ÜÇÜNCÜ ÜLKEDE RANDEVU VE TARİHİ PERSPEKTİF ŞARTI

Putin, Zelenskiy ile herhangi bir üçüncü ülkede görüşmenin mümkün olduğunu belirtirken, bu buluşmanın barış antlaşması konusunda tam ve nihai bir uzlaşıya varılması durumunda gerçekleşebileceğini söyledi. Hazırlanacak anlaşmanın yüzeysel olmaması gerektiğini savunan Rus lider, metnin "uzun vadeli tarihsel bir perspektif göz önünde bulundurularak" tasarlanması gerektiğini dile getirdi. Putin ayrıca, Zelenskiy’e daha önce yaptığı Moskova'da görüşme teklifini de yineledi.

DONALD TRUMP’IN ATEŞKES VE ESİR TAKASI GİRİŞİMİ

Savaşın "sona ermekte" olduğunu düşündüğünü ifade eden Putin, ABD Başkanı Donald Trump’ın gündeme getirdiği üç günlük ateşkes ve "1000’e 1000" esir takası önerisine de değindi. Trump’ın girişimini "haklı bir öneri" olarak nitelendiren Putin, Rusya’nın bu hamleden önce Ukrayna’ya "500’e 500" bir takas teklif ettiğini açıkladı. Ancak Putin, Trump’ın büyük ölçekli takas teklifine ilişkin henüz taraflarına ulaşmış resmi bir talep olmadığını da sözlerine ekledi.

TRUMP: "BU BÜYÜK SAVAŞIN SONUNUN BAŞLANGICI OLABİLİR"

Öte yandan, ABD Başkanı Donald Trump, kendi sosyal medya platformu üzerinden yaptığı açıklamada barış umutlarını artırdı. Üç günlük ateşkes girişimiyle ilgili olarak, "Umarım bu, çok uzun, ölümcül ve çetin geçen bir savaşın sonunun başlangıcıdır" diyen Trump, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana Avrupa'daki en büyük çatışmayı sona erdirmek için yürütülen müzakerelerde her geçen gün sonuca daha da yaklaşıldığını belirtti.

SAVAŞIN GELECEĞİ VE DİPLOMATİK TRAFİK

Putin'in açıklamaları, uluslararası kamuoyunda savaşın sona ermesi yönündeki beklentileri güçlendirdi. Ancak "nihai anlaşma" ve "tarihsel perspektif" vurguları, müzakere masasında hala aşılması gereken zorlu başlıklar olduğunu gösteriyor. Gözler şimdi Ukrayna tarafının bu şartlı davete ve Trump'ın arabuluculuk girişimlerine vereceği yanıta çevrildi.

TRUMP’IN "BİRKAÇ GÜN" TAHMİNİ GERÇEKLEŞMEDİ

Yaklaşık bir ay önce başlayan ablukanın ardından Başkan Donald Trump, İran'ın petrol ihracatının durmasıyla altyapının "birkaç gün içinde patlayabileceğini" ve sektörün hızla çökeceğini öne sürmüştü. Ancak gelinen noktada Hürmüz Boğazı'nda onlarca tankerin geçişi engellenmiş olsa da, Trump'ın öngördüğü ani sistemik çöküşün yaşanmadığı gözlemleniyor.

YEREL RAFİNERİ VE İÇ TÜKETİM STRATEJİSİ

İran'ın bu baskıya nasıl direndiğine dair analizler, ülkenin petrolü rafine ederek yurt içinde kullanma kapasitesine dikkat çekiyor. Columbia Üniversitesi'nden Robin Mills, üretimin yarısının durdurulmak zorunda kalınabileceğini ancak ham petrolün rafine edilip iç pazara sunulması sayesinde petrol sahalarının çoğunun faaliyette kalabileceğini belirtti. Bu strateji, kuyuların tamamen kapatılmasını ve altyapının zarar görmesini engelliyor.

TAHİRAN’IN YAPTIRIM TECRÜBESİ VE DİRENÇ KAPASİTESİ

Eurasia Group analisti Gregory Brew, İran'ın son 15 yılda ABD yaptırımları altında iki kez benzer süreçlerden geçtiğini hatırlatarak ülkenin bu konuda ciddi bir deneyime sahip olduğunu vurguladı. Brew, "Bunu nasıl yapacaklarını biliyorlar, daha önce de yaptılar" diyerek İran'ın petrol sevkiyatını kontrollü bir şekilde haftalık 11 milyon varilden 6-8 milyon varile düşürdüğünü ve altyapı hasarını minimize ettiğini belirtti.

DEPOLAMA SORUNU VE GELECEK SENARYOLARI

İran, abluka nedeniyle üretimini kademeli olarak düşürürken, önümüzdeki iki ay içinde depolama alanlarının tamamen dolabileceği öngörülüyor. Bu durum bazı kuyuların geçici olarak kapatılmasını zorunlu kılabilir. Ancak uzmanlar, Tahran'ın süreci yönetme becerisinin, ABD'nin "hızlı sonuç" alma umutlarını azalttığı ve stratejik bir yıpratma savaşına kapı araladığı görüşünde birleşiyor.

PİSTTEKİ YAYA HAYATINI KAYBETTİ

Havalimanı yönetiminden yapılan açıklamaya göre, Frontier Flight 4345 sefer sayılı uçak kalkış gerçekleştirdiği sırada pist üzerinde bulunan bir şahsa çarptı. Çarpmanın etkisiyle şahsın olay yerinde hayatını kaybettiği bildirildi. İlk belirlemelere göre ölen kişinin havalimanı çalışanı olmadığı ve havalimanını çevreleyen güvenlik çitlerini aşarak yaklaşık iki dakika içinde piste ulaştığı tespit edildi.

