Ticaret Bakanlığı, dijitalleşmeyle birlikte artan reklam ve ilanlara karşı tüketicilerin daha etkin korunması amacıyla Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde değişikliğe gitti. Yeni düzenlemeyle hedefli reklamlardan yapay zeka destekli içeriklere, sosyal medya etkileyicilerinin paylaşımlarından indirim kampanyalarına kadar birçok alanda yeni kurallar uygulanacak.
1 Ağustos'ta yürürlüğe girecek düzenlemeyle, tüketicilerin yanıltıcı reklamlara karşı korunması ve reklam piyasasında şeffaflığın artırılması hedefleniyor.
HEDEFLİ REKLAMLARA ŞEFFAFLIK ŞARTI GETİRİLDİ
Yeni yönetmelikle, tüketicilerin çevrim içi davranışları ve kişisel verileri analiz edilerek hazırlanan hedefli reklam uygulamalarına ilişkin yeni yükümlülükler getirildi.
Buna göre reklam verenler, tüketicilere gösterilen reklamların hangi kriterlere göre belirlendiğini ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceğini açık ve kolay ulaşılabilir şekilde paylaşmak zorunda olacak.
Düzenlemeyle birlikte tüketicilerin kendilerine yönelik reklamların hangi yöntemlerle oluşturulduğu konusunda bilgi sahibi olması amaçlanıyor.
ÇOCUKLARA YÖNELİK HEDEFLİ REKLAM YASAKLANDI
Yönetmelikle çocukların kişisel verileri üzerinden profilleme yapılarak hedefli reklam sunulmasının önüne geçildi.
Çocuklara yönelik reklam faaliyetlerinde kişisel verilerin kullanılmasıyla oluşturulan hedefleme yöntemleri yasak kapsamına alındı.
SOSYAL MEDYA ETKİLEYİCİLERİNE "REKLAM" ZORUNLULUĞU
Yeni düzenlemeyle sosyal medya platformlarında ürün veya hizmet tanıtımı yapan influencerlara yönelik kurallar da sıkılaştırıldı.
Sosyal medya etkileyicilerinin herhangi bir kazanç, ücretsiz ürün, indirim veya etkinlik katılımı gibi menfaat elde etmesi durumunda, paylaşımlarında bunun reklam olduğunun açık şekilde belirtilmesi zorunlu hale getirildi.
Bu kapsamda "reklam" veya "tanıtım" ifadelerinin tüketici tarafından kolayca fark edilebilecek biçimde kullanılması gerekecek.
İNDİRİMLİ SATIŞLARDA YENİ FİYAT KURALI
Düzenlemeyle indirimli satış reklamlarına ilişkin kurallar da yeniden belirlendi.
İndirimli ürünlerde, indirimin başladığı tarihten önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat, indirim öncesi fiyat olarak kullanılabilecek.
Çabuk bozulan meyve ve sebze gibi ürünler ile hizmetlerde ise indirimden önceki fiyat esas alınacak.
Ayrıca tüketiciye bir fayda sağlanmasının belirli bir şartın yerine getirilmesine bağlandığı kampanyalar da indirimli satış reklamları kapsamında değerlendirilecek.
YAPAY ZEKA İLE OLUŞTURULAN REKLAMLARA ETİKET ZORUNLULUĞU
Yeni yönetmelikle yapay zeka teknolojileri kullanılarak hazırlanan reklam içeriklerine yönelik özel düzenlemeler getirildi.
İnsandan ayırt edilemeyecek dijital karakterlerin reklamlarda kullanılması halinde, bu durumun tüketici tarafından açıkça anlaşılacak şekilde belirtilmesi zorunlu olacak.
Ayrıca gerçek bir kişinin yapay zeka yoluyla oluşturulan dijital kopyasının, ürünü deneyimlediği veya tavsiye ettiği izlenimi veren reklamların yapılması yasaklandı.
ÇEVRE DOSTU İDDİALARINA İSPAT ZORUNLULUĞU
Çevresel beyan içeren reklamlarda da yeni kurallar uygulanacak.
"Çevre dostu" gibi genel ifadelerin herhangi bir açıklama yapılmadan kullanılmasına izin verilmeyecek. Reklamlarda kullanılan çevresel iddiaların, ürün veya hizmetin yaşam döngüsünün hangi aşamasına ilişkin olduğunun belirtilmesi gerekecek.
Ayrıca çevreyle ilgili sertifika ve onayların yetkili kurumlar, üniversitelerin ilgili bölümleri veya bağımsız akredite kuruluşlardan alınan belgelerle kanıtlanması zorunlu tutulacak.
YASA DIŞI BAHİS VE FAL HİZMETLERİNE REKLAM YASAĞI GENİŞLETİLDİ
Yeni düzenlemeyle yasak kapsamındaki reklam türleri de genişletildi.
Falcı, medyum, astrolog ve benzeri hizmetlere yönelik reklamlarla yasa dışı bahis ve kumar oyunlarına ilişkin reklamların kapsamı genişletilerek yasa dışı şans oyunları da yasak kapsamına alındı.
TÜKETİCİ YORUMLARINA DOĞRULAMA ŞARTI
Tüketici değerlendirmeleri ve yorumlarına ilişkin yeni kurallar da yürürlüğe girecek.
Satın alma sürecinin doğrulanmasının mümkün olmadığı platformlardan alınan tüketici yorumlarının yayımlanmasına izin verilmeyecek.
Ayrıca değerlendirmelerin ürün, hizmet, teslimat, satıcı veya sağlayıcı gibi farklı başlıklarda ayrı ayrı yayımlanması halinde, tüm değerlendirmelere aynı alanda kolay erişilebilir ve anlaşılır şekilde yer verilmesi gerekecek.
ŞİKAYETLERE CEVAP SÜRESİ KISALTILDI
Yeni düzenlemeyle tüketici şikayetlerinin yayımlanmasından önce satıcı ve sağlayıcılara tanınan cevap süresi de değiştirildi.
Daha önce 72 saat olan cevap verme süresi 48 saate indirildi. Bu süre içinde yanıt verilmemesi halinde tüketici değerlendirmelerinin doğrudan yayımlanabileceği belirtildi.
AKADEMİK UNVANLARIN KULLANIMINA YENİ SINIRLAMA
Yönetmeliğe eklenen yeni hükümle, akademik unvanların tüketiciyi yanıltacak veya aldatacak şekilde kullanılmasının önüne geçilmesi amaçlandı.
Ayrıca takviye edici gıdaların, normal beslenmenin yerine geçtiği izlenimini oluşturacak biçimde reklamının yapılması yasaklandı.
Takviye edici gıdalar için sağlık beyanları dışında karşılaştırmalı reklam yapılmasına ise belirli şartlar altında izin verilecek.
Ticaret Bakanlığı, yapılan değişikliklerle tüketici haklarının korunması, reklam piyasasında şeffaflığın artırılması ve aldatıcı ticari uygulamalarla mücadelenin güçlendirilmesinin hedeflendiğini bildirdi.
