Tasfiyesine karar verilen bazı yatırım fonlarının malvarlıklarının geri kazanılması ve yatırımcıların zararlarının karşılanmasına ilişkin düzenlemenin ayrıntıları belli oldu. Yeni düzenlemeyle, belirli şartları taşıyan fon yatırımcılarına 1 milyon lirayı aşmamak üzere ara ödeme yapılabilecek. Fon varlıklarının tasfiyesi, yatırımcıların hak sahipliğinin belirlenmesi ve geri kazanılan tutarların dağıtımına ilişkin süreçler Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) gözetiminde yürütülecek.
DÜZENLEME BELİRLİ YATIRIM FONLARINI KAPSAYACAK
Kanunla, Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında SPK'nin 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen ve düzenlemenin yayımlandığı tarihte tasfiyesi tamamlanmamış yatırım fonlarına ilişkin süreçlerin düzenlenmesi amaçlanıyor.
Düzenleme kapsamında fonların adil, şeffaf ve etkin biçimde tasfiye edilmesi, fon malvarlığından hukuka aykırı şekilde çıkarılan değerlerin geri kazanılması, oluşan kayıp ve zararların sorumlulardan tahsil edilmesi ve geri kazanılan değerlerin fon pay sahiplerine ödenmesi hedefleniyor.
Kanun hükümlerinin, belirtilen fonlar dışındaki diğer yatırım fonları için genel veya sürekli bir tasfiye ve sorumluluk rejimi oluşturmayacağı belirtildi.
TASFİYE SÜRECİNİ SPK DENETLEYECEK
Düzenlemeye göre, fonların tasfiyesi SPK'nin gözetim ve denetiminde, tasfiye ile görevli kuruluşlar tarafından yürütülecek.
SPK; tasfiye aşamalarını, fon varlıklarının tespit edilmesi ve nakde çevrilmesini, değerleme esaslarını, fon pay sahiplerinin belirlenmesini, ara ve nihai ödemeleri ve dağıtım sırasını düzenlemeye yetkili olacak.
Tasfiye ile görevli kuruluşlar, yatırımcıların menfaatlerini ve fon varlıklarının korunmasını gözeterek mümkün olan en yüksek ekonomik değerin elde edilmesi için gerekli özeni gösterecek.
FON VARLIKLARI BORSA DIŞINDA DA SATILABİLECEK
Borsada oluşan fiyatın ilgili varlığın gerçek değerini yansıtmadığı veya tasfiyeyi geciktirdiği durumlarda SPK, farklı satış yöntemlerinin kullanılmasına karar verebilecek.
Bu kapsamda geri alım, hakim ortağa satma hakkı, toptan satış ve özel işlem bildirimi gibi yöntemler uygulanabilecek. Kurul, tasfiye ile görevli kuruluşların talebi üzerine varlıkların Borsa dışında satışına da onay verebilecek.
Ayrıca varlıkları satın alan yatırımcıların belirli bir süre bu varlıkları Borsa'da satmalarının veya satış sonucunu doğuracak işlemler yapmalarının kısıtlanmasına karar verilebilecek.
Tasfiye sırasında tahsil edilen tutarlar, fonun yönetimi ve tasfiyesi için yapılan zorunlu giderler düşüldükten sonra tasfiye malvarlığına dahil edilecek. Tasfiye tamamlandıktan sonra tahsil edilen tutarlar ise mükerrer ödemeyi önleyecek şekilde geri kazanım hesabına aktarılacak.
KURUMLAR BİLGİ VE BELGELERİ GECİKMEDEN VERECEK
Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK), Takasbank, Borsa İstanbul, Türkiye Bankalar Birliği, tasfiye ile görevli kuruluşlar, portföy yönetim şirketleri, portföy saklama kuruluşları ve ilgili kamu kurumları, düzenlemenin uygulanması için gerekli bilgi ve belgeleri talep üzerine SPK'ye, Yatırımcı Tazmin Merkezine (YTM) ve/veya Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna (TMSF) gecikmeksizin iletmekle yükümlü olacak.
Kurum ve kuruluşlar, özel mevzuatlarındaki gizlilik ve sır saklama hükümlerini gerekçe göstererek bilgi vermekten kaçınamayacak.
Fon pay sahipliği, tasfiye ile görevli kuruluşlar tarafından MKK kayıtlarıyla mutabakat sağlanarak fon ve hesap bazında belirlenecek.
TEFAS'TA GERÇEKLEŞMEYEN TALİMATLAR DA KAPSAMA ALINACAK
Düzenlemeyle, Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu'na (TEFAS) iletilmesine rağmen fonun temerrüde düşmesi veya katılma payı fiyatının açıklanmaması nedeniyle gerçekleştirilemeyen işlemler de kapsama alınıyor.
