Samanyolu’nun çekirdeğindeki Merkezi Moleküler Bölge (CMZ) üzerine yapılan şimdiye kadarki en kapsamlı gözlem çalışması, galaksinin kalbinde yer alan gaz ve tozun yapısını yüksek ayrıntıyla ortaya koydu.
TÜRBÜLANSLI İPLİKSİ GAZ AĞI
Bilim insanları, yıldızları besleyen soğuk moleküler gazın, yoğun türbülansla örülmüş karmaşık bir ipliksi yapı oluşturduğunu belirtiyor. Bu bölge görünür ışıkta büyük ölçüde örtülü olduğu için daha önce net biçimde görüntülenemiyordu.
ALMA İLE 66 TELESKOPLA GÖZLEMLENDİ
Gözlemler, Şili’deki Atacama Büyük Milimetre/milimetre-altı Dizisi (ALMA) ile gerçekleştirildi. Ekip, 66 radyo teleskobundan alınan yüksek çözünürlüklü görüntüleri mozaik hâlinde birleştirerek şimdiye kadarki en geniş alanı kapsayan veriyi elde etti.
YILDIZLARIN HAM YAKITI İNCELENİYOR
ACES (ALMA CMZ Exploration Survey) projesi kapsamında, araştırmacılar soğuk moleküler gazı “yıldızların oluştuğu ham yakıt” olarak tanımlıyor. Galaktik Merkez yakınında gaz ve tozun türbülanslı ve düğümlenmiş yapıları, yeni yıldız oluşumunu tetikliyor.
GALAKTİK MERKEZİN EN KÜTLELİ YILDIZLARI
CMZ’de galaksinin en kütleli ve kısa ömürlü yıldızları bulunuyor. Bu yıldızlar süpernova veya hiper-nova gibi enerjik patlamalarla son buluyor; patlamadıkları dönemlerde bile güçlü yıldız rüzgarları ve yoğun morötesi ışınım yayıyor.
YILDIZ OLUŞUMU MODELLERDEN DAHA YAVAŞ
Araştırmalar, CMZ’de yıldız oluşumunun modellerin öngördüğünden 5–10 kat daha yavaş olduğunu gösteriyor. Ekip, son 5–10 milyon yılda yıldız ekleme hızının yılda 0,1 “yıldız kütlesi” düzeyinde kaldığını belirtiyor.
ŞOKLANMIŞ MADDE HALKASI VE MUBLO
Veriler, bir milyon Güneş kütlesi ölçeğinde şoklanmış bir madde halkası ve daha önce görülmemiş “Millimetre Ultra-Geniş Çizgi Nesnesi” (MUBLO) adını verdikleri gizemli bir yapıyı ortaya çıkardı.
ÇALIŞMALAR YAYIMLANIYOR
ACES ekibinin elde ettiği veriler, altı ayrı makale hâlinde Monthly Notices of the Royal Astronomical Society dergisinde yayımlanacak; ön baskılar ise arXiv üzerinde erişime açıldı.