MOTOR YANGINI VE ACİL MÜDAHALE

Çarpışmanın hemen ardından uçağın motorunda kısa süreli bir yangın meydana geldi. Denver İtfaiyesi'nin hızlı müdahalesiyle alevler büyümeden söndürüldü. Olay anında uçakta bulunan 231 kişi büyük korku yaşarken, kaza nedeniyle pist trafiğe kapatıldı ve geniş çaplı bir soruşturma başlatıldı.

YOLCULARIN DURUMU VE TAHLİYE SÜRECİ

Yetkililer, kazada uçaktaki 12 yolcunun hafif şekilde yaralandığını, bunlardan 5'inin tedbir amaçlı yerel hastanelere sevk edildiğini duyurdu. Pistte mahsur kalan diğer yolcular otobüslerle terminale taşındı. Yolcuların büyük bir kısmının, işlemlerin ardından Frontier Airlines'ın tahsis ettiği başka bir uçuşla yolculuklarına devam ettiği öğrenildi.

GÜVENLİK İHLALİ SORUŞTURULUYOR

Federal Havacılık Dairesi (FAA) ve yerel emniyet güçleri, kimliği henüz belirlenemeyen şahsın yüksek güvenlikli bölgeye nasıl girdiği ve güvenlik çitlerini nasıl aşabildiği konusunu incelemeye aldı. Havalimanı güvenliğindeki olası açıklar ve kazanın meydana geliş şekli, çok yönlü bir soruşturma kapsamında değerlendiriliyor.

LİDERLİK YAPISINDAKİ BELİRSİZLİK VE YETKİ TARTIŞMALARI

ABD istihbarat değerlendirmelerine aşina kaynaklar, babası da dahil olmak üzere pek çok üst düzey yetkilinin savaşta hayatını kaybetmesinin ardından, Mücteba Hamenei'nin liderlik hiyerarşisi içindeki gerçek yetki sınırları konusunda belirsizliğin sürdüğüne dikkat çekiyor. İran yönetim kademesindeki bu değişim süreci, Washington tarafından yakından takip ediliyor.

YARALANMA SONRASI İLETİŞİM VE SAĞLIK DURUMU

ABD'li yetkililer, şarapnel ve yanık yaraları nedeniyle tedavi gören Hamenei'nin, iyileşme sürecinde güvenilir kuryeler ve sınırlı sayıdaki şahsi temaslar aracılığıyla yönetimle bağını koparmadığını bildiriyor. Öte yandan İranlı yetkililer ve Dini Liderlik Ofisi Protokol Başkanı Mazaher Hosseini, Hamenei'nin sağlık durumunun iyiye gittiğini vurgulayarak spekülasyonları reddediyor.

ASKERİ KAPASİTE VE FÜZE SİSTEMLERİNDEKİ SON DURUM

İstihbarat raporu, Amerikan saldırılarının İran'ın askeri gücünü zayıflatmasına rağmen tamamen ortadan kaldıramadığını ortaya koyuyor. Değerlendirmelere göre, İran'ın elindeki birçok füze fırlatma sistemi hala faal durumda ve operasyonel kapasitesini koruyor.

YÖNETİMDEKİ KRİTİK İSİMLER VE DİPLOMASİ

Trump yönetimiyle diplomatik çabalar sürerken, hükümetin günlük operasyonlarının büyük bir kısmının Parlamento Başkanı Muhammed Bagher Ghalibaf ve İslam Devrim Muhafızları Ordusu'nun (DMO) üst düzey üyeleri tarafından yürütüldüğü öngörülüyor. Bu isimlerin, Hamenei'nin tedavi sürecinde devlet mekanizmasının işleyişinde kilit rol oynadığına inanılıyor.

HMS DRAGON DESTROYERİ ÖNCEDEN KONUŞLANDIRILDI

Daha önce Kıbrıs yakınlarında, Doğu Akdeniz’de görev yapan Type 45 sınıfı destroyer HMS Dragon, bölgede "önceden konuşlanmak" üzere görevlendirildi. Bakanlık sözcüsü, bu sevkiyatın ihtiyatlı bir planlamanın parçası olduğunu belirterek, geminin Birleşik Krallık ve Fransa öncülüğündeki çok uluslu denizcilik girişimine katılmaya hazır bekleyeceğini teyit etti.

STARMER VE MACRON’DAN "GEÇİŞ ÖZGÜRLÜĞÜ" DESTEĞİ

İngiltere Başbakanı Keir Starmer ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron tarafından desteklenen önerilen misyonun temel amacı, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndan geçiş özgürlüğünü garanti altına almak. İngiltere ve Fransa’nın ortak liderliğindeki koalisyon, bölgedeki deniz trafiğinin engellenmemesi için caydırıcı bir güç oluşturmayı hedefliyor.

BÖLGESEL GERİLİM VE ATEŞKES SÜRECİ

Hürmüz’deki hareketlilik, ABD ve İsrail’in Şubat ayı sonunda İran’a yönelik saldırıları ve Tahran’ın misilleme tehditleriyle tırmanan gerilimin ardından geldi. Pakistan’ın arabuluculuğuyla 8 Nisan’da sağlanan ateşkesin ardından diplomasi kanalları açık kalsa da, kalıcı bir anlaşmaya henüz varılamadı. Bölgedeki askeri hareketliliğin, diplomatik çözüm arayışlarıyla eş zamanlı yürütülmesi dikkat çekiyor.

