Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, başbakanlık görevinde bulunduğu 2005'ten bu yana Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu görüşmelerinde yaptığı konuşmalarda, küresel sistemin reforme edilmesi, terörle mücadele, Filistin meselesi, bölgesel krizler, düzensiz göç ve uluslararası işbirliği gibi başlıklara ilişkin mesajlar verdi.
AA muhabirinin derlediği bilgilere göre Erdoğan, 2005'te ilk kez BM 60. Genel Kurulu görüşmelerine katıldı. Genel Kurul'daki konuşmasında, daha demokratik, şeffaf, etkin ve tüm üyelerin ortak iradesini temsil eden bir BM teşkilatının insanlığın ortak yararına olacağını vurguladı.
Erdoğan, sonraki BM Genel Kurulu'na 2007'de katıldı. BM 62. Genel Kurulu'ndaki konuşmasında terörle mücadeleye dikkati çeken Erdoğan, dünyanın herhangi bir yerinde gerçekleştirilen terör eyleminin tüm insanlığı hedef alan bir suç olduğunu belirterek, uluslararası dayanışma ve işbirliği çağrısında bulundu.
BM'DE REFORM ÇAĞRISI
Erdoğan, 2009'da katıldığı BM 64. Genel Kurulu'nda da BM'nin yapısının reforme edilmesi gerektiğini dile getirdi.
Adil ve katılımcı bir küresel düzenin kurulabilmesi için BM'nin etkinliğinin artırılması gerektiğini belirten Erdoğan, Güvenlik Konseyi'nin de reform sürecine dahil edilmesinin önemine işaret etti.
2011'deki BM 66. Genel Kurulu'nda ise Suriye, Libya, Somali ve Filistin başta olmak üzere bölgesel sorunlara değinen Erdoğan, Azerbaycan topraklarının işgalinin sona ermesi gerektiğini söyledi.
Karabağ sorununun çözümsüz kalmasının kabul edilemeyeceğini belirten Erdoğan, uluslararası sorunlara kronik hale gelmeden çözüm bulunmasının siyasi ve ahlaki sorumluluk olduğunu ifade etti.
"DÜNYA BEŞTEN BÜYÜKTÜR"
Erdoğan, Cumhurbaşkanı sıfatıyla ilk kez 2014'teki BM 69. Genel Kurulu'nda konuştu.
BM'nin reform ihtiyacını "Dünya beşten büyüktür" ifadesiyle gündeme taşıyan Erdoğan, BM Güvenlik Konseyi'nin daimi 5 üyesinin sahip olduğu veto yetkisinin, örgütün sorunlara çözüm üretme kapasitesini sınırladığını savundu.
Filistin ve Suriye'deki gelişmelere de değinen Erdoğan, BM'nin küresel krizler karşısında daha etkin rol üstlenmesi gerektiğini söyledi.
FETÖ'YE KARŞI ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ÇAĞRISI
Erdoğan, 15 Temmuz 2016'daki darbe girişiminden yaklaşık iki ay sonra katıldığı BM 71. Genel Kurulu'nda FETÖ'ye karşı uluslararası alanda önlem alınması çağrısında bulundu.
Darbe girişiminin Türk halkının demokrasiye sahip çıkmasıyla engellendiğini belirten Erdoğan, FETÖ'nün yalnızca Türkiye açısından değil, faaliyet gösterdiği diğer ülkeler bakımından da tehdit oluşturduğunu ifade etti.
SURİYE VE TERÖRLE MÜCADELE GÜNDEMDEYDİ
2017'deki BM 72. Genel Kurulu'nda Suriye ve terörle mücadele mesajları öne çıktı.
Türkiye'nin Suriye ve Irak'taki istikrarsızlıktan beslenen DEAŞ ve PKK gibi terör örgütleriyle mücadele ettiğini belirten Erdoğan, FETÖ'ye karşı yürütülen mücadelenin de devam ettiğini söyledi.
Erdoğan ayrıca Fırat Kalkanı Harekatı'nın DEAŞ'a karşı yürütülen mücadelede önemli bir başarı olduğunu vurguladı.
2018'deki BM 73. Genel Kurulu'nda ise BM'nin küresel sorunlar karşısındaki etkinliğini eleştiren Erdoğan, Filistin meselesini gündeme taşıdı.
BM Güvenlik Konseyi'nin yapısının reforme edilmesi gerektiğini belirten Erdoğan, geçmişte Bosna, Ruanda ve Somali'de, yakın dönemde ise Myanmar ve Filistin'de yaşanan gelişmelere dikkati çekti.
DÜZENSİZ GÖÇE "AYLAN BEBEK" VURGUSU
Erdoğan, 2019'daki BM 74. Genel Kurulu'nda düzensiz göç sorununu gündeme getirdi.
Muğla'nın Bodrum ilçesinde yaşamını yitiren ve fotoğrafı düzensiz göçün sembollerinden biri haline gelen Aylan bebeğin görüntüsünü Genel Kurul kürsüsünde gösteren Erdoğan, milyonlarca insanın savaş ve krizler nedeniyle yerlerinden edildiğini belirtti.
Erdoğan, uluslararası toplumun düzensiz göç ve mülteci sorununa kalıcı çözümler üretmesi gerektiğini ifade etti.
Aynı konuşmasında Filistin meselesine de değinen Erdoğan, 1947'den günümüze Filistin topraklarındaki değişimi gösteren harita üzerinden İsrail-Filistin sorununa ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
"İNSANLIĞIN KADERİ SINIRLI SAYIDAKİ ÜLKENİN KEYFİNE BIRAKILAMAZ"
BM 75. Genel Kurulu, 2020'de Kovid-19 salgını nedeniyle video konferans yöntemiyle gerçekleştirildi.
