöküşün yaşanmadığı gözlemleniyor.

YEREL RAFİNERİ VE İÇ TÜKETİM STRATEJİSİ

İran'ın bu baskıya nasıl direndiğine dair analizler, ülkenin petrolü rafine ederek yurt içinde kullanma kapasitesine dikkat çekiyor. Columbia Üniversitesi'nden Robin Mills, üretimin yarısının durdurulmak zorunda kalınabileceğini ancak ham petrolün rafine edilip iç pazara sunulması sayesinde petrol sahalarının çoğunun faaliyette kalabileceğini belirtti. Bu strateji, kuyuların tamamen kapatılmasını ve altyapının zarar görmesini engelliyor.

TAHİRAN’IN YAPTIRIM TECRÜBESİ VE DİRENÇ KAPASİTESİ

Eurasia Group analisti Gregory Brew, İran'ın son 15 yılda ABD yaptırımları altında iki kez benzer süreçlerden geçtiğini hatırlatarak ülkenin bu konuda ciddi bir deneyime sahip olduğunu vurguladı. Brew, "Bunu nasıl yapacaklarını biliyorlar, daha önce de yaptılar" diyerek İran'ın petrol sevkiyatını kontrollü bir şekilde haftalık 11 milyon varilden 6-8 milyon varile düşürdüğünü ve altyapı hasarını minimize ettiğini belirtti.

DEPOLAMA SORUNU VE GELECEK SENARYOLARI

İran, abluka nedeniyle üretimini kademeli olarak düşürürken, önümüzdeki iki ay içinde depolama alanlarının tamamen dolabileceği öngörülüyor. Bu durum bazı kuyuların geçici olarak kapatılmasını zorunlu kılabilir. Ancak uzmanlar, Tahran'ın süreci yönetme becerisinin, ABD'nin "hızlı sonuç" alma umutlarını azalttığı ve stratejik bir yıpratma savaşına kapı araladığı görüşünde birleşiyor.

PİSTTEKİ YAYA HAYATINI KAYBETTİ

Havalimanı yönetiminden yapılan açıklamaya göre, Frontier Flight 4345 sefer sayılı uçak kalkış gerçekleştirdiği sırada pist üzerinde bulunan bir şahsa çarptı. Çarpmanın etkisiyle şahsın olay yerinde hayatını kaybettiği bildirildi. İlk belirlemelere göre ölen kişinin havalimanı çalışanı olmadığı ve havalimanını çevreleyen güvenlik çitlerini aşarak yaklaşık iki dakika içinde piste ulaştığı tespit edildi.

MOTOR YANGINI VE ACİL MÜDAHALE

Çarpışmanın hemen ardından uçağın motorunda kısa süreli bir yangın meydana geldi. Denver İtfaiyesi'nin hızlı müdahalesiyle alevler büyümeden söndürüldü. Olay anında uçakta bulunan 231 kişi büyük korku yaşarken, kaza nedeniyle pist trafiğe kapatıldı ve geniş çaplı bir soruşturma başlatıldı.

YOLCULARIN DURUMU VE TAHLİYE SÜRECİ

Yetkililer, kazada uçaktaki 12 yolcunun hafif şekilde yaralandığını, bunlardan 5'inin tedbir amaçlı yerel hastanelere sevk edildiğini duyurdu. Pistte mahsur kalan diğer yolcular otobüslerle terminale taşındı. Yolcuların büyük bir kısmının, işlemlerin ardından Frontier Airlines'ın tahsis ettiği başka bir uçuşla yolculuklarına devam ettiği öğrenildi.

GÜVENLİK İHLALİ SORUŞTURULUYOR

Federal Havacılık Dairesi (FAA) ve yerel emniyet güçleri, kimliği henüz belirlenemeyen şahsın yüksek güvenlikli bölgeye nasıl girdiği ve güvenlik çitlerini nasıl aşabildiği konusunu incelemeye aldı. Havalimanı güvenliğindeki olası açıklar ve kazanın meydana geliş şekli, çok yönlü bir soruşturma kapsamında değerlendiriliyor.

LİDERLİK YAPISINDAKİ BELİRSİZLİK VE YETKİ TARTIŞMALARI

ABD istihbarat değerlendirmelerine aşina kaynaklar, babası da dahil olmak üzere pek çok üst düzey yetkilinin savaşta hayatını kaybetmesinin ardından, Mücteba Hamenei'nin liderlik hiyerarşisi içindeki gerçek yetki sınırları konusunda belirsizliğin sürdüğüne dikkat çekiyor. İran yönetim kademesindeki bu değişim süreci, Washington tarafından yakından takip ediliyor.