ABD ABLUKASI VE "ÖZGÜRLÜK PROJESİ"NDE SON DURUM

ABD, Nisan ortasından bu yana Hürmüz Boğazı’ndaki İran deniz trafiğine yönelik bir abluka uyguluyor. Donald Trump’ın son açıklamalarına göre, ABD ordusu ticari gemilerin geçişini sağlamaya yönelik "Özgürlük Projesi"ni geçici olarak durdururken, İran’a yönelik Amerikan ablukasının "tam olarak yürürlükte" kalmaya devam edeceği bildirildi. Bu tablo içinde HMS Dragon’un varlığı, bölgedeki müttefik dengeleri açısından stratejik önem taşıyor.

HALK SAĞLIĞI RİSKİ DÜŞÜK SEVİYEDE

Ghebreyesus, 2020 yılındaki pandemi acılarının hala taze olduğunu bildiğini ifade ederek, "Bu başka bir Kovid değil. Hantavirüsün mevcut halk sağlığı riski düşük kalmaya devam ediyor," dedi. Gemideki virüs türünün ciddi bir yapıya sahip olan "Andes hantavirüsü" olduğunu ve 3 kişinin hayatını kaybettiğini doğrulayan Direktör, Tenerife halkı için günlük yaşamda bir risk bulunmadığının altını çizdi.

TİTİZLİKLE HAZIRLANAN TAHLİYE PLANI

Yolcuların karaya çıkarılma süreciyle ilgili detayları paylaşan Ghebreyesus, İspanya yetkililerinin adım adım bir plan hazırladığını belirtti. Yolcuların yerleşim alanlarından uzak, sanayi limanı olan Granadilla'da mühürlü ve korumalı araçlarla tahliye edileceğini açıklayan Direktör, halkın veya ailelerin bu kişilerle hiçbir temasının olmayacağını garanti etti.

İNSANLIK VE DAYANIŞMA VURGUSU

Gemide 23 farklı ülkeden yaklaşık 150 kişinin haftalardır denizde mahsur kaldığını hatırlatan Ghebreyesus, İspanya Başbakanı Pedro Sanchez’e teşekkür etti. Tenerife’nin yeterli tıbbi altyapı ve insanlık standardını karşıladığı için seçildiğini belirten Direktör, "Virüsler siyaseti ve sınırları önemsemez; hepimizin sahip olduğu en iyi bağışıklık dayanışmadır," ifadelerini kullandı.

OPERASYON YERİNDE TAKİP EDİLECEK

Operasyonun güvenliğini bizzat gözlemlemek için Tenerife'de bulunacağını bildiren Ghebreyesus, gemi mürettebatı ve işletmeci şirketin sergilediği işbirliğinden memnuniyet duyduğunu ifade etti. DSÖ uzmanlarının gemide hazır bulunduğunu ve tıbbi malzemelerin eksiksiz olduğunu belirterek Tenerife halkına gösterdikleri dayanışma için teşekkürlerini sundu.

'SONUN BAŞLANGICI' VURGUSU

Donald Trump, talebin doğrudan kendisinden geldiğini vurgulayarak, "Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin bunu kabul etmelerinden dolayı çok memnunum. Umarım bu durum, bu uzun, ölümcül ve zorlu savaşın sonunun başlangıcı olur" değerlendirmesinde bulundu. İki ülke arasındaki görüşmelerin devam ettiğini aktaran Trump, "Bu büyük çatışmayı sona erdirmek için görüşmeler devam ediyor ve her geçen gün bir sonuca daha da yaklaşıyoruz" ifadesini kullandı.

STRATEJİK GEÇİT NOKTALARINDA TÜRK HAKİMİYETİ

Kanal 13’ün analizine göre Türkiye, "Mavi Vatan" doktrini ile Karadeniz ve Akdeniz arasındaki kritik geçiş noktalarını kontrol altına almayı hedefliyor. Doğu Akdeniz’deki enerji kaynaklarına erişim çabalarının sadece kağıt üzerinde kalmadığı belirtilen analizde, "Türkiye artık sadece haritalar çizmekle yetinmiyor; bunları askeri güç ve agresif bir diplomasiyle hayata geçiriyor" denildi.

SOMALİ’DEN LİBYA’YA UZANAN DENİZ KÖPRÜSÜ

Türkiye’nin Suriye ve Libya’daki etkinliğinin Akdeniz’den Avrupa’ya uzanan stratejik bir "deniz köprüsü" kurmasını sağladığı ifade edildi. Ayrıca, Somali’de Babül Mendeb Boğazı üzerindeki etkisi ve burada kurulan uydu fırlatma kapasiteli üssün, Türkiye’nin küresel etki alanını genişlettiğine dikkat çekildi. Bu durumun, İsrail’in bölgesel manevra alanını daralttığı savunuldu.

NATO VE ABD İÇİN "VAZGEÇİLMEZ" MÜTTEFİK

Analizde Türkiye’nin coğrafi konumu ve askeri kapasitesi nedeniyle Batı için "yeri doldurulamaz" bir öneme sahip olduğu kaydedildi. Üç kıta arasında köprü görevi görmesi ve Orta Doğu ile bir tampon bölge oluşturması nedeniyle, ABD ve Avrupa’nın Türkiye’ye olan bağımlılığının devam ettiği, bunun da Ankara’nın elini güçlendirdiği ileri sürüldü.

