Hubble Uzay Teleskobu, bugüne kadar kaydedilen en büyük öngezegen diskini, yani bir gezegen oluşum alanını görüntüledi. “Drakula’nın Sandviçi” olarak adlandırılan bu disk, beklenmedik derecede kaotik ve düzensiz yapısıyla bilim insanlarının ilgisini çekiyor.
Gezegen oluşumlarının ilk aşamalarını anlamak, astronomların uzun süredir üzerinde çalıştığı bir konu. Genç yıldızların etrafında oluşan öngezegen diskleri, yeni gezegen sistemlerinin doğum yerleri olarak kabul ediliyor. Ancak IRAS 23077+6707 adlı sistem, çapı 644 milyar kilometreyi bulmasıyla mevcut bilgileri yeniden gözden geçirmeyi gerektiriyor. Bu mesafe, Güneş-Plüton arasındaki uzaklığın 100 katından fazla.
Harvard & Smithsonian Astrofizik Merkezi’nden Dr. Kristina Monsch liderliğindeki araştırma ekibi, Hubble’ın görünür ışık gözlemleriyle diskin beklenmedik özelliklerini ortaya çıkardı. Dr. Monsch şunları söyledi:
“Yeni Hubble görüntüleri gezegen beşiklerinin düşündüğümüzden çok daha aktif ve kaotik olabileceğini gösteriyor. Diski neredeyse kenarından görüyoruz ve üst katmanlarındaki tüy gibi yapılar ile asimetrik özellikleri özellikle çarpıcı.”
“DRAKULA’NIN SANDVİÇİ” NEDEN BU KADAR FARKLI?
Sistemin en dikkat çekici özelliklerinden biri, tek taraflı uzanan gaz filamentleri. Diskin bir tarafında uzun gaz uzantıları gözlemlenirken, diğer tarafta keskin bir sınır ve merkezi yıldızın çevresinde çok daha az gezegen oluşturucu materyal bulunuyor. Bu asimetrik yapı, yakın zamanda gerçekleşen toz ve gaz akışı veya çevresel etkileşimler gibi dinamik süreçlere işaret ediyor.
HİZMETTEKİ KAOSU GÖREN ASTRONOMLAR
Araştırma ekibinden Dr. Joshua Bennett Lovell, “Bu diskin ne kadar asimetrik olduğunu görünce şaşkına döndük. Hubble bize, yeni gezegenler oluştururken diskleri şekillendiren kaotik süreçleri ön sıradan izleme fırsatı verdi,” ifadelerini kullandı.
DEVASA MATERYAL MİKTARI
Sistem, içerdiği materyal miktarıyla da dikkat çekiyor. Bilim insanları, diskte 10 ila 30 Jüpiter kütlesi kadar materyal bulunduğunu tahmin ediyor. Bu miktar, birden fazla gaz devi gezegenin oluşmasına yetecek düzeyde.
KEŞFİN İSMİ
“Drakula’nın Sandviçi” ismi, keşfi yapan ekipteki iki araştırmacının kökenlerine gönderme yapıyor: biri Transilvanyalı, diğeri ise Uruguaylı. Diskin görünümü, Uruguay’ın ulusal yemeği olan “chivito” sandviçine benzetiliyor.