YARALANMA SONRASI İLETİŞİM VE SAĞLIK DURUMU

ABD'li yetkililer, şarapnel ve yanık yaraları nedeniyle tedavi gören Hamenei'nin, iyileşme sürecinde güvenilir kuryeler ve sınırlı sayıdaki şahsi temaslar aracılığıyla yönetimle bağını koparmadığını bildiriyor. Öte yandan İranlı yetkililer ve Dini Liderlik Ofisi Protokol Başkanı Mazaher Hosseini, Hamenei'nin sağlık durumunun iyiye gittiğini vurgulayarak spekülasyonları reddediyor.

ASKERİ KAPASİTE VE FÜZE SİSTEMLERİNDEKİ SON DURUM

İstihbarat raporu, Amerikan saldırılarının İran'ın askeri gücünü zayıflatmasına rağmen tamamen ortadan kaldıramadığını ortaya koyuyor. Değerlendirmelere göre, İran'ın elindeki birçok füze fırlatma sistemi hala faal durumda ve operasyonel kapasitesini koruyor.

YÖNETİMDEKİ KRİTİK İSİMLER VE DİPLOMASİ

Trump yönetimiyle diplomatik çabalar sürerken, hükümetin günlük operasyonlarının büyük bir kısmının Parlamento Başkanı Muhammed Bagher Ghalibaf ve İslam Devrim Muhafızları Ordusu'nun (DMO) üst düzey üyeleri tarafından yürütüldüğü öngörülüyor. Bu isimlerin, Hamenei'nin tedavi sürecinde devlet mekanizmasının işleyişinde kilit rol oynadığına inanılıyor.

HMS DRAGON DESTROYERİ ÖNCEDEN KONUŞLANDIRILDI

Daha önce Kıbrıs yakınlarında, Doğu Akdeniz’de görev yapan Type 45 sınıfı destroyer HMS Dragon, bölgede "önceden konuşlanmak" üzere görevlendirildi. Bakanlık sözcüsü, bu sevkiyatın ihtiyatlı bir planlamanın parçası olduğunu belirterek, geminin Birleşik Krallık ve Fransa öncülüğündeki çok uluslu denizcilik girişimine katılmaya hazır bekleyeceğini teyit etti.

STARMER VE MACRON’DAN "GEÇİŞ ÖZGÜRLÜĞÜ" DESTEĞİ

İngiltere Başbakanı Keir Starmer ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron tarafından desteklenen önerilen misyonun temel amacı, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndan geçiş özgürlüğünü garanti altına almak. İngiltere ve Fransa’nın ortak liderliğindeki koalisyon, bölgedeki deniz trafiğinin engellenmemesi için caydırıcı bir güç oluşturmayı hedefliyor.

BÖLGESEL GERİLİM VE ATEŞKES SÜRECİ

Hürmüz’deki hareketlilik, ABD ve İsrail’in Şubat ayı sonunda İran’a yönelik saldırıları ve Tahran’ın misilleme tehditleriyle tırmanan gerilimin ardından geldi. Pakistan’ın arabuluculuğuyla 8 Nisan’da sağlanan ateşkesin ardından diplomasi kanalları açık kalsa da, kalıcı bir anlaşmaya henüz varılamadı. Bölgedeki askeri hareketliliğin, diplomatik çözüm arayışlarıyla eş zamanlı yürütülmesi dikkat çekiyor.

ABD ABLUKASI VE "ÖZGÜRLÜK PROJESİ"NDE SON DURUM

ABD, Nisan ortasından bu yana Hürmüz Boğazı’ndaki İran deniz trafiğine yönelik bir abluka uyguluyor. Donald Trump’ın son açıklamalarına göre, ABD ordusu ticari gemilerin geçişini sağlamaya yönelik "Özgürlük Projesi"ni geçici olarak durdururken, İran’a yönelik Amerikan ablukasının "tam olarak yürürlükte" kalmaya devam edeceği bildirildi. Bu tablo içinde HMS Dragon’un varlığı, bölgedeki müttefik dengeleri açısından stratejik önem taşıyor.

HALK SAĞLIĞI RİSKİ DÜŞÜK SEVİYEDE

Ghebreyesus, 2020 yılındaki pandemi acılarının hala taze olduğunu bildiğini ifade ederek, "Bu başka bir Kovid değil. Hantavirüsün mevcut halk sağlığı riski düşük kalmaya devam ediyor," dedi. Gemideki virüs türünün ciddi bir yapıya sahip olan "Andes hantavirüsü" olduğunu ve 3 kişinin hayatını kaybettiğini doğrulayan Direktör, Tenerife halkı için günlük yaşamda bir risk bulunmadığının altını çizdi.