İSRAİL’İN TÜRKİYE’Yİ DURDURMA STRATEJİSİ

İsrail’in, Türkiye’nin yükselen etkisini dengelemek için çeşitli adımlar attığı iddia edildi. Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) ile kurulan ittifakların yanı sıra, Somaliland’ı tanıma ihtimali ve Suriye’deki operasyonların arkasında yatan temel motivasyonun "Türkiye’yi durdurma çabası" olduğu belirtildi.

TİPİK BİR TEHDİTTEN DAHA KARMAŞIK BİR RAKİP

Haberde Türkiye’nin, İran’ın aksine bir NATO üyesi ve ABD müttefiki olması nedeniyle İsrail için çok daha karmaşık bir zorluk teşkil ettiği yazıldı. Bu statünün, Türkiye’nin Gazze ve Suriye gibi bölgelerde İsrail ordusunun hareket kabiliyetini kısıtlamasına ve İsrail’in stratejik çıkarlarını doğrudan tehdit etmesine olanak tanıdığı sonucuna varıldı.

KARŞILIKLI SALDIRILAR VE MİSİLLEME SARMALI

Gerilimin fitili, ABD'nin İran'a ait bir petrol tankerine düzenlediği saldırıyla ateşlendi. Bu olayın hemen ardından misilleme yapan İran donanması, bölgedeki Amerikan savaş gemilerini füzeler ve kamikaze insansız hava araçlarıyla (İHA) hedef aldı. ABD güçleri ise bu hamleye İran'ın güney kıyı şeridindeki bazı noktaları bombalayarak karşılık verdi.

SİVİL KAYIPLAR VE KARŞILIKLI İDDİALAR

İran kanadı, ABD'nin operasyonları sırasında sivil hedefleri vurduğunu öne sürdü. Yapılan açıklamalarda, sivil bir tekneye düzenlenen saldırı sonucunda 1 kişinin hayatını kaybettiği, 10 kişinin yaralandığı ve 4 kişinin kaybolduğu belirtildi. Öte yandan ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), suçlamaları reddederek İran'ın Amerikan unsurlarına "hiçbir tahrik olmadan" saldırdığını ve verilen karşılığın tamamen "savunma amaçlı" olduğunu iddia etti.

PETROL TANKERİNE EL KONULDU

Çatışmalar devam ederken İran'dan hamle geldi. Tahran yönetimi, "bölgesel koşulları kötüye kullanarak İran'ın petrol ihracatına zarar vermeye çalıştığını" savunduğu yabancı bandıralı bir petrol tankerine müdahale ederek gemiye el koyduğunu duyurdu. Bu hamle, küresel petrol piyasalarında ve bölge güvenliğinde yeni bir krizin kapısını araladı.

BÖLGEDE TEYAKZUZ DURUMU

Son bir saattir devam ettiği belirtilen "dağınık çatışmalar", Hürmüz Boğazı'nı uluslararası siyasetin en kırılgan noktası haline getirdi. Her iki tarafın da askeri varlığını artırdığı bölgede, çatışmaların topyekün bir savaşa evrilmesinden endişe ediliyor. Küresel güçler ve bölge ülkeleri, boğazdaki enerji trafiğinin aksamaması için durumu yakından takip ediyor.

HOLLANDALI KABİN MEMURUNUN TEST SONUCUNDAN GÜZEL HABER

Dünya Sağlık Örgütü tarafından yapılan açıklamada, Hollandalı KLM havayolları kabin görevlisinin test sonucunun negatif çıktığı bildirildi.

Virüs belirtileri göstermesi üzerine 7 Mayıs’ta Hollanda’nın başkenti Amsterdam’da hastaneye kaldırılan kabin memurunun sağlık durumunun yakından takip edildiği belirtilmişti. Yapılan testlerin ardından enfekte olmadığı anlaşılırken, bu gelişme endişeleri bir miktar azalttı.

Öte yandan İngiltere Sağlık Güvenlik Ajansı, Güney Atlantik’te yer alan Tristan da Cunha’da bir İngiliz vatandaşında hantavirüs şüphesi bulunduğunu duyurdu. Kurum, daha sonra yaptığı açıklamada iki İngiliz vatandaşının hantavirüs vakası olarak doğrulandığını bildirdi.

Virüsün görüldüğü MV Hondius isimli gemide yaşanan salgında bir Hollandalı çift ile bir Alman vatandaşının hayatını kaybettiği, toplamda ise beş kişinin enfekte olduğunun kesinleştiği aktarıldı. Geminin İspanya’nın Tenerife limanına yanaşmasının beklendiği, semptom göstermeyen yolcuların ise ülkelerine gönderilerek 45 gün karantinada tutulacağı ifade edildi.

TRUMP'TAN AÇIKLAMA GELDİ

ABD Başkanı Donald Trump da konuya ilişkin yaptığı açıklamada Hantavirüs gelişmelerinden haberdar olduğunu belirtti ve durumun büyük ölçüde kontrol altında olduğunu düşündüğünü dile getirdi.

