Viyana'da devam eden ve basına kapalı gerçekleştirilen UAEA Yönetim Kurulu toplantısında, devrik Esed rejimi döneminden kalan Suriye'nin nükleer dosyasına ilişkin karar ele alındı.
Suriye'nin 2011'de tespit edilen yükümlülük ihlallerini giderdiğinin kayda geçirilmesini ve dosyanın kapatılmasını öngören karar, oybirliğiyle kabul edildi.
SURİYE'NİN İŞBİRLİĞİ VE ŞEFFAFLIĞI TAKDİR EDİLDİ
Kararda, Suriye'deki yeni yönetimin gerekli bilgi ve erişimi UAEA'ya sağladığı, daha önce beyan edilmemiş nükleer malzemelerin Ajansın güvence denetimleri kapsamına alındığı belirtildi.
Suriye'nin geçmiş nükleer faaliyetleriyle ilgili açıkta kalan güvence denetimi konularına ilişkin soruları açıklığa kavuşturduğu ve çözüme ulaştırdığı ifade edildi.
SURİYE'NİN NÜKLEER DOSYASI GÜNDEMDEN ÇIKARILDI
Kararda, Esed rejimi dönemindeki Suriye'nin yükümlülüklerini yerine getirmediğine hükmedilen 2011 tarihli kararın hükümlerine son verilmesine karar verildi.
"Suriye'de Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NPT) Güvence Denetimi Anlaşması'nın Uygulanması" başlıklı dosyanın da Yönetim Kurulunun gündeminden çıkarılması kararlaştırıldı.
SURİYE RUTİN GÜVENCE DENETİMLERİNE TABİ OLACAK
Suriye'nin NPT kapsamındaki yükümlülüklerinin devam ettiği belirtilen kararda, ülkenin bundan sonra diğer nükleer silaha sahip olmayan taraf devletler gibi UAEA'nın rutin güvence denetimlerine tabi olacağı kaydedildi.
UAEA Başkanı Rafael Mariano Grossi'den, Deyrizor'daki kazılar dahil devam eden çalışmalar tamamlandığında Yönetim Kurulunu bilgilendirmesi istendi.
TÜRKİYE'DEN SURİYE'YE TEBRİK
Türkiye'nin BM Viyana Ofisi Nezdinde Daimi Temsilcisi Büyükelçi Mustafa Kibaroğlu, toplantıda söz alarak Suriye'yi tebrik etti.
Kibaroğlu, "Bu tarihi günde Suriye'yi tebrik ediyor, Suriye hükümetinin uluslararası toplumla devam eden normalleşme çabalarını takdir ediyoruz." dedi.
Türkiye'nin tüm platformlarda Suriye'ye desteğinin devam edeceğini vurgulayan Kibaroğlu, alınan kararın önemine işaret etti.
SURİYE'DE 73 TON DOĞAL URANYUM BULUNDU
Yönetim Kurulu kararına dayanak oluşturan Grossi'nin 1 Eylül tarihli raporunda, Suriye'nin bildirdiği yeni bir alanda yaklaşık 73 ton doğal uranyum metali bulunduğu belirtildi.
Bu miktarın yaklaşık 55 tonunun 8 bin 808 yakıt çubuğundan, 18 tonunun ise uranyum hurdası ve atığından oluştuğu kaydedildi. Malzemenin tamamının UAEA'nın muhafaza ve gözetim tedbirleri altında olduğu bildirildi.
UAEA, ESED REJİMİNİN BİLDİRMEDİĞİ TESİSLERİ TESPİT ETTİ
Ajans, Suriye'nin Esed rejimi döneminde Deyrizor'daki inşa halindeki nükleer reaktörü, reaktör yakıtının üretildiği tesisi ve yakıt ile uranyum hurdası ve atığının depolandığı alanı UAEA'ya bildirmediği sonucuna vardı.
NÜKLEER DOSYANIN GEÇMİŞİ 2007'YE UZANIYOR
Deyrizor'daki tesis, Eylül 2007'de İsrail tarafından düzenlenen saldırıyla yıkıldı. Esed rejimi ise yapının nükleer olmayan askeri bir tesis olduğunu savundu.
UAEA, incelemeleri sonucunda yapının Ajansa bildirilmesi gereken bir nükleer reaktör olduğu değerlendirmesine vardı. UAEA Yönetim Kurulu da 2011'de Suriye'nin NPT kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmediğine hükmetti.
YENİ SURİYE YÖNETİMİ 2025'TE UAEA İLE İŞBİRLİĞİNE BAŞLADI
Suriye'de yönetimin değişmesinin ardından yeni hükümet, 2025'te UAEA ile işbirliğine başladı ve ilgili tesislere erişim sağladı.
UAEA denetçileri, Suriye'nin Temmuz 2026'da bildirdiği yeni bir alanda yaklaşık 73 ton doğal uranyum bulunduğunu doğruladı.
