Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dekanı ve Yaşlılık Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (YAŞAM) Müdürü Prof. Dr. Emine Özmete, "1 Ekim Dünya Yaşlılar Günü" dolayısıyla AA muhabirine değerlendirmelerde bulundu.
Özmete, "çağın pandemisi" olarak nitelendirilen yalnızlığın yaşlılarda dijital bağımlılık riskini artırdığını belirterek, yaşlıların dijital dünyayla temasının hızla arttığını söyledi.
YAŞLI BAKIMINDA MAHALLE ÖLÇEĞİNE VURGU
Birleşmiş Milletler tarafından ilan edilen Dünya Yaşlılar Günü'nün bu yılki temasının "uzun yaşam çağında sistemleri yeniden düşünmek" olduğunu hatırlatan Özmete, Türkiye açısından yeniden düşünülmesi gereken sistemin "mahalle ölçeğinde aile ve toplum temelli bakım modeli" olduğunu ifade etti.
Türkiye'de yaşlı bakımının mahalle ölçeğine taşınması gerektiğini belirten Özmete, verilerin bu yönde bir ihtiyaca işaret ettiğini kaydetti.
1 MİLYON 836 BİNDEN FAZLA YAŞLI TEK BAŞINA YAŞIYOR
Türkiye'de 1 milyon 836 bin 496 yaşlının tek başına yaşadığını belirten Özmete, bu kişilerin yaklaşık dörtte üçünün kadınlardan oluştuğunu söyledi.
Doğurganlık hızındaki düşüş ve aile yapısındaki değişimin yaşlı bakımına ilişkin ihtiyaçları da artırdığını ifade eden Özmete, ailelerin yaşlı bireylere destek olabilecek mesafede bulunmasına rağmen kurumsal bakım hizmetlerine duyulan ihtiyacın giderek arttığını dile getirdi.
YAŞLILARIN İLK TERCİHİ KENDİ EVLERİNDE YAŞAMAK
Türkiye Yaşlı Profili Araştırması verilerine göre, 50 yaş ve üzerindeki bireylerin bakım tercihlerinde evde bakım ve gündüzlü bakım hizmetlerinden yararlanarak kendi evlerinde yaşamayı sürdürmenin ilk sırada yer aldığını aktaran Özmete, bu oranın kadınlarda yüzde 53, erkeklerde yüzde 56,5 olduğunu bildirdi.
Özmete, Türkiye'de her dört yaşlıdan üçünün çocuklarıyla aynı şehirde yaşadığını belirterek, aile ile yaşlı arasındaki mevcut sosyal ağın desteklenmesi gerektiğini vurguladı.
İNTERNET KULLANIMI BEŞ YILDA İKİ KATINA ÇIKTI
Geniş aileden çekirdek aileye geçişte dijital araçların önemli bir iletişim bağı haline geldiğini belirten Özmete, yaşlıların bu araçları beklenenden hızlı benimsediğini söyledi.
Özmete, TÜİK verilerine göre 65-74 yaş grubundaki internet kullanıcılarının oranının 2020'de yüzde 27,1 iken 2025'te yüzde 53,2'ye yükseldiğini belirterek, internet kullanımının beş yılda yaklaşık iki katına çıktığını ifade etti.
TÜİK'in 2025 verilerinde 65 yaş ve üzeri nüfusun 9 milyon 583 bin 59 kişiye ulaştığı ve toplam nüfus içindeki payının yüzde 11,1 olduğu bildirildi.
"YALNIZLIK DİJİTAL BAĞIMLILIK RİSKİNİ ARTIRIYOR"
Özmete, yalnızlığın yaşlıları dijital bağımlılık riskiyle karşı karşıya bıraktığını belirterek, özellikle sosyal medya mecralarında geçirilen sürenin arttığına dikkat çekti.
Yaşlıların online bankacılık ve çevrim içi sağlık randevuları gibi yaşamı kolaylaştıran dijital becerileri yeterince kazanamamış olabildiğini belirten Özmete, yapay zekaya yönelik ilginin de arttığını söyledi.
Özmete, özellikle sağlık alanında doğrulanmamış veya yanıltıcı bilgilere maruz kalmanın yaşlılar açısından risk oluşturabileceğini ifade etti.
YAŞLI NÜFUSU 9,5 MİLYONU AŞTI
Türkiye'nin hızla yaşlanan ülkeler arasında bulunduğuna dikkati çeken Özmete, 65 yaş ve üzerindeki nüfusun 2020'de 7 milyon 953 bin 555 iken 2025'te yüzde 20,5 artışla 9 milyon 583 bin 59'a yükseldiğini belirtti.
Yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki payının da aynı dönemde yüzde 9,5'ten yüzde 11,1'e çıktığını kaydeden Özmete, aktif ve sağlıklı yaşlanmayı destekleyen programlardan evde bakım hizmetlerine, gündüzlü yaşam merkezlerinden rehabilitasyon ve palyatif bakım hizmetlerine kadar farklı alanları kapsayan bütünleşik bir modele ihtiyaç olduğunu vurguladı.