İRAN'DAN 'ATEŞKES İHLALİ' AÇIKLAMASI

İran basınında yer alan bilgilere göre, İran silahlı kuvvetleri ile karşı taraf arasında yaşanan çatışmalar sırasında Keşm Adası’ndaki Bahman İskelesi’nin ticari bölümünün bazı kısımları hedef alındı. Ayrıca bölgede iki insansız hava aracının düşürüldüğü belirtilirken, Birleşik Arap Emirlikleri’nin Keşm’deki iskeleye yönelik bir saldırı gerçekleştirmiş olabileceğine dair iddialar da gündeme geldi.

Öte yandan Hürmüz Boğazı yakınlarında ABD’ye ait üç savaş gemisinin İran güçleri tarafından hedef alındığı öne sürüldü. ABD basınında da söz konusu gemilerin saldırıya uğradığına dair haberler yer alırken, Birleşik Arap Emirlikleri’nin Dubai kentinde de patlama seslerinin duyulduğu ifade edildi.

İran ordusu yaptığı açıklamada, ABD’nin bir petrol tankerini ve Hürmüz Boğazı’na giriş yapan başka bir gemiyi hedef alarak ateşkesi ihlal ettiğini savundu. Açıklamada, bazı bölge ülkelerinin desteğiyle sivil alanlara hava saldırıları düzenlendiği de iddia edilirken, İran’ın olası saldırılara güçlü şekilde karşılık vereceği vurgulandı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı ise yaptığı açıklamada, İran tarafından gerçekleştirilen saldırı girişimlerinin engellendiğini ve meşru müdafaa kapsamında karşılık verildiğini duyurdu. Açıklamada, İran’a ait füze ve İHA fırlatma sahaları ile komuta kontrol merkezlerinin hedef alındığı belirtilirken, ABD unsurlarının herhangi bir zarar görmediği kaydedildi.

CENTCOM ayrıca bölgede gerilimi artırmak gibi bir niyetlerinin olmadığını ifade ederken, ABD güçlerinin güvenliğini sağlamak için gerekli tüm önlemlerin alındığını bildirdi.

'İRAN KONUSUNDA HEMFİKİRİZ'

Görüşmede birçok konunun ele alındığına işaret eden Trump, "İran'ın asla nükleer silaha sahip olamayacağı konusunda tamamen hemfikiriz. Kendi halkını katleden bir rejimin, milyonları öldürebilecek bir bombayı kontrol edemeyeceği konusunda mutabık kaldık" ifadelerini kullandı.

'4 TEMMUZ'A KADAR SÜRE VERDİM, ÇOK YÜSEK SEVİYELERE ÇIKACAK'

Trump, şöyle devam etti:

"İskoçya'nın Turnberry kentinde imzaladığımız, tarihin en büyük ticaret anlaşmasında AB tarafının yükümlülüklerini yerine getirmesini sabırla bekliyorum. AB'nin anlaşmadaki yükümlülüklerini yerine getireceği ve anlaşma gereği gümrük vergilerini 0'a indireceği sözü verilmişti. Ülkemizin 250. kuruluş yıl dönümüne (4 Temmuz 2026) kadar onlara süre tanımayı kabul ettim, aksi takdirde ne yazık ki gümrük vergileri, derhal çok daha yüksek seviyelere çıkacak."

GEÇEN HAFTA DA TARİFE YÜKSELTME TEHDİDİNE BULUNMUŞTU

ABD ile AB arasında geçen yıl sağlanan ticaret anlaşması kapsamında AB ülkeleri, ABD ürünlerine gümrük tarifesi uygulamamayı kabul ederken ABD'nin AB menşeli ürünlere yüzde 15 oranında tarife uygulayacağı açıklanmıştı.

Trump, 1 Mayıs'ta ticaret anlaşmasına uymadığı gerekçesiyle AB menşeli otomobil ve kamyonlara uygulanan gümrük vergisi oranının yüzde 25'e çıkarılacağını duyurmuştu.

TÜM SALDIRILAR ASKIYA ALINDI

Bakanlıktan yapılan açıklamada, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in talimatı doğrultusunda, Sovyet halkının Büyük Vatanseverlik Savaşı'ndaki zaferinin 81. yıl dönümü dolayısıyla 8 Mayıs'tan 10 Mayıs'a kadar geçici ateşkes ilan edildiği hatırlatıldı.

Moskova saatiyle 8 Mayıs 00.00'dan 10 Mayıs 23.59'a kadar Ukrayna'da bulunan tüm Rus birliklerinin savaş faaliyetlerini tamamen durduracağı kaydedilen açıklamada, aynı zamanda füze birlikleri ve topçu sistemleri ile deniz ve hava konuşlu uzun menzilli yüksek hassasiyetli silahların kullanımının durdurulacağı belirtildi.

Açıklamada ayrıca Ukrayna Silahlı Kuvvetlerinin konuşlandığı noktalar ile askeri sanayi altyapısına yönelik insansız hava aracı (İHA) saldırılarının da askıya alınacağı ifade edildi.

SİVİLLER VE YABANCI DİPLOMATLARA ÇAĞRI: KİEV ATEŞKESE UYMAZSA KENTİ TERK EDİN

"Ukrayna'ya buna uyma çağrısında bulunuyoruz." denilen açıklamada, Ukrayna ordusunun ateşkesi ihlal etmesi veya Rus bölgelerindeki yerleşim yerleri ile tesislerine saldırı girişiminde bulunması halinde Rus Silahlı Kuvvetlerinin "karşılık vereceği" belirtildi.

Açıklamada, Kiev yönetiminin Moskova'daki 9 Mayıs Zafer Günü kutlamalarını hedef almaya çalışması durumunda Rus ordusunun Kiev merkezine yönelik "yoğun füze saldırısı" düzenleyeceği uyarısında bulunuldu.