Buna göre, tasfiyeye konu fonlar için 17 Eylül 2026 ve öncesinde TEFAS'a iletilen ancak gerçekleştirilemeyen talimatlar nedeniyle katılma payları bloke edilmiş olanlar da fon pay sahibi sıfatıyla tasfiye hükümlerinden yararlanabilecek.
PİYASA SUÇLARINA KARIŞANLARA ÖDEME YAPILMAYACAK
Sermaye Piyasası Kanunu'nda düzenlenen piyasa bozucu eylemler, bilgi suistimali ve piyasa dolandırıcılığı kapsamındaki fiillerin tasfiyeye konu fonlar tarafından işlenmesi, bu fonlarla birlikte hareket edilmesi veya fonların iştirakiyle gerçekleştirilmesi halinde, söz konusu fiilleri işlediği ya da fonlarla birlikte hareket ettiği SPK tarafından tespit edilen kişi ve kurumlara tasfiye ve geri kazanım hesaplarından ödeme yapılmayacak.
YATIRIMCILARIN NET YATIRIM TUTARI HESAPLANACAK
Kanunun net yatırım tutarı, ara ödeme ve nihai ödemeye ilişkin hükümlerine göre, fon malvarlığının nakde çevrilmesiyle elde edilen dağıtılabilir tutarın yatırımcıların hesaplanan alacaklarını karşılamaya yetmemesi durumunda net yatırım tutarı esas alınacak.
Bu tutar, yatırımcıların fona yaptığı nakit girişleri ile fondan aldığı nakit çıkışları üzerinden hesaplanacak. Hesaplamada, tasfiye tarihine kadar Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile yurt içi üretici fiyat endeksindeki (Yİ-ÜFE) değişim oranlarının aritmetik ortalaması dikkate alınacak.
Girişlerin çıkışlardan fazla olması durumunda, yatırımcıya yapılan nakit ödemeleri ilk giren ilk çıkar yöntemiyle düşülerek net yatırım tutarı MKK tarafından belirlenecek.
YATIRIMCILARA 1 MİLYON LİRAYA KADAR ARA ÖDEME
Düzenleme kapsamında, SPK tarafından belirlenen fonlarda yatırımcılara ara ödeme yapılabilecek. Buna göre, net yatırım tutarı 1 milyon liranın altında olan yatırımcılar için hesaplanan tutar, 1 milyon lira ve üzerinde olan yatırımcılar için ise en fazla 1 milyon lira ara ödeme sınırı uygulanabilecek.
Ara ödeme, endeksleme uygulanmadan hesaplanan net yatırım tutarını aşamayacak. Para piyasası niteliğindeki fonlar dışındaki fonlarda yapılacak ödeme, yatırımcının hesabında bulunan katılma paylarının ilgili tarihteki toplam değerini de geçemeyecek.
Dağıtılabilir nakdin tüm yatırımcıların hesaplanan net yatırım tutarlarını veya ara ödeme tutarlarını karşılamaya yetmemesi halinde SPK, ödeme yöntemini belirleyebilecek. Kurul, mümkün olan en fazla sayıda yatırımcının tam ödeme alabilmesi amacıyla net yatırım tutarı en düşük yatırımcıdan başlayarak ödeme yapılmasına karar verebilecek veya tüm yatırımcılar için asgari bir ara ödeme tutarı belirleyebilecek.
Hiçbir yatırımcıya hesaplanan net yatırım tutarını, hak ve alacaklarını ya da 1 milyon liralık ara ödeme üst sınırını aşan ödeme yapılamayacak. Ara ödeme karşılığında katılma payları iade edilmeyecek; bu paylar nihai tasfiye ödemesi sırasında iade edilecek.
HAKSIZ GETİRİLERİN İADESİ GÜNDEME GELECEK
SPK'nin 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen fonlarda, tasfiye tarihine kadar katılma paylarını fona iade ederek ödeme alan kişilerin elde ettikleri getiriler de düzenleme kapsamında ele alınıyor.
Yatırımcıların, enflasyon endekslemesiyle hesaplanan tutarı aşan getirilerini SPK tarafından ilan edilen hesaplara isteğe bağlı olarak iade edebilmeleri öngörülüyor.
Ayrıca söz konusu fonların malvarlığında bulunan ve ilgili kanun hükümleri kapsamında değerlendirilen paylardan kazanç elde eden kişiler, belirlenen hesaplama yöntemine göre maliyetin endekslenmiş tutarını aşan getirilerini genel hisse iade hesabına gönüllü olarak aktarabilecek.
