'Asrın Felaketi' olarak anılan 6 Şubat 2023'te, 10 ilimizi etkileyen ve 53 bin insanımızın ölümüne ve büyük bir yıkıma yol açan depremlerin ardından yaralar sarılmaya çalışılıyor. Bunun için yapılacak en önemli adım depremlerden ders çıkartmak. Ders çıkartıp, depremlere hazırlıklı hale gelmek için de depremleri iyi anlayabilmemiz ve coğrafyamızın gerçeklerini bilmemiz gerekiyor. İŞte Kandilli Rasathanesi böyle kapsamlı bir çalışmaya imza attı.
OLABİLECEK EN KÖTÜ SENARYO GERÇEKLEŞTİ
Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü, sismik ve uzay-jeodezik gözlemlerini birleştirerek depremlerin oluş mekanizması, öncü belirtileri, mühendislik açısından sonuçları ve yarattığı etkiler üzerine detaylı bir analiz yayınladı.
Öncelikle bilimsel analizler, Mw 7.8 büyüklüğündeki depremin Doğu Anadolu Fayı’nın ana kolundan değil, ona komşu olan Narlı Fayı’ndan başladığını, çift yönlü ilerlediğini ve bu yüzden de Pazarcık'ta beklenenden çok daha büyük bir yıkıma ve Amanos çevresinde yüksek kırılma hızlarına neden olduğunu ortaya koydu. Uzmanlar, 2023'te gerçekleşen bu durumun, olası senaryolar arasındaki en yıkıcı ihtimallerden biri olduğunu vurguladı.
İSTANBUL'DA 1 SANTİMETRELİK YATA DEFORMASYON OLUŞTU
Uzay jeodezisi verileri, depremlerin etkisinin yalnızca Doğu Anadolu Fay Zonu ile sınırlı kalmadığını gösterdi. Ölçümler, 800 kilometre uzaklıktaki istasyonlarda dahi anlamlı yer değiştirmeler olduğunu, İstanbul’da ise yaklaşık 1 santimetre mertebesinde yatay deformasyon meydana geldiğini ortaya koydu. Çalışmada ayrıca, bu depremler sonrası Kuzey Anadolu Fayı boyunca batıya doğru yeni bir deprem göçü, Ölüdeniz Fayı ve Kıbrıs Yayı boyunca gerilme artışı gibi riskli senaryoların ortaya çıktığı belirtildi.
50 SANİYE ÖNCEDEN HABER VEREBİLECEK
Raporda geleceğe yönelik umut verici gelişmeler yer aldı. Yapılan analizler, 2023 depremleri sırasında etkin bir erken uyarı sistemi olması halinde, Hatay bölgesi için yıkıcı dalgalar gelmeden yaklaşık 50 saniye önce uyarı verilebileceğini gösterdi. Bu veriden hareketle 2025 yılı içinde Marmara Bölgesi için 40'tan fazla istasyonla entegre bir altyapı oluşturulmuştur. Bu sistem, Ekim 2025'teki Sındırgı depreminde İstanbullu kullanıcılara 37 saniye önceden uyarı göndererek başarısını kanıtlamıştır.
