Gökbilimciler, evrenin henüz bebeklik dönemi sayılan Büyük Patlama’dan 1,4 milyar yıl sonrasına ait bir galaksi kümesinde şaşırtıcı bir bulguya imza attı. Şili’deki ALMA teleskobuyla yapılan gözlemler, genç kümenin içindeki gazın mevcut kozmoloji modellerinin öngördüğünden en az 5 kat daha sıcak olduğunu ortaya koydu.
EVRENİN GEÇMİŞİNE BAKMAK
Uzak cisimleri gözlemlemek, ışığın yolculuğu nedeniyle aslında evrenin geçmişine bakmak anlamına geliyor. Işığın uzay boşluğunda kat ettiği mesafe zaman aldığı için, bilim insanları uzak galaksilere baktığında onların milyarlarca yıl önceki hâlini görüyor. Bu yönüyle son keşif, evrenin erken dönemlerine dair kritik ipuçları sunuyor.
TEORİLERE MEYDAN OKUYAN GALAKSİ KÜMESİ
Yaklaşık 13,8 milyar yıl önce gerçekleşen Büyük Patlama’nın ardından evrenin nasıl şekillendiğini anlamaya yönelik çalışmalar, SPT2349-56 adı verilen galaksi kümesiyle yeni bir boyut kazandı. İlk kez 2010 yılında Antarktika’daki Güney Kutbu Teleskobu tarafından tespit edilen küme, bilinen teorilere meydan okuyan özellikleriyle öne çıkıyor.
SPT2349-56, 30’dan fazla galaksiden oluşuyor. Bu galaksilerin her biri Samanyolu’na kıyasla yaklaşık bin kat daha hızlı yıldız üretiyor ve aynı zamanda birbirleriyle çarpışma rotasında ilerliyor. Bu yoğun ve kaotik yapı, kümenin neden bu kadar sıra dışı olduğunu da açıklıyor.
Dazhi Zhou liderliğindeki uluslararası araştırma ekibi, ALMA teleskobunu kullanarak kozmik mikrodalga arka planı inceledi. Bu sırada “Sunyaev-Zeldovich sinyali” olarak bilinen bir bozulma tespit edildi. Söz konusu sinyal, küme içindeki sıcak gazın elektronlarının kozmik mikrodalga arka plan fotonlarıyla etkileşime girmesi sonucu ortaya çıkıyor.
10 MİLYON KELVİNİ AŞAN SICAKLIK
Araştırmacılar, küme içindeki gazın sıcaklığının 10 milyon Kelvin’in üzerine çıktığını belirledi. Dalhousie Üniversitesi’nden astrofizikçi Scott Chapman, “Bu sıcaklık değerleri, mevcut galaksi kümesi oluşum modellerimizle açıklanamayacak kadar yüksek,” sözleriyle keşfin önemine dikkat çekti.
Bilim insanları, olağanüstü sıcaklığın kümede bulunan en az üç süper kütleli kara deliğin güçlü jetlerinden kaynaklandığını düşünüyor. Bu jetlerin çevreye beklenenden çok daha erken ve yoğun şekilde enerji pompaladığı değerlendiriliyor.
KOZMOLOJİ MODELLERİ YENİDEN MASADA
Küme içindeki gazın 10 milyon Kelvin’i aşan sıcaklığı, Güneş’in yüzey sıcaklığının çok üzerinde bir enerji düzeyine işaret ediyor. Arizona Eyalet Üniversitesi’nden astrofizikçi Evan Scannapieco ise keşfin, “aktif kara deliklerin galaksi kümelerindeki gazı çok erken dönemlerde ısıttığına dair dolaylı ipuçlarını doğruladığını” vurguladı. Nature dergisinde yayımlanan çalışma, galaksi kümelerinin oluşumu ve evrimi hakkındaki mevcut teorilerin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