Rusya Savunma Bakanlığı, Kiev'deki siviller ile yabancı diplomatik temsilcilik çalışanlarına "zamanında şehri terk etmeleri" çağrısı yaptı.

“ZELENSKİ’NİN TEHDİDİNİ TERÖR SALDIRISI DÜZENLEME NİYETİ OLARAK DEĞERLENDİRİYORUZ”

Öte yandan Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin 4 Mayıs'ta Ermenistan'ın başkenti Erivan'da düzenlenen Avrupa Siyasi Topluluğu (AST) 8'inci Zirvesi’nde, 9 Mayıs Zafer Günü'nde Moskova'ya saldırı tehdidinde bulunduğunu öne sürdü.

"Bu tehdidi, terör saldırısı düzenleme niyeti olarak değerlendiriyoruz. Rus Silahlı Kuvvetleri, Kiev yönetiminin her türlü silahlı provokasyonunu kararlılıkla engellemeye devam edecek. Kiev'in tehditlerini gerçekleştirme girişiminde bulunması halinde, Kiev'e yoğun füzeli saldırı düzenlenecek. Ukrayna vatandaşlarını ve yabancı diplomatik temsilcileri, Savunma Bakanlığımızın Kiev'i zamanında terk etme tavsiyesini ciddiye almaya çağırıyoruz."

Zaharova, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in, eski Sovyetler Birliği'nin 2. Dünya Savaşı'nda Nazi Almanyası'nı mağlup etmesinin kutlandığı Zafer Günü vesilesiyle 8-9 Mayıs'ta Ukrayna'da ateşkes ilan etme kararı aldığını, Ukrayna'nın ise ateşkese uyma niyetinde olmadığını savundu.

DENİZ ABLUKASI VE EKONOMİK ZORUNLULUK

İran Orta Doğu Stratejik Araştırmalar Enstitüsü’nden Cevad Heyran Niya’ya göre, deniz ablukasıyla kötüleşen ekonomik durum Tahran açısından bir anlaşma gerekliliğini artırmış durumda. İran, Hürmüz Boğazı'nın açılmasını nükleer meseleden ayırmaya çalışsa da, ABD Başkanı Donald Trump’ın ablukayı ancak nükleer bir anlaşma karşılığında kaldırma tavrı süreci kilitliyor. Niya, savaş sonrası ekonomik tablonun İran’da petrol ve çelik gibi kritik sektörleri ağır baskı altına aldığını belirtiyor.

ORTA SINIFIN ÇÖKÜŞÜ VE TOPLUMSAL RİSKLER

İran ekonomisindeki yıkım, toplumsal katmanlarda radikal değişimlere yol açıyor. Uzmanlar, son altı ayda Riyal’in yüzde 40 değer kaybettiğini ve enflasyonun yüzde 60 seviyelerine ulaştığını kaydediyor. Bu durum, orta sınıfın yoksul bir sınıfa dönüşmesine ve mutlak yoksulluk sınırının altına itilen kitlelerin genişlemesine neden oluyor. Sokağın öfkesinin yapısal bir hatta taşınması, yönetim üzerindeki "protesto" riskini her geçen gün büyütüyor.

ASKERİ KANAT VE SİVİL YÖNETİM ARASINDAKİ KIRILMA

İRAM Araştırmacısı Oral Toğa, müzakere sürecinin İran içindeki sivil yapı ile Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) arasındaki ayrımı derinleştirdiğini savunuyor. Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın atamalarının bloke edilmesi ve Dışişleri Bakanı Erakçi’nin "Hürmüz açıldı" açıklamasının ertesi gün DMO tarafından yalanlanması, güç dengesinin askeri kanat lehine kaydığını gösteriyor. Artık masada, askeri kanadın çizdiği dar sınırlarda hareket etmeye çalışan "figüratif" bir sivil aygıt bulunuyor.

MÜZAKERE: BİR ÇÖZÜM MÜ YOKSA ZAMAN KAZANMA ARACI MI?

Tahran’ın nükleer ve füze programlarını pazarlık masasına getirme ihtimali de uzmanlarca değerlendiriliyor. Tahran’ın müzakereleri temel eşikleri değiştirmeden "zaman kazandıran bir araç" olarak gördüğü belirtilirken; en iyimser senaryoda bile altı ay içinde kapsamlı bir metin değil, "ara bir düzenleme" çıkabileceği öngörülüyor. Tam bir uzlaşı için ise her iki tarafın da iç siyasi maliyetleri karşılayabileceği yeni bir eşiğin oluşması bekleniyor.

Bu temas, 28 Şubat'ta eski lider Ali Hamaney'in hayatını kaybettiği saldırıdan bu yana liderin sağlık durumu hakkındaki ilk resmi ve detaylı şahitlik olarak kayıtlara geçti.

2,5 SAATLİK KRİTİK ZİRVE

Pezeşkiyan, görüşmenin zamanına dair net bir bilgi vermese de yakın zamanda gerçekleştiğini belirterek şu detayları paylaştı:

Görüşme yaklaşık iki buçuk saat sürdü. Cumhurbaşkanı, görüşmenin oldukça samimi, doğrudan ve güvene dayalı bir ortamda geçtiğini vurguladı. Pezeşkiyan, Hamaney’in olaylara bakış açısının ve alçakgönüllü yaklaşımının kendisini etkilediğini belirtti.