Bu hesaplamalarda kullanılacak yöntemler ve uygulamaya ilişkin diğer usul ve esaslar SPK tarafından belirlenecek.
NİHAİ ÖDEMELERDE ÖNCEKİ ÖDEMELER DÜŞÜLECEK
Nihai tasfiye ödemesi sırasında, fon pay sahibine tasfiye malvarlığından, geri kazanım hesabından veya diğer hukuki yollarla daha önce yapılan ödemeler mahsup edilecek.
Böylece yatırımcıların nihai alacakları, düzenleme kapsamında hesaplanan hakları ve daha önce aldıkları ödemeler dikkate alınarak belirlenecek.
Tasfiyesine karar verilen bazı yatırım fonlarına ilişkin kanun teklifi TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaştı. Düzenlemeyle, fon mal varlığından hukuka aykırı şekilde çıkarılan değerlerin geri kazanılması için sorumluların mal varlıklarına el konulabilecek. Geri kazanılan tutarlar, ilgili fonlara ve yatırımcılara aktarılacak; fon zararından sorumlu olduğu belirlenen kişi ve kurumlar hakkında tahsil ve takip işlemleri başlatılabilecek.
FON ZARARINDAN SORUMLU OLANLARIN MAL VARLIKLARI TAKİBE ALINACAK
Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun ile fon mal varlığından mevzuata aykırı çıkarılan değerlerin kapsamı ve bu nedenle oluşan zararların karşılanmasına ilişkin sorumluluklar düzenlendi.
Buna göre, fon mal varlığından hukuka aykırı biçimde veya şeklen mevzuata uygun görünse bile fonun menfaatine hizmet eden gerçek bir ekonomik amaç taşımayan işlemlerle çıkarılan değerler, fonun zarara uğratılması kapsamında değerlendirilecek.
Karşılıksız veya muvazaalı kredi, borç, avans, teminat, devir, temlik, alım, satım, repo, ters repo ve benzeri işlemler yoluyla ilişkili taraflara, hakim ortaklara, yöneticilere, bunların kontrolündeki kişi ve kuruluşlara ya da üçüncü kişilere aktarılan para, sermaye piyasası araçları, mal, hak ve alacaklar da bu kapsamda olacak. Bu değerlerin yerine geçen veya değerlendirilmesiyle elde edilen varlıklar da düzenlemeye dahil edilecek.
ÖNCELİKLİ SORUMLULUK PORTFÖY YÖNETİM ŞİRKETİNDE OLACAK
Fonun zarara uğratılması durumunda öncelikle fonun kurucusu ve/veya yöneticisi olan portföy yönetim şirketi sorumlu tutulacak.
Zararın portföy yönetim şirketinden tamamen veya kısmen tahsil edilememesi ya da tahsil edilemeyeceğinin açıkça anlaşılması halinde, SPK tarafından sorumlu olduğu belirlenen gerçek ve tüzel kişiler ile bunlarla birlikte hareket ettiği tespit edilenler şahsen sorumlu olacak.
Kişilerin görevlerinden ayrılmış olması, görev yaptıkları veya yönetim ve kontrolünü ellerinde bulundurdukları dönemde alınan karar ve gerçekleştirilen işlemlerden doğan sorumluluklarını ortadan kaldırmayacak.
TMSF TAHSİLAT VE TAKİP İŞLEMLERİNİ YÜRÜTECEK
SPK, tasfiye işlemleriyle denetim ve inceleme sonuçlarını dikkate alarak her fon için zarar veya kayıp tutarını, sorumlu kişi ve kurumları ve bunların sorumlu oldukları miktarları belirleyecek. Bu bilgiler Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna (TMSF) bildirilecek.
SPK'nin bildirimi üzerine TMSF, sorumluların mal varlıklarından geri kazanım sağlanması amacıyla Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında tahsilat ve takip işlemlerini başlatacak.
Düzenleme kapsamında açılacak davalarda İstanbul idare mahkemeleri yetkili olacak.
SORUŞTURMALARDA MAL VARLIKLARINA EL KONULABİLECEK
Kanunla, tasfiyeye konu fonlarla bağlantılı fiiller nedeniyle yürütülen soruşturmalarda Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) ilgili hükümleri uyarınca elkoyma kararı verilebilmesinin önü açıldı.
Elkonulan mal varlığı değerleri arasında fona doğrudan iadesi hukuken mümkün olan para ve sermaye piyasası araçlarının bulunması halinde, cumhuriyet savcısı, hakim veya mahkeme kararıyla bu değerler ilgili fona ya da geri kazanım hesabına iade edilebilecek.