TİTİZLİKLE HAZIRLANAN TAHLİYE PLANI

Yolcuların karaya çıkarılma süreciyle ilgili detayları paylaşan Ghebreyesus, İspanya yetkililerinin adım adım bir plan hazırladığını belirtti. Yolcuların yerleşim alanlarından uzak, sanayi limanı olan Granadilla'da mühürlü ve korumalı araçlarla tahliye edileceğini açıklayan Direktör, halkın veya ailelerin bu kişilerle hiçbir temasının olmayacağını garanti etti.

İNSANLIK VE DAYANIŞMA VURGUSU

Gemide 23 farklı ülkeden yaklaşık 150 kişinin haftalardır denizde mahsur kaldığını hatırlatan Ghebreyesus, İspanya Başbakanı Pedro Sanchez’e teşekkür etti. Tenerife’nin yeterli tıbbi altyapı ve insanlık standardını karşıladığı için seçildiğini belirten Direktör, "Virüsler siyaseti ve sınırları önemsemez; hepimizin sahip olduğu en iyi bağışıklık dayanışmadır," ifadelerini kullandı.

OPERASYON YERİNDE TAKİP EDİLECEK

Operasyonun güvenliğini bizzat gözlemlemek için Tenerife'de bulunacağını bildiren Ghebreyesus, gemi mürettebatı ve işletmeci şirketin sergilediği işbirliğinden memnuniyet duyduğunu ifade etti. DSÖ uzmanlarının gemide hazır bulunduğunu ve tıbbi malzemelerin eksiksiz olduğunu belirterek Tenerife halkına gösterdikleri dayanışma için teşekkürlerini sundu.

'SONUN BAŞLANGICI' VURGUSU

Donald Trump, talebin doğrudan kendisinden geldiğini vurgulayarak, "Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin bunu kabul etmelerinden dolayı çok memnunum. Umarım bu durum, bu uzun, ölümcül ve zorlu savaşın sonunun başlangıcı olur" değerlendirmesinde bulundu. İki ülke arasındaki görüşmelerin devam ettiğini aktaran Trump, "Bu büyük çatışmayı sona erdirmek için görüşmeler devam ediyor ve her geçen gün bir sonuca daha da yaklaşıyoruz" ifadesini kullandı.

STRATEJİK GEÇİT NOKTALARINDA TÜRK HAKİMİYETİ

Kanal 13’ün analizine göre Türkiye, "Mavi Vatan" doktrini ile Karadeniz ve Akdeniz arasındaki kritik geçiş noktalarını kontrol altına almayı hedefliyor. Doğu Akdeniz’deki enerji kaynaklarına erişim çabalarının sadece kağıt üzerinde kalmadığı belirtilen analizde, "Türkiye artık sadece haritalar çizmekle yetinmiyor; bunları askeri güç ve agresif bir diplomasiyle hayata geçiriyor" denildi.

SOMALİ’DEN LİBYA’YA UZANAN DENİZ KÖPRÜSÜ

Türkiye’nin Suriye ve Libya’daki etkinliğinin Akdeniz’den Avrupa’ya uzanan stratejik bir "deniz köprüsü" kurmasını sağladığı ifade edildi. Ayrıca, Somali’de Babül Mendeb Boğazı üzerindeki etkisi ve burada kurulan uydu fırlatma kapasiteli üssün, Türkiye’nin küresel etki alanını genişlettiğine dikkat çekildi. Bu durumun, İsrail’in bölgesel manevra alanını daralttığı savunuldu.

NATO VE ABD İÇİN "VAZGEÇİLMEZ" MÜTTEFİK

Analizde Türkiye’nin coğrafi konumu ve askeri kapasitesi nedeniyle Batı için "yeri doldurulamaz" bir öneme sahip olduğu kaydedildi. Üç kıta arasında köprü görevi görmesi ve Orta Doğu ile bir tampon bölge oluşturması nedeniyle, ABD ve Avrupa’nın Türkiye’ye olan bağımlılığının devam ettiği, bunun da Ankara’nın elini güçlendirdiği ileri sürüldü.

İSRAİL’İN TÜRKİYE’Yİ DURDURMA STRATEJİSİ

İsrail’in, Türkiye’nin yükselen etkisini dengelemek için çeşitli adımlar attığı iddia edildi. Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) ile kurulan ittifakların yanı sıra, Somaliland’ı tanıma ihtimali ve Suriye’deki operasyonların arkasında yatan temel motivasyonun "Türkiye’yi durdurma çabası" olduğu belirtildi.