'İÇERİDE BİRLİK, DIŞARIDA DİRENİŞ'

Pezeşkiyan konuşmasında sadece görüşmeye değinmedi, ülke içindeki kutuplaşmaya karşı da sert uyarılarda bulundu. İnsanların kolayca "hain" veya "ajan" olarak damgalanmaması gerektiğini söyledi. Daha önce kısıtlamalara maruz kalan kesimlerin bugün İran'ı en ön safta savunduğunu belirterek toplumsal bütünleşme çağrısı yaptı.

YARALANMA İDDİALARI

Batı medyasında Mücteba Hamaney'in 28 Şubat'ta babası Ali Hamaney'in hayatını kaybettiği ABD-İsrail'in saldırısında bir bacağını kaybettiği, yüzünde ağır yanıklar oluştuğu veya komada olduğu yönünde iddialar yer almıştı.

Kalibaf’ın özellikle kullandığı ifadeler kısa sürede uluslararası gündemde geniş yankı buldu.

AXIOS’U HEDEF ALDI

Kalibaf, paylaşımında ABD merkezli haber platformu Axios’u doğrudan hedef aldı. İranlı siyasetçi, platformun adını İngilizce’de “sahte” ve “uydurma” anlamında kullanılan “faux” kelimesiyle birleştirerek “Fauxios Operasyonu” ifadesini kullandı.

Paylaşımda ayrıca sosyal medyada sık kullanılan ve doğrulanmamış iddialarla dalga geçmek için kullanılan “Source: Trust Me Bro” göndermesine de yer verildi.

“ANLAŞMAYA YAKIN” İDDİASI TARTIŞMA YARATTI

Tartışmaların fitilini ateşleyen haber Axios tarafından yayımlanmıştı. Haberde, isimleri açıklanmayan ABD’li yetkililere dayandırılan değerlendirmelerde İran ile ABD’nin savaşı sona erdirecek bir mutabakat zaptına çok yakın olduğu öne sürülmüştü.

Ancak İran cephesi bu iddiaları sert şekilde reddetti.

“PSİKOLOJİK OPERASYON”

Tahran yönetimi daha önce de benzer haberlerin “psikolojik operasyon” amacı taşıdığını savunmuştu.

Kalibaf’ın açıklamaları, İran içinde ABD’ye yönelik güvensizliğin sürdüğünü bir kez daha ortaya koydu. Özellikle perde arkasında diplomatik temasların sürdüğü konuşulsa da İranlı yetkililer resmi bir anlaşma zemini oluştuğu yönündeki yorumları doğrulamıyor.

WASHINGTON CEPHESİ SESSİZ

Kalibaf’ın açıklamalarına ilişkin Washington yönetiminden henüz resmi bir yanıt gelmedi. Ancak ABD basınında, taraflar arasında dolaylı temasların sürdüğü ve arabulucular üzerinden yeni diplomatik formüllerin konuşulduğu yönündeki haber akışı devam ediyor.

Notun, Epstein’ın Manhattan’daki gözlem hücresinde yaşamına son vermesinden birkaç hafta önce kaleme alındığı belirtildi.

“AYLARCA SORUŞTURDULAR”

Yayımlanan notta Jeffrey Epstein’ın kendisine yöneltilen suçlamaları reddettiği görüldü. Notta yer alan ifadeler arasında şu sözler dikkat çekti: “Beni aylarca soruşturdular. Ve hiçbir şey bulamadılar! Sonra 15 yıl önceki suçlamalar ortaya çıktı.”

Epstein’ın yazının devamında soruşturma sürecine ve geçmişe dönük suçlamalara tepki gösterdiği görüldü.

“EĞLENCELİ DEĞİL, BUNA DEĞMEZ”

Notta yer alan başka ifadelerde ise Epstein’ın yaşadığı sürece ilişkin çarpıcı cümleler kullandığı aktarıldı.

Metinde şu ifadeler yer aldı: “Ne zaman veda edebileceğine karar verebilmek keyifli. Ne yapmamı istiyorsunuz? Oturup ağlayayım mı?”

Mektubun devamında altı çizili şekilde “eğlenceli değil” ifadesinin bulunduğu ve notun “buna değmez” sözleriyle sona erdiği belirtildi.

EPSTEIN DAVASI YILLARDIR GÜNDEMDE

Jeffrey Epstein, reşit olmayan kız çocuklarına yönelik cinsel istismar ve fuhuş ağı kurma suçlamalarıyla yargılanıyordu. Epstein, 10 Ağustos 2019’da New York Manhattan Metropolitan Merkez Hapishanesi’ndeki hücresinde ölü bulunmuştu. Resmi açıklamalarda ölüm nedeni intihar olarak duyurulmuştu.

Ancak ölümünün ardından yıllardır çok sayıda komplo teorisi gündeme gelmiş, dava dosyası dünya kamuoyunda uzun süre tartışılmıştı.

NETANYAHU AKTİVİSTLERLE ALAY ETTİ: "KARASULARINA ULAŞAMADILAR"

İsrail Başbakanlık Ofisinden yapılan açıklamada Netanyahu, Yunanistan açıklarında gerçekleşen saldırının ardından filodan hiçbir geminin İsrail karasularına yaklaşamadığını belirtti. İnsani yardım götürmek isteyen aktivistleri hedef alan Netanyahu, "Gazze’yi YouTube’dan izlemeye devam edecekler" ifadelerini kullanarak, 39 ülkeden gelen katılımcılarla alay etti.

