Teknolojinin hızla popülerleşmesiyle birlikte şirketlerin yapay zeka kullanımına dair beyanları daha fazla sorgulanmaya başlanmıştır. Bu durum, şirketlerin ürün veya hizmetlerinde yapay zekayı olduğundan daha etkili veya kapsamlı göstermesi olarak tanımlanan "AI Washing" kavramını gündeme getirmiştir.
AI WASHING NEDİR VE NASIL ORTAYA ÇIKTI?
"AI Washing", çevresel konulardaki "greenwashing" terimine benzer şekilde, yapay zeka kullanımının pazarlama faaliyetlerinde abartılması anlamına gelir. Bu eğilimin temel göstergeleri arasında şeffaflık eksikliği, belirsiz pazarlama dili ve abartılı otomasyon iddiaları yer almaktadır.
-
Göz Boyama Yöntemleri: Bazı firmalar basit algoritmalar kullanmalarına rağmen ürünlerini yapay zeka destekli tanıtırken, bazıları mevcut yazılımlarına yalnızca sohbet botu ekleyerek bu etiketi kullanmaktadır.
-
Tanım Belirsizliği: Yapay zeka kavramının tek bir ortak tanımının bulunmaması, manipülasyonu kolaylaştırmaktadır. KPMG'den Douglas Dick, bu belirsizliğin işletmelerin teknoloji için fazla ödeme yapmasına ve hedeflenen operasyonel sonuçlara ulaşamamasına yol açabileceğini belirtmektedir.
YATIRIM DÜNYASI VE REKABET BASKISI
Şirketlerin "AI Washing" söylemine başvurmasının arkasında, yatırım çekme isteği ve rekabette geri kalmama arzusu yatmaktadır.
-
Yatırım İstatistikleri: OpenOcean verilerine göre, girişimlerin sunumlarında yapay zekadan bahsetme oranı 2022'de yüzde 10 iken, bu oranın 2023'te yüzde 25'i, 2026'da ise üçte biri aşması beklenmektedir.
-
Gerçek ve İddia Farkı: MMC Ventures'in 2019'daki çalışması, kendini "yapay zeka girişimi" olarak tanıtanların yüzde 40'ının aslında kayda değer bir teknoloji kullanmadığını ortaya koymuştur. Yatırımcı Sri Ayangar, birçok kurucunun yapay zekadan bahsetmezlerse dezavantajlı duruma düşeceklerine inandığını ifade etmektedir.
TARTIŞMALI ÖRNEKLER VE İŞ GÜCÜ ÜZERİNDEKİ ETKİLER
"AI Washing" tartışmalarında Amazon'un "Just Walk Out" sistemi öne çıkmaktadır. Sistem yapay zeka destekli tanıtılsa da, işlemlerin büyük bir kısmının Hindistan'daki çalışanlar tarafından manuel olarak kontrol edildiği iddia edilmiştir.
-
İşten Çıkarma İddiaları: OpenAI yöneticisi Sam Altman, bazı şirketlerin yapay zekayı bahane ederek işten çıkarmalar yaptığını ve iş gücü azalmalarını "yanlış bir şekilde" teknolojiye bağladığını belirtmiştir.
-
Makroekonomik Durum: Uzmanlar, yapay zekanın şu aşamada makroekonomik etkilerinin veya önemli bir iş gücü değişikliğinin henüz gözlemlenmediğini vurgulamaktadır.
DENETİM VE GELECEK PERSPEKTİFİ
Yanıltıcı beyanlara karşı düzenleyici kurumlar harekete geçmiştir. ABD'de SEC, yanıltıcı yapay zeka beyanlarında bulunan şirketlere yaptırım uygulamaya başlarken, Avrupa Birliği'nin "EU AI Act" düzenlemesi de bu alanda şeffaflığı artırmayı hedeflemektedir. Tüketicilerde güven kaybına yol açabilen bu yanıltıcı iddiaların, şirketler için ilerleyen dönemde finansal ve hukuki riskler doğurabileceği değerlendirilmektedir.