TİPİK BİR TEHDİTTEN DAHA KARMAŞIK BİR RAKİP

Haberde Türkiye’nin, İran’ın aksine bir NATO üyesi ve ABD müttefiki olması nedeniyle İsrail için çok daha karmaşık bir zorluk teşkil ettiği yazıldı. Bu statünün, Türkiye’nin Gazze ve Suriye gibi bölgelerde İsrail ordusunun hareket kabiliyetini kısıtlamasına ve İsrail’in stratejik çıkarlarını doğrudan tehdit etmesine olanak tanıdığı sonucuna varıldı.

KARŞILIKLI SALDIRILAR VE MİSİLLEME SARMALI

Gerilimin fitili, ABD'nin İran'a ait bir petrol tankerine düzenlediği saldırıyla ateşlendi. Bu olayın hemen ardından misilleme yapan İran donanması, bölgedeki Amerikan savaş gemilerini füzeler ve kamikaze insansız hava araçlarıyla (İHA) hedef aldı. ABD güçleri ise bu hamleye İran'ın güney kıyı şeridindeki bazı noktaları bombalayarak karşılık verdi.

SİVİL KAYIPLAR VE KARŞILIKLI İDDİALAR

İran kanadı, ABD'nin operasyonları sırasında sivil hedefleri vurduğunu öne sürdü. Yapılan açıklamalarda, sivil bir tekneye düzenlenen saldırı sonucunda 1 kişinin hayatını kaybettiği, 10 kişinin yaralandığı ve 4 kişinin kaybolduğu belirtildi. Öte yandan ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), suçlamaları reddederek İran'ın Amerikan unsurlarına "hiçbir tahrik olmadan" saldırdığını ve verilen karşılığın tamamen "savunma amaçlı" olduğunu iddia etti.

PETROL TANKERİNE EL KONULDU

Çatışmalar devam ederken İran'dan hamle geldi. Tahran yönetimi, "bölgesel koşulları kötüye kullanarak İran'ın petrol ihracatına zarar vermeye çalıştığını" savunduğu yabancı bandıralı bir petrol tankerine müdahale ederek gemiye el koyduğunu duyurdu. Bu hamle, küresel petrol piyasalarında ve bölge güvenliğinde yeni bir krizin kapısını araladı.

BÖLGEDE TEYAKZUZ DURUMU

Son bir saattir devam ettiği belirtilen "dağınık çatışmalar", Hürmüz Boğazı'nı uluslararası siyasetin en kırılgan noktası haline getirdi. Her iki tarafın da askeri varlığını artırdığı bölgede, çatışmaların topyekün bir savaşa evrilmesinden endişe ediliyor. Küresel güçler ve bölge ülkeleri, boğazdaki enerji trafiğinin aksamaması için durumu yakından takip ediyor.

HOLLANDALI KABİN MEMURUNUN TEST SONUCUNDAN GÜZEL HABER

Dünya Sağlık Örgütü tarafından yapılan açıklamada, Hollandalı KLM havayolları kabin görevlisinin test sonucunun negatif çıktığı bildirildi.

Virüs belirtileri göstermesi üzerine 7 Mayıs’ta Hollanda’nın başkenti Amsterdam’da hastaneye kaldırılan kabin memurunun sağlık durumunun yakından takip edildiği belirtilmişti. Yapılan testlerin ardından enfekte olmadığı anlaşılırken, bu gelişme endişeleri bir miktar azalttı.

Öte yandan İngiltere Sağlık Güvenlik Ajansı, Güney Atlantik’te yer alan Tristan da Cunha’da bir İngiliz vatandaşında hantavirüs şüphesi bulunduğunu duyurdu. Kurum, daha sonra yaptığı açıklamada iki İngiliz vatandaşının hantavirüs vakası olarak doğrulandığını bildirdi.

Virüsün görüldüğü MV Hondius isimli gemide yaşanan salgında bir Hollandalı çift ile bir Alman vatandaşının hayatını kaybettiği, toplamda ise beş kişinin enfekte olduğunun kesinleştiği aktarıldı. Geminin İspanya’nın Tenerife limanına yanaşmasının beklendiği, semptom göstermeyen yolcuların ise ülkelerine gönderilerek 45 gün karantinada tutulacağı ifade edildi.

TRUMP'TAN AÇIKLAMA GELDİ

ABD Başkanı Donald Trump da konuya ilişkin yaptığı açıklamada Hantavirüs gelişmelerinden haberdar olduğunu belirtti ve durumun büyük ölçüde kontrol altında olduğunu düşündüğünü dile getirdi.