Türkiye'de yaşlı nüfusun hızla artması ve ortalama yaşam süresinin uzaması, sosyal güvenlik sisteminde yeni modelleri gündeme taşıdı. 65 yaş ve üzerindeki nüfusun 9 milyon 583 bine ulaşmasının ardından, Orta Vadeli Program (OVP) kapsamında "Bakım Sigortası" modeli üzerinde çalışmalar yürütüldüğü belirtildi. Peki Bakım Sigortası nedir, kimleri kapsayacak ve prim ödemesi olacak mı?
YAŞLILARA ÖZEL SİGORTA MI GELİYOR?
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Öğretim Görevlisi Tarkan Zengin, Türkiye'de 65 yaş ve üzerindeki nüfusun 9 milyon 583 bine ulaştığını, bu grubun toplam nüfus içerisindeki payının ise yüzde 11 seviyesine çıktığını belirtti. Birleşmiş Milletler kriterlerine göre 65 yaş üzerindeki nüfusun toplam nüfusa oranının yüzde 10'u aşması, ülkelerin "yaşlı nüfus" kategorisinde değerlendirilmesine neden oluyor.
Zengin, Türkiye'deki yaşlı nüfusun son 5 yılda yaklaşık yüzde 20,5 arttığına dikkat çekerek, yaşlı nüfusun büyük bölümünün 65-74 yaş grubunda bulunduğunu ifade etti.
ORTALAMA YAŞAM SÜRESİ 78'E ÇIKTI
Türkiye'deki demografik dönüşümün nedenlerinden birinin yaşam süresinin uzaması olduğunu belirten Zengin, doğuşta beklenen ortalama yaşam süresinin 78'e yükseldiğini söyledi.
Sağlık hizmetlerine erişimin artması ve hizmet kalitesindeki gelişmelerin yaşam süresini uzattığını ifade eden Zengin, buna karşılık Türkiye'deki yaşlanma hızının oldukça yüksek olduğuna dikkat çekti.
65 YAŞ ÜZERİNDE SAĞLIK HARCAMALARI 5-6 KATINA ÇIKIYOR
Yaşlı nüfustaki artış, sosyal güvenlik sisteminin giderlerini de doğrudan etkiliyor. Zengin'in verdiği bilgilere göre 30 yaşına kadar olan bir kişinin sağlık harcaması 1 birim kabul edildiğinde, bu rakam 65 yaş üzerindeki kişilerde 5-6 birime kadar yükseliyor.
Nüfusun yaşlanmaya devam etmesiyle birlikte sağlık ve sosyal güvenlik harcamalarının da önümüzdeki yıllarda daha fazla artabileceği belirtiliyor.
BAKIM SİGORTASI MODELİ İÇİN ÇALIŞMA YAPILIYOR
Artan maliyetler karşısında sosyal güvenlik sisteminin uzun vadeli finansal sürdürülebilirliğini güçlendirmek amacıyla yeni modeller değerlendiriliyor. Zengin, Orta Vadeli Program'da yer alan politika tedbirlerinden birinin de Bakım Sigortası üzerinde çalışma yapılması olduğunu belirtti.
Yeni sistemin özellikle ileri yaştaki, kronik hastalığı bulunan veya günlük yaşamını tek başına sürdürmekte güçlük çeken kişilere yönelik sağlık ve sosyal bakım hizmetlerinin finansmanında kullanılabilecek bir model olarak ele alınması bekleniyor.
BAKIM SİGORTASI NEDİR, NELERİ KAPSAYABİLİR?
Bakım Sigortası'nın kapsamı henüz kesinleşmiş değil. Üzerinde çalışılan modelde evde sağlık ve palyatif bakım, uzaktan sağlık hizmetleri, rehabilitasyon ve bakım merkezlerinde verilen hizmetlerin değerlendirmeye alınabileceği belirtiliyor.
Huzurevleri ve bakım merkezlerinin yanı sıra evde sosyal hizmet uzmanı veya sağlık personeli tarafından verilen hizmetlerin de sisteme dahil edilip edilmeyeceği yapılacak çalışmalar sonucunda belirlenecek.
Zengin, sistemin temel amacını ileri yaş, kronik hastalık veya fiziksel ve zihinsel nedenlerle günlük aktivitelerini tek başına gerçekleştiremeyen kişilere tıbbi ve sosyal destek sağlanması olarak açıkladı.
BAKIM SİGORTASI ZORUNLU MU OLACAK?
Henüz Bakım Sigortası'nın kimlerden prim alınacağı, zorunlu olup olmayacağı veya yalnızca 65 yaş üzerindeki vatandaşları kapsayacağı kesinleşmiş değil. Çalışmaların devam ettiği süreçte hem sunulacak hizmetlerin kapsamının hem de bu hizmetlerin nasıl finanse edileceğinin belirlenmesi gerekiyor. Bu nedenle mevcut aşamada henüz bu sigorta türünün geleceği kesin değil.
PRİMLİ VE PRİMSİZ MODELLER MASADA
Bakım Sigortası'nın finansmanında dünyadaki farklı uygulamaların incelenebileceğini belirten Zengin, primli ve primsiz modellerin değerlendirilebileceğini söyledi. Primli bir sistem tercih edilmesi halinde çalışan ve işverenlerden belirli oranlarda katkı alınması seçenekler arasında bulunuyor. Bir başka modelde ise primin bir bölümünün vatandaş veya işveren, kalan bölümünün devlet tarafından karşılanması gündeme gelebilir.
Ancak hangi finansman yönteminin uygulanacağına ilişkin henüz kesinleşmiş bir karar bulunmuyor.
TÜRKİYE'YE ÖZGÜ BİR MODEL DE OLUŞTURULABİLİR
Çalışmalar kapsamında diğer ülkelerde uygulanan bakım sigortası sistemlerinin incelenmesinin yanı sıra Türkiye'nin sosyal güvenlik yapısına uygun yeni bir model geliştirilmesi de seçenekler arasında.
Bakım Sigortası'nın kapsamı, yararlanma koşulları, finansman yöntemi ve prim uygulanıp uygulanmayacağı yapılacak çalışmaların ardından netlik kazanacak.
