ABD merkezli Lockheed Martin tarafından geliştirilen F-35 Lightning II, beşinci nesil savaş uçakları arasında yer alıyor. Radar görünürlüğünü azaltan tasarımı, gelişmiş elektronik sistemleri ve çok amaçlı görev kabiliyetiyle dikkat çeken F-35'in teknik özellikleri, hızı ve uçuş menzili merak ediliyor. Türkiye'nin 2019 yılında programdan çıkarılmasının ardından Türk Hava Kuvvetleri için üretilen 6 uçağın durumu da yeniden gündeme geldi. Peki Lockheed Martin F-35 Lightning II özellikleri neler? F-35 savaş uçağı kaç kilometre hız yapıyor, menzili ne kadar? İşte teknik özellikleri ve performans verileri...
LOCKHEED MARTIN F-35 LIGHTNING II NEDİR?
Lockheed Martin F-35 Lightning II, ABD tarafından geliştirilen beşinci nesil, tek motorlu, tek pilotlu ve çok amaçlı bir savaş uçağı ailesidir. Müşterek Taarruz Uçağı (Joint Strike Fighter - JSF) programı kapsamında geliştirilen F-35, hava muharebesi ve hava-yer taarruz görevlerinin yanı sıra keşif, gözetleme, hedef tespiti ve elektronik harp faaliyetlerinde kullanılabiliyor.
Uçağın geliştirilmesinde Lockheed Martin ana yüklenici olarak görev alırken Northrop Grumman ve BAE Systems de programın önemli ortakları arasında bulunuyor. F-35'in en dikkat çekici özelliklerinden biri, radarlar tarafından tespit edilmesini zorlaştıran düşük görünürlüklü tasarımı ve gelişmiş sensör sistemleri olarak öne çıkıyor.
F-35 LIGHTNING II KAÇ KM HIZ YAPIYOR?
F-35 Lightning II savaş uçağının azami hızı Mach 1,6 seviyesinin üzerinde bulunuyor. Bu değer, uçuş koşullarına bağlı olarak yaklaşık 1.932 kilometre/saat hıza karşılık geliyor.
F-35, yüksek hız kapasitesinin yanı sıra gelişmiş radar ve elektronik harp sistemleri sayesinde farklı görev koşullarında operasyon gerçekleştirebiliyor. Uçağın azami operasyonel irtifası ise yaklaşık 18 bin 288 metre olarak belirtiliyor.
F-35 LIGHTNING II MENZİLİ NE KADAR?
F-35 Lightning II'nin uçuş menzili, kullanılan modele göre farklılık gösteriyor.
Dahili yakıt kapasitesiyle gerçekleştirilen uçuşlarda F-35 modellerinin yaklaşık menzil değerleri şöyle:
- F-35A: 2.200 kilometre
- F-35B: 1.667 kilometre
- F-35C: 2.593 kilometre
Uçağın muharebe yarıçapı da modeline göre değişiyor. F-35A için yaklaşık 1.081 kilometre, F-35B için 868 kilometre ve F-35C için 1.138 kilometre muharebe yarıçapı belirtiliyor. Muharebe yarıçapı, uçağın görev bölgesine gidip operasyonunu tamamladıktan sonra geri dönebilmesi esas alınarak hesaplanan mesafeyi ifade ediyor.
F-35 LIGHTNING II'NİN TEKNİK ÖZELLİKLERİ NELER?
Lockheed Martin F-35 Lightning II, farklı görev ihtiyaçlarına uygun üç ana model halinde geliştirildi.
Özellikle F-35A modelinin genel teknik özellikleri şu şekilde:
Mürettebat: 1 pilot
Uzunluk: 15,7 metre
Yükseklik: 4,38 metre
Kanat açıklığı: 10,7 metre
Kanat alanı: 42,7 metrekare
Boş ağırlık: 13.290 kilogram
Azami kalkış ağırlığı: 31.751 kilogram
Dahili yakıt kapasitesi: Yaklaşık 8.280 kilogram
Motor: Pratt & Whitney F135 turbofan
Azami hız: Mach 1,6'nın üzerinde
Azami operasyonel irtifa: Yaklaşık 18.288 metre
Menzil: Yaklaşık 2.200 kilometre
F-35'in teknik özellikleri, kısa kalkış ve dikey iniş yapabilen F-35B ile uçak gemileri için geliştirilen F-35C modellerinde farklılık gösteriyor.
F-35A, F-35B VE F-35C ARASINDAKİ FARKLAR NELER?
F-35 Lightning II ailesinde üç farklı model bulunuyor. F-35A, geleneksel pistlerden kalkış ve iniş yapabilen model olarak geliştirildi. Özellikle hava kuvvetlerinin kullanımına yönelik tasarlanan uçak, serinin standart modeli olarak öne çıkıyor.
F-35B, kısa mesafeden kalkış ve dikey iniş gerçekleştirebilme özelliğine sahip. Bu modelde özel kaldırma sistemi kullanılıyor. F-35C ise uçak gemilerinden operasyon gerçekleştirmek amacıyla geliştirildi. Daha geniş kanat yapısı ve deniz operasyonlarına uygun özellikleriyle diğer modellerden ayrılıyor.
Üç model de ortak teknoloji altyapısından yararlanmasına rağmen görev ihtiyaçlarına göre farklı tasarım özellikleri taşıyor.
F-35 LIGHTNING II'NİN MOTOR GÜCÜ NE KADAR?
