Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile UNFPA Türkiye iş birliğinde “İşgücü Piyasası ve Kadın İstihdamı Ekseninde Aile Dostu Politikalar” raporu tamamlandı. Rapor, özel sektörde çalışan ve 2016-2025 döneminde doğum yapan yaklaşık 1,4 milyon kadının verilerinin analiziyle hazırlandı.
DOĞUM SONRASI İŞTEN AYRILMA ORANLARI YÜKSEK
Rapora göre doğumdan sonraki bir ay içinde kadınların yüzde 3,7’si, 6 ay içinde yüzde 39,9’u, 12. ay itibarıyla ise yüzde 56,5’i işten ayrılıyor. Veriler, ani bir kopuştan ziyade zaman içinde giderek artan bir çıkış eğilimi olduğunu gösteriyor.
AYRILMA NEDENLERİ NELER?
Analizler, doğum sonrası kadınların iş gücünden uzaklaşmasında birden fazla faktörün etkili olduğunu ortaya koyuyor. Evdeki bakım ve ev iş yükünün ağırlıklı olarak kadınların üzerinde olması, iş-aile yaşamı dengesi sorunu, esnek çalışma imkânlarının sınırlılığı ve kaliteli bakım hizmetlerine erişimdeki güçlükler öne çıkıyor.
İŞE DÖNÜŞ ORANLARI VE SÜREÇ
İşten ayrılan kadınların yüzde 64,33’ü yeniden kayıtlı istihdama dönerken, ortalama dönüş süresi 13,3 ay olarak belirlendi. Aynı firmaya dönenlerin oranı ise yalnızca yüzde 15,9. Kadınların yüzde 48,2’si aynı sektörde, yüzde 53,1’i ise aynı mesleğe geri dönüyor. Dönüşlerde reel ücret artışı ise sınırlı kalıyor.
SEKTÖR VE FİRMA BÜYÜKLÜĞÜ ETKİLİ
Doğum sonrası ayrılma oranları emek yoğun ve vardiyalı sektörlerde daha yüksek. Eğitim ve sağlık gibi düzenli çalışma saatleri sunan sektörlerde ayrılma daha düşükken, sanayi ve hizmet sektörlerinde oranlar artıyor. Büyük ölçekli firmalarda ayrılma oranı yüzde 15 iken, küçük ölçekli firmalarda bu oran yüzde 43’e çıkıyor.
ÜCRETSİZ İZİN KULLANIMI ÇOK DÜŞÜK
Çalışan kadınların yalnızca yüzde 24,22’si ücretsiz doğum izninden yararlanıyor. Yarı zamanlı çalışma gibi diğer esnek imkânlardan yararlanma oranı da oldukça sınırlı.
KAMU MALİYESİNE BÜYÜK MALİYET
2016-2024 döneminde doğum sonrası işten ayrılıp kayıtlı istihdama geri dönmeyen 309 bin 581 kadın bulunuyor. Bu kadınların sadece yarısının istihdamda kalması halinde kamu maliyesine yaklaşık 797 milyar lira prim geliri ve 491 milyar lira gelir vergisi geliri sağlanabileceği hesaplandı.
ÇÖZÜM ÖNERİLERİ NELER?
Raporda, kadın istihdamını artırmak ve doğum sonrası kopuşu azaltmak için bütüncül politikalar öneriliyor. Bunlar arasında gelir güvencesi sağlayan ebeveyn izinleri, bakım yükünün kadın ve erkek arasında daha dengeli paylaşımı, erişilebilir kreş ve bakım hizmetleri, esnek çalışma modelleri, KOBİ’leri destekleyen teşvikler ve işe dönüşü kolaylaştıran eğitim programları yer alıyor.
BAKAN IŞIKHAN: ÇALIŞMA HAYATINI AİLE DOSTU HALE GETİRİYORUZ
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, kadınların iş ve aile arasında tercih yapmak zorunda kalmaması gerektiğini vurgulayarak, “Bakanlık olarak hedefimiz, kadınların hem çalışma hayatında güçlü biçimde var olduğu hem de aile kurma kararlarını ekonomik ve sosyal kaygılar olmadan verebildiği bir sosyal politika çerçevesi oluşturmaktır” dedi.
UNFPA TÜRKİYE TEMSİLCİSİ MARIAM KHAN’DAN DEĞERLENDİRMEUNFPA
Türkiye Temsilcisi Mariam Khan ise “Kadınların ekonomik hayata daha güçlü katılımı yalnızca gelir artışı anlamına gelmiyor. Aynı zamanda nitelikli iş gücünün korunması, hane refahının güçlenmesi ve daha kapsayıcı bir büyüme açısından kritik önem taşıyor” değerlendirmesinde bulundu.
