Anadolu Ajansı (AA) muhabirinin "Uluslararası Çölyak Günü" dolayısıyla Sağlık Bakanlığı verilerinden derlediği bilgilere göre, Türkiye’de genetik bir sindirim sistemi hastalığı olan çölyak ile ilgili çarpıcı bir tablo ortaya çıktı. İnce bağırsakta hasara yol açarak besin emilimini engelleyen bu hastalık, buğday, arpa, çavdar ve yulaf gibi tahıllarda bulunan glüten proteinine karşı gelişiyor. Türkiye'de görülme sıklığı yüzde 1 ile binde 3 arasında değişen çölyak, çok farklı belirtilerle seyredebildiği ya da bazen hiç belirti göstermediği için hastaların sadece yüzde 10'una tanı konulabiliyor. Yani çölyak hastalarının yüzde 90'ı bu hastalıkla yaşadığından habersiz.
ÇOCUKLARDA VE YETİŞKİNLERDE BELİRTİLER DEĞİŞİYOR
Çocukluk döneminden ileri yaşlara kadar her evrede ortaya çıkabilen çölyak hastalığı, çocuklarda ve yetişkinlerde farklı semptomlar gösteriyor. Çocuklarda karın ağrısı, şişkinlik, ishal, huzursuzluk, iştahsızlık, sık enfeksiyon geçirme, gelişme geriliği, kusma, kilo alamama ve boy uzamasında yavaşlama gibi tipik belirtiler gözleniyor. İleri yaşlardaki yetişkinlerde ise hastalık çok daha geniş ve karmaşık bir yelpazede kendini belli ediyor.
TEK ÇARE ÖMÜR BOYU GLÜTENSİZ DİYET
Çölyak hastalığının tıpta bilinen tek ve etkin tedavisi, glütenin ömür boyu beslenme düzeninden tamamen çıkarılması olarak belirtiliyor. Hastaların buğday, arpa, çavdar ve yulaflı gıdalardan uzak durması, marketlerde satılan hazır gıdaların içeriklerini titizlikle incelemesi gerekiyor. Sıkı bir glütensiz diyet sayesinde var olan belirtiler kontrol altına alınıyor, yaşam kalitesi artıyor ve hastalığın yol açabileceği diğer ciddi hasarlar engelleniyor. Diyete tam uyum sağlayan hastaların kan testlerindeki değerleri normale dönüyor ve klinik bulguları tamamen düzeliyor.
ÇÖLYAK HASTALARI İÇİN GÜVENLİ GIDALAR
Beslenme düzeninde glüten barındırmayan ve çölyak hastalarının güvenle tüketebileceği yiyecekler şu şekilde sıralanıyor:
-
Sebze, meyve ve bakliyatların tamamı, katı ve sıvı yağlar.
-
Yumurta, bal, reçel, basit toz şeker ve zeytin.
-
Katkısız kırmızı et, balık ve tavuk (Daha önce unlu bir ürün kızartılmış yağda kızartılmamış olmalı).
-
Una batırılmamış konserve çeşitleri.
-
Mısır, pirinç, patates, kestane, nohut, soya ve üzüm çekirdeği unları.
-
Kinoa, amarant, teff, darı, sorgum, karabuğday ve evde çekilmiş güvenli baharatlar.
SAĞLIK BAKANLIĞI’NDAN DEV FARKINDALIK ATAĞI
Hastalığa karşı toplumsal bilinci artırmak isteyen Sağlık Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu (YÖK) ile işbirliği içinde çok yönlü projeler yürütüyor. Okullarda öğrencilere bilgilendirmeler yapılırken, "Çölyak Hastalığı Öğretmenlere Yönelik Bilgilendirme Rehberi" öğretmenlere ulaştırıldı. Ayrıca çölyaklı öğrencilerin mağdur olmaması adına okul kantinlerinde, kafeteryalarda, gıda otomatlarında ve yemekhanelerde glütensiz menü ve ürünlerin bulundurulmasına yönelik çalışmalar sürdürülüyor.
AİLE HEKİMLERİ REHBERİ VE YENİ EYLEM PLANLARI YOLDA
Bakanlık, erken tanı oranını artırmak amacıyla aile hekimlerine yönelik "Tanı Tedavi İzlem Rehberi" hazırladı. Bunun yanı sıra UNICEF işbirliğiyle hazırlanan “Glütensiz Tarifler Magnet Kitapçık”lar vatandaşlara ulaştırılmak üzere il sağlık müdürlüklerine gönderildi. Toplu tüketim yerleri için hazırlanan "Ulusal Menü Planlama ve Uygulama Rehberi" çölyak konusunu içerecek şekilde güncellenirken, kapsamlı bir "Çölyak Eylem Planı" üzerindeki çalışmalar hız kesmeden devam ediyor.