Ayrıca SPK'nin bu düzenleme kapsamında yaptığı suç duyurularına dayanak oluşturan raporlar, CMK kapsamında suçtan elde edilen değere ilişkin rapor olarak kabul edilecek.
TMSF, GAYRİMENKULLERİ DAVA SONUCUNU BEKLEMEDEN SATABİLECEK
Doğrudan fona devredilemeyen gayrimenkul gibi diğer mal varlığı değerleri bakımından TMSF'nin kayyum olarak atanabilmesine imkan sağlanacak.
TMSF, Bankacılık Kanunu kapsamında kendisine tanınan yetkileri kullanarak bu varlıkları dava sonucunu beklemeden satabilecek veya tasfiye edebilecek.
Yargılama sonucunda müsaderesine karar verilen ve suçtan zarar gören fonun mal varlığından çıktığı ya da fon zararının karşılığı olduğu mahkemece belirlenen değerlerin, Hazine'ye gelir kaydedilmeden ilgili yatırım fonuna aktarılmasına karar verilebilecek. Tasfiyesi tamamlanmış fonlar bakımından ise tutarlar geri kazanım hesabına aktarılacak.
GERİ KAZANILAN PARALAR HER FON İÇİN AYRI HESAPTA TUTULACAK
Düzenleme kapsamında tahsil edilen veya iade edilen tutarlar ile suçla bağlantılı mal varlığı değerlerinden fonlara ya da fon pay sahiplerine aktarılmasına karar verilen miktarlar, TMSF bünyesinde her fon için ayrı alt hesaplarda izlenecek.
Geri kazanım hesaplarındaki tutarlar TMSF'nin kendi mal varlığından ayrı tutulacak. Bu paralar yalnızca ilgili fonun tasfiyesi ve yatırımcılara yapılacak ödemelerde kullanılabilecek.
Söz konusu tutarlar başka bir amaçla kullanılamayacak, teminat gösterilemeyecek ve kamu alacakları dahil olmak üzere haczedilemeyecek. Bu hesaplara ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz de uygulanamayacak.
YATIRIMCILARA ÖDEMELER KATILMA PAYI ORANINDA YAPILACAK
Geri kazanım hesaplarında biriken tutarlar, zorunlu masraflar düşüldükten sonra TMSF tarafından tasfiye ile görevli kuruluşa aktarılacak. Tasfiyesi tamamlanmış fonlarda ise tutarlar, SPK tarafından bildirilen fon pay sahiplerine ödenmek üzere Yatırımcı Tazmin Merkezine (YTM) gönderilecek.
Ödemeler, yatırımcıların katılma payı sahipliği oranlarına göre yapılacak.
Nihai dağıtım dışındaki ödemelerde yatırımcıya düşen tutarın, işlem ve aktarım maliyetleri dikkate alınarak SPK tarafından belirlenecek asgari ödeme miktarının altında kalması halinde, bu tutar yatırımcı adına izlenecek. Bir sonraki dağıtımlarda hak kazanılan tutarlara eklenecek miktar asgari ödeme sınırına ulaştığında ödeme yapılacak.
BİRDEN FAZLA FONU İLGİLENDİREN TUTARLARIN DAĞITIMINI SPK BELİRLEYECEK
Geri kazanım hesabına aktarılan bir tutarın birden fazla fonla bağlantılı olması halinde, fonlar arasındaki dağıtımın usul ve esaslarını SPK belirleyecek.
Dağıtımda fon türleri, likidite yeterlilik oranı, fon katılma payı sahiplerinin yapısı, yatırımcıların korunması ve ilgili fonlardaki tasfiye oranı gibi ölçütler dikkate alınacak.
SPK VE YTM DIŞARIDAN HİZMET ALABİLECEK
Kanunla, düzenlemenin uygulanması için gerekli görülen durumlarda SPK ve YTM'nin dışarıdan avukatlık, muhasebe ve yazılım geliştirme hizmetleri temin edebilmesine de imkan tanındı.
Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar, TMSF'nin görev alanına giren konularda kurumun görüşü alınarak SPK tarafından belirlenecek.
Düzenlemede hüküm bulunmayan hallerde ise Sermaye Piyasası Kanunu, CMK, Bankacılık Kanunu ve ilgili diğer mevzuatın düzenlemeye aykırı olmayan hükümleri uygulanacak.
Kanun teklifinin kabul edilmesinin ardından TBMM Başkanvekili Tekin Bingöl, birleşimi 27 Ekim Salı günü saat 15.00'te toplanmak üzere kapattı.