F-35 Lightning II, Pratt & Whitney F135 motor ailesiyle donatılıyor. F-35A modelinde kullanılan motorun artyakıcı olmadan yaklaşık 125 kilonewton, artyakıcı devredeyken ise yaklaşık 191 kilonewton itme gücü üretebildiği belirtilmekte.
F-35B modelinde ise kısa kalkış ve dikey iniş kabiliyeti için Rolls-Royce tarafından geliştirilen özel kaldırma sistemi bulunuyor. Bu motor ve kaldırma teknolojileri, uçakların farklı operasyonel ihtiyaçlara göre görev yapabilmesine imkân tanıyor.
F-35 LIGHTNING II'NİN SİLAH SİSTEMLERİ NELER?
F-35 Lightning II, hava-hava ve hava-yer görevlerinde kullanılmak üzere çeşitli füze ve mühimmat sistemleriyle donatılabiliyor. Uçağın düşük radar görünürlüğünü korumak amacıyla mühimmatların bir bölümü gövde içerisindeki silah bölmelerinde taşınabiliyor. Görev gereksinimlerine bağlı olarak kanat altındaki harici istasyonlarda da mühimmat taşınması mümkün oluyor. F-35'in mühimmat seçenekleri arasında AIM-120 AMRAAM ve AIM-9 Sidewinder gibi hava-hava füzeleri ile JDAM ve Paveway serisi güdümlü bombalar bulunuyor.
Ayrıca farklı modeller ve entegrasyon programları kapsamında çeşitli uzun menzilli mühimmatların kullanılması da planlanıyor. F-35A modelinde 25 milimetrelik GAU-22/A top sistemi yer alırken F-35B ve F-35C modellerinde top sistemi harici pod aracılığıyla kullanılabiliyor.
F-35 LIGHTNING II'NİN RADAR VE ELEKTRONİK SİSTEMLERİ NELER?
F-35 Lightning II, gelişmiş sensör ve elektronik harp sistemleriyle donatılmış bir savaş uçağı olarak öne çıkıyor. Uçakta bulunan AN/APG-81 AESA radarı, hedeflerin tespit edilmesi ve takip edilmesi amacıyla kullanılıyor.
AN/ASQ-239 Barracuda Elektronik Harp Sistemi, elektronik tehditlerin algılanması ve değerlendirilmesine yönelik kabiliyetler sağlıyor. AN/AAQ-37 Dağıtık Diyafram Sistemi (DAS) ise uçağın çevresindeki gelişmelerin farklı açılardan izlenmesine yardımcı oluyor.
Elektro-optik hedefleme sistemi EOTS ve gelişmiş veri bağlantıları da pilotun görev sırasında farklı kaynaklardan gelen bilgileri değerlendirmesini sağlıyor. Bu sistemlerin birlikte çalışması, F-35'in durumsal farkındalık ve hedef tespit kabiliyetlerinin temel unsurlarından birini oluşturmakta.
TÜRKİYE'NİN F-35 UÇAKLARI NE OLDU?
Türkiye, F-35 Lightning II programına 2002 yılında katıldı. Türk savunma sanayii şirketleri ise 2003 yılından itibaren projenin üretim ve tedarik zincirinde görev almaya başladı. Türk Hava Kuvvetleri için ilk aşamada 30, uzun vadede ise toplam 100 adet F-35A savaş uçağı tedarik edilmesi planlanıyordu.
Program kapsamında Türkiye için 6 adet F-35A savaş uçağı üretildi.
İlk uçak 2018 yılında teslim sürecine alınırken Türk pilotlar ABD'de eğitim uçuşlarına başladı. Ancak Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından ABD, 2019 yılında Türkiye'yi F-35 programından çıkardı. Bu kararın ardından Türkiye için üretilen uçakların ülkeye gönderilmesi durduruldu.
TÜRKİYE İÇİN ÜRETİLEN 6 F-35 NEREDE?
Türkiye için üretilen 6 adet F-35A savaş uçağının ABD'de muhafaza edildiği belirtiliyor. Paylaşılan bilgilere göre uçaklar, uzun süreli depolama prosedürleri kapsamında özel koruma işlemlerinden geçiriliyor.
Bu işlemlerde çeşitli sistemlerin korozyona karşı korunması, hassas parçaların muhafaza edilmesi ve düzenli bakım faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi amaçlanıyor.
Uçakların ABD Hava Kuvvetleri'ne devredilmediği ve hangarda tutulduğu yönündeki bilgiler, Türkiye'nin F-35 programına olası dönüşüne ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
TÜRKİYE F-35 PROGRAMINA GERİ DÖNECEK Mİ?
Türkiye'nin F-35 programına yeniden katılması konusu, Ankara ile Washington arasındaki savunma ilişkilerinin gündeminde bulunuyor. Türkiye'nin Rusya'dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemleri, programa dönüş sürecindeki temel anlaşmazlıklardan biri olarak değerlendiriliyor.
Gündeme gelen olası çözüm senaryolarında S-400 sistemlerinin üçüncü bir ülkeye devredilmesi gibi seçenekler tartışılıyor. Ancak bu konuda kesinleşmiş bir anlaşma bulunmuyor.
Türkiye'nin programa yeniden katılması halinde daha önce üretilen 6 uçağın teslim edilmesi, yeni F-35A siparişlerinin planlanması ve Türk savunma sanayii şirketlerinin üretim ortaklığına geri dönmesi gibi aşamalar gündeme gelebilir. Bununla birlikte Türkiye'nin F-35 programına dönüşüne ilişkin henüz kesinleşmiş bir karar ya da resmi teslimat takvimi bulunmamakta.
