Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Mariano Grossi, "Daha fazla nükleer silahın ve nükleer silaha sahip daha fazla ülkenin bulunduğu bir dünya, daha güvenli bir dünya değildir." dedi.
Avusturya'nın başkenti Viyana'da devam eden UAEA 70. Genel Konferansı'nda Grossi'nin yanı sıra ABD Enerji Bakanı Chris Wright ve Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom Genel Müdürü Aleksey Lihaçev de konuşma yaptı.
GROSSİ'DEN KÜRESEL NÜKLEER SİLAHLANMA UYARISI
Grossi, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'nın (NPT) küresel nükleer yayılmayı önleme rejiminin temel taşı olmayı sürdürdüğünü belirtti.
Nükleer silahların ve bu silahlara sahip ülkelerin sayısının artmasının dünyayı daha güvenli hale getirmeyeceğini vurgulayan Grossi, "Daha fazla nükleer silahın ve nükleer silaha sahip daha fazla ülkenin bulunduğu bir dünya, daha güvenli bir dünya değildir." ifadesini kullandı.
"İRAN'DA 6 AYDAN UZUN SÜREDİR DOĞRULAMA FAALİYETİ YÜRÜTMEDİK"
Ajansın İran'ın nükleer programına yönelik denetimlerinin 2026'da kötüleştiğini belirten Grossi, denetçilerin ülkeden çekilmek zorunda kaldığını söyledi.
Grossi, haziranda Buşehr Nükleer Güç Santrali'nde gerçekleştirilen bir denetim dışında, 6 aydan uzun süredir İran'da sahada herhangi bir doğrulama faaliyeti yürütülmediğini aktardı.
İran'ın yüzde 60'a kadar zenginleştirilmiş uranyum envanterine ilişkin bilgi sürekliliğinin sağlanamadığını bir yılı aşkın süredir dile getirdiğini belirten Grossi, Ajansın nükleer malzeme hakkında bilgi sahibi olmamasının ve doğrulama amacıyla tesislere erişememesinin ciddi nükleer yayılma endişelerine yol açtığını kaydetti.
Grossi, bu durumun aşılması için diplomasiye ve müzakerelere dönülmesi çağrısında bulundu.
GROSSİ'DEN SURİYE'DEKİ NÜKLEER FAALİYETLERE İLİŞKİN AÇIKLAMA
Grossi, Suriye'nin devrik Esed rejimi döneminden kalan nükleer faaliyetleriyle ilgili açıkta kalan güvence denetimi konularının çözüldüğünü hatırlattı.
Bu ilerlemenin Suriye'nin şeffaflığı ve işbirliği sayesinde sağlandığını belirten Grossi, UAEA'nın ülkedeki nükleer faaliyetlere ilişkin çalışmalarında işbirliğinin önemine dikkati çekti.
ABD'DEN İRAN'A "TAM İŞBİRLİĞİ" ÇAĞRISI
ABD Enerji Bakanı Chris Wright ise İran'ın UAEA'ya karşı şeffaf olmamasının "kabul edilemez" olduğunu savundu.
Tahran yönetimine yükümlülüklerini yerine getirmesi için yeterince zaman tanındığını ileri süren Wright, UAEA Yönetim Kurulunun İran'ın yükümlülüklerini yerine getirmediğini Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyine (BMGK) bildirmek için gerekli adımı attığını anımsattı.
Wright, "İran asla nükleer silah geliştirmemeli veya edinmemelidir. İran, UAEA ile tam işbirliği yapmalı, güvence denetimi yükümlülüklerini yerine getirmeli ve Ajansın görevini yapabilmesi için gerekli erişimi sağlamalıdır." dedi.
"ABD, BİR AMERİKAN NÜKLEER RÖNESANSI BAŞLATIYOR"
ABD'nin nükleer enerji alanındaki hedeflerine de değinen Wright, "Başkan Trump'ın liderliği sayesinde ABD, bir Amerikan nükleer rönesansı başlatıyor." ifadesini kullandı.
Wright, Trump yönetiminin 2050'ye kadar ABD'nin nükleer enerji kapasitesine 300 gigavat eklemeyi hedeflediğini kaydetti.
ROSATOM'DAN UAEA'YA "SALDIRILARIN SORUMLULARINI AÇIKLAYIN" ÇAĞRISI
Rosatom Genel Müdürü Aleksey Lihaçev de dünyada nükleer tesislerin neredeyse her gün saldırıya uğradığını belirterek, bu tesislerin güvenliğinin bulundukları yerden bağımsız olarak mutlak öncelik olması gerektiğini söyledi.
Ukrayna ordusunun Rus nükleer santrallerine düzenli olarak saldırılar gerçekleştirdiğini savunan Lihaçev, Rusya'nın kontrolündeki Zaporijya Nükleer Güç Santrali ve santralin bulunduğu bölgeye yönelik saldırıların son aylarda arttığını ifade etti.
Lihaçev, santralin nükleer güvenliğinin sağlanması için gerekli dizel yakıtı taşıyan tankerlere geçen cuma saldırı düzenlendiğini aktardı.
UAEA'nın saldırıları yalnızca kayda geçirmekle yetinmemesi gerektiğini savunan Lihaçev, "Bu dramatik durumda Ajansın yalnızca bu saldırıları kayda geçirmekle yetinmemesi gerektiğine inanıyorum. Bunun yerine, bu suçları işlemekten kimin sorumlu olduğunu açıkça belirtmelidir." dedi.
