Çin Bilim ve Teknoloji Üniversitesi araştırmacıları, saniyeyi 19 ondalık basamağa kadar ölçebilen stronsiyum optik kafes saatini geliştirdi. Saatin ulaştığı hassasiyet, zaman ölçümünde şimdiye kadar kaydedilen en ileri seviyelerden biri olarak değerlendiriliyor.
SAATİN ÖZELLİKLERİ
Yapılan hesaplamalara göre saat, 30 milyar yıl boyunca çalıştırılsa yalnızca 1 saniyelik sapma gösterecek. Bu, evrenin yaşının iki katından fazla bir süreye denk geliyor ve bilim dünyasında büyük bir eşik olarak kabul ediliyor.
SANIYENİN TARİHÇESİ VE MEVCUT TANIMI
Geçmişte saniye, günün 86.400’de biri olarak tanımlanıyordu. Dünya’nın dönüş hızındaki değişimler ise zaman ölçümünde sapmalara yol açabiliyordu. 1967 yılında atom saatlerine geçilerek saniye, sezyum-133 atomunun titreşim sayısına göre yeniden tanımlandı.
OPTİK SAATİN POTANSİYELİ
Yeni optik saat, yalnızca daha doğru zaman ölçümü sağlamakla kalmıyor; yer çekimi farklarının ölçülmesi ve karanlık madde araştırmaları gibi alanlarda da kullanılabilecek potansiyele sahip. Araştırmacılar, elde edilen doğruluk ve stabilite değerlerinin uluslararası standartları karşılayacak seviyeye ulaştığını belirtiyor.
GELECEKTE SANIYE TANIMI DEĞİŞEBİLİR
Bilim insanları artık daha ileri hassasiyet seviyelerine ulaştı. Stronsiyum gibi atomlar, görünür ışık frekansında çok hızlı titreşiyor ve saniye ölçümünde çok daha fazla ‘tik’ sayılmasını sağlıyor. Yeni optik saatte doğruluk seviyesi 10⁻¹⁹ mertebesine indirildi.
ULUSLARARASI STANDARTLAR VE 2030 HEDEFİ
Saniyenin tanımının değiştirilmesi için, farklı kurumlarda aynı hassasiyet seviyesine ulaşan en az üç optik saatin aktif olarak kullanılması gerekiyor. Tüm şartlar sağlandığında karar, Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Konferansı’nda alınacak ve sürecin 2030 yılına kadar netleşmesi bekleniyor.
ZAMAN SADECE ÖLÇÜLMÜYOR, EVREN DE ANLAŞILIYOR
Yeni saat, zamanı ölçmenin ötesinde evrenin anlaşılmasına katkı sağlayabilir. Hassas ölçümler, yer çekimi farklarının belirlenmesi ve karanlık madde araştırmalarında bilim insanlarına yeni ufuklar açıyor.
