Orta Doğu’da tansiyonu düşürmeye yönelik diplomatik trafik hız kazanırken, ABD’nin İran’a sunduğu kapsamlı plan dikkat çekti. İddiaya göre Washington yönetimi, 1 aylık ateşkesin ardından kalıcı bir anlaşma için 15 maddelik bir teklif hazırladı. Buna karşılık İran da kendi şartlarını içeren 7 maddelik karşı öneriyi iletti.
ABD’DEN 15 MADDELİK ANLAŞMA PLANI
ABD tarafının hazırladığı taslakta, İran’ın nükleer programından bölgesel politikalara kadar geniş kapsamlı düzenlemeler yer aldı.
15 maddelik plan şu başlıklardan oluşuyor:
- İran'ın mevcut nükleer kapasitesinin tamamen ortadan kaldırılması
- İran'ın "asla nükleer silah arayışında olmayacağına" dair taahhüt vermesi
- İran topraklarında herhangi bir nükleer zenginleştirme faaliyetinin yasaklanması
- Zenginleştirilmiş uranyumun Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'na (UAEA) teslim edilmesi
- Natanz, İsfahan ve Fordow'daki nükleer tesislerin devre dışı bırakılması ve imha edilmesi
- UAEA'ya tüm bilgilere tam erişim izni verilmesi
- İran'ın vekalet güçleri stratejisinden vazgeçmesi
- Bölgedeki milis gruplara finansman ve silah desteğinin kesilmesi
- Hürmüz Boğazı'nın kapatılmadan açık tutulması
- Balistik füze programına ilişkin kararın ertelenmesi
- Balistik füzelerin yalnızca savunma amaçlı kullanılması
- İran'a yönelik tüm yaptırımların kaldırılması
- Buşehr'de sivil nükleer programın geliştirilmesine destek verilmesi
- Yaptırımların yeniden uygulanması tehdidinin otomatik olarak iptal edilmesi
- Taraflar arasında ek bölgesel ve güvenlik mutabakatları
İRAN’DAN 7 MADDELİK KARŞI HAMLE
Tahran yönetimi ise ABD’nin planına karşı kendi taleplerini içeren bir paket sundu.
7 maddelik karşı öneri şu şekilde:
- Körfez ülkelerinde yer alan tüm ABD üslerinin kapatılması
- Savaş sebebiyle oluşan maddi ve manevi hasarın tamamının tazmin edilmesi
- Tıpkı Mısır'ın Süveyş Kanalı'nda yaptığı gibi, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerden ücret almasını sağlayacak uluslararası bir düzenlemenin yapılması
- Savaşın yeniden başlamayacağına dair güvence verilmesi
- Lübnan'daki Hizbullah güçlerine yönelik İsrail saldırılarının sona ermesi
- İran'a uygulanan tüm yaptırımların kaldırılması
- Füze programına herhangi bir sınırlama getirmeden sürmesine izin verilmesi
RESMİ DOĞRULAMA YOK
Ortaya çıkan plan ve karşı tekliflere ilişkin resmi makamlardan henüz doğrulama gelmedi.
Ancak iki tarafın da masada olduğu iddiaları, bölgede yeni bir diplomatik sürecin başlayabileceği yorumlarını beraberinde getirdi.