Erdoğan, BM Genel Kurulu'na 10'uncu hitabını video konferans yöntemiyle yaptı.
Konuşmasında BM başta olmak üzere çok taraflı kuruluşların reforma ihtiyaç duyduğunu belirten Erdoğan, salgın sürecinde uluslararası mekanizmaların yaşanan krize müdahale konusunda yetersiz kaldığını savundu.
Erdoğan, "Dünya beşten büyüktür" tezini yineleyerek, insanlığın kaderinin sınırlı sayıdaki ülkenin kararlarına bırakılamayacağını söyledi.
İKLİM KRİZİ VE GÖÇ UYARISI
Erdoğan, 2021'deki BM 76. Genel Kurulu konuşmasında iklim değişikliğinin yol açtığı afetlere dikkati çekti.
Asya ve Avrupa'da seller, Amerika'da kasırgalar, Afrika'da kuraklık ve Akdeniz ülkelerinde yangınlar gibi gelişmelerin yaşandığını belirten Erdoğan, iklim kaynaklı krizlerin göç hareketlerini artırabileceği uyarısında bulundu.
Suriye ve Afganistan kaynaklı mülteci sorunlarının henüz çözülemediğini belirten Erdoğan, iklim değişikliği nedeniyle yaşanabilecek yeni ve büyük ölçekli göç hareketlerine karşı uluslararası toplumun hazırlıklı olması gerektiğini ifade etti.
KARADENİZ TAHIL KORİDORU MESAJI
Erdoğan, 2022'deki BM 77. Genel Kurulu'nda Rusya-Ukrayna Savaşı'na ilişkin gelişmeleri ve Karadeniz Tahıl Koridoru'nu gündeme getirdi.
Türkiye'nin ve BM Genel Sekreteri'nin yürüttüğü çalışmalar sonucunda Ukrayna tahılının Karadeniz üzerinden dünya pazarlarına ulaştırılmasını sağlayan İstanbul Mutabakatı'na dikkati çeken Erdoğan, anlaşmanın gıda arzının sürdürülmesi açısından önem taşıdığını belirtti.
İstanbul Mutabakatı'nın, taraflar açısından önemli konularda müzakerelerin sonuç verebildiğini gösterdiğini ifade eden Erdoğan, Türkiye'nin diplomatik çabalarını anlattı.
KKTC VE KARABAĞ MESAJLARI
Erdoğan, 2023'teki BM 78. Genel Kurulu'nda terörle mücadele, İslam düşmanlığı, ırkçılık, Rusya-Ukrayna Savaşı ve Filistin meselesinin yanı sıra Doğu Akdeniz'deki gelişmelere değindi.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne ilişkin uluslararası topluma çağrıda bulunan Erdoğan, KKTC'nin bağımsızlığının tanınmasını ve ülkeyle diplomatik, siyasi ve ekonomik ilişkiler kurulmasını istedi.
Karabağ'ın Azerbaycan toprağı olduğunu belirten Erdoğan, Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki görüşme sürecini desteklediklerini ve bölgedeki sorunların çözümüne yönelik adımların atılması gerektiğini söyledi.
GAZZE GÜNDEMİNİN MERKEZİNDEYDİ
Erdoğan, 24 Eylül 2024'te BM 79. Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırılarını ve Filistin meselesini gündeme taşıdı.
Filistin'i tanımayan devletlere Filistin devletini tanıma çağrısında bulunan Erdoğan, 1967 sınırları temelinde, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız ve egemen bir Filistin devletinin kurulması gerektiğini belirtti.
BM'nin mevcut yapısına yönelik eleştirilerini de sürdüren Erdoğan, "Dünya beşten büyüktür" söylemini yineleyerek BM'nin küresel sorunlar karşısında daha etkin hale getirilmesi gerektiğini ifade etti.
BM 80. GENEL KURULU'NDA FİLİSTİN VURGUSU
Erdoğan, 2025'teki BM 80. Genel Kurulu konuşmasının önemli bölümünü Filistin ve Gazze'deki gelişmelere ayırdı.
Gazze'deki durumun bir savaş olarak nitelendirilemeyeceğini savunan Erdoğan, bölgede sivillerin ve çocukların yaşadığı insani krize dikkati çekti.
Suriye, İran, Yemen ve Lübnan'daki gelişmelere de değinen Erdoğan, bölgesel barışın tehdit altında olduğunu söyledi.
Gazze'deki durumu fotoğraflarla anlatan Erdoğan, dünya liderlerine Filistinlilerin yaşadığı krize karşı adım atmaları çağrısında bulundu.
16'NCI KEZ BM KÜRSÜSÜNDE
BM Genel Kurulu'nun 81'incisi, 22 Eylül'de "Güveni yeniden tesis etmek, dönüşümü yönetmek: Herkes için sonuç veren bir BM" temasıyla başlayacak.
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın, liderlerin konuşmalarına ev sahipliği yapacak yüksek düzeyli haftada ilk gün dördüncü sırada söz alması öngörülüyor.
Erdoğan'ın BM Genel Kurulu'na 16'ncı kez hitap edeceği belirtilirken, konuşmasının ana gündem başlıkları arasında İsrail'in Gazze'deki saldırıları, Filistin'in devlet olarak tanınması ve uluslararası toplumun İsrail'e yönelik atabileceği adımların bulunması bekleniyor.
Erdoğan'ın konuşmasında Gazze'deki insani duruma dikkati çekmesi ve üye ülkelere İsrail'in saldırılarına karşı tutum alma çağrısında bulunması öngörülüyor.
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın zirve kapsamında devlet ve hükümet başkanlarıyla ikili görüşmeler gerçekleştirmesi, 23 Eylül'de ise BM Genel Sekreteri İklim Etkinliği'nde konuşma yapması bekleniyor.