ULUSLARARASI SULARDA YASA DIŞI MÜDAHALE

İsrail ordusu, 29 Nisan gece saatlerinde Girit Adası açıklarındaki uluslararası sularda, aktivistleri taşıyan teknelere yasa dışı bir saldırı düzenledi. Gazze'ye henüz 600 deniz mili uzaklıkta, Yunan kara sularına çok yakın bir noktada gerçekleşen bu müdahale sonucu, teknelerde bulunan sivillerin akıbetine dair sağlıklı bilgi alınamıyor.

KÜRESEL SUMUD FİLOSU: 39 ÜLKEDEN 345 KATILIMCI

İspanya'nın Barselona kentinden 12 Nisan'da yola çıkan ve İtalya'daki katılımlarla genişleyen Küresel Sumud Filosu, Gazze'ye yaşamsal insani yardım ulaştırmayı hedefliyordu. Filo yetkilileri, teknelerde aralarında Türklerin de bulunduğu 345 katılımcının yer aldığını açıkladı.

21 TEKNEYE EL KONULDU, SİVİLLERDEN HABER ALINAMIYOR

Saldırının detaylarına ilişkin bilgi veren filo yetkilileri, İsrail ordusunun 21 tekneyi alıkoyduğunu bildirdi. Müdahaleden kurtulan 17 teknenin Yunan kara sularına sığındığı, 14 teknenin ise halen Yunan kara sularına doğru seyir halinde olduğu aktarıldı. Bölgedeki belirsizlik sürerken, uluslararası kamuoyunun gözü sivillerden gelecek habere çevrildi.

"SON 24 SAATTE ÇOK VERİMLİ GÖRÜŞMELER YAPTIK"

İran ile devam eden görüşmelerde ciddi bir mesafe katettiklerini belirten Trump, Tahran yönetiminin Washington ile bir uzlaşı zemini aradığını ifade etti. Trump, "Bizimle anlaşma yapmak istiyorlar. Son 24 saatte çok verimli görüşmeler yaptık ve bir anlaşmaya varmamız çok muhtemel" diyerek diplomasi trafiğinin olumlu seyrettiğini vurguladı.

NÜKLEER SİLAH KONUSUNDA NET MESAJ: "KABUL ETTİLER"

Görüşmelerin teknik detaylarına girmeyen ABD Başkanı, en kritik başlıklardan biri olan nükleer kapasite konusunda iddialı konuştu. Trump, "İran, nükleer silaha sahip olamaz ve sahip olmayacak da; zaten diğer hususların yanı sıra bunu da kabul ettiler" diyerek, nükleer silahsızlanma konusunda bir ön mutabakatın sağlandığını öne sürdü.

ASKERİ VE SİYASİ KAPASİTE VURGUSU

İran’ın sahadaki ve masadaki gücüne dair değerlendirmelerde bulunan Trump, ülkenin askeri ve siyasi kapasitesini büyük ölçüde "ortadan kaldırdıklarını" savundu. İranlı birçok üst düzey liderin öldürüldüğünü hatırlatan Trump, göreve yeni gelen isimlerle müzakere sürecini devam ettirdiklerini kaydetti.

ANLAŞMA İÇİN ZAMAN SINIRI VAR MI?

Basın mensuplarının "Anlaşma için son tarih nedir?" sorusunu da yanıtlayan Trump, herhangi bir takvim kısıtlaması olmadığını belirtti. Sürecin doğal akışında ilerlediğini ima eden ABD Başkanı, "Bu anlaşma olacak, belirlenmiş bir son tarih yok" ifadelerini kullanarak kararlılık mesajı verdi.

MACRON: "ABLUKA DERHAL VE KOŞULSUZ KALKMALI"

Macron, görüşmede İran’ın BAE sivil altyapılarına ve bazı gemilere yönelik “haksız” saldırılarını kınadığını belirtti. “Tüm taraflar, gecikme ve koşul olmaksızın boğazdaki ablukayı kaldırmalıdır.” diyen Macron, çatışma öncesindeki tam seyrüsefer serbestisi rejimine kalıcı olarak dönülmesi gerektiğini vurguladı. Bölgede deniz trafiğinin güvenliğini sağlamak için Fransa ve İngiltere öncülüğünde, “savaşan taraflardan ayrı” çok uluslu bir misyon kurulmasını öneren Macron, İran’ı bu “fırsatı” değerlendirmeye çağırdı. Macron, bu misyonun önemine dair son gelişmelerin net bir kanıt olduğunu belirterek, konuyu ABD Başkanı Donald Trump ile de görüşeceğini duyurdu. Hürmüz Boğazı’nda sükunetin sağlanmasının diğer müzakere başlıklarında da ilerlemeye katkı sunacağı yorumunu yaptı.

PEZEŞKİYAN: "ABD'YE GÜVENSİZLİK VE İKİNCİKEZ SALDIRI"

İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ise Macron’un sözlerine ABD’ye duydukları güvensizliği vurgulayarak yanıt verdi. Bu güvensizliğin temelinde ABD’nin düşmanca girişimlerinin yattığını ifade eden Pezeşkiyan, ülkesinin iki kez müzakere sürecindeyken saldırıya uğradığını hatırlattı. Pezeşkiyan, uluslararası hukuk ve kurallar çerçevesinde İran halkının haklarının güvence altına alınmasının önemine değinerek, savaşı sona erdirmek için diplomatik yolları ciddiyetle takip etmeye hazır olduklarını vurguladı.