Adet sancısı, tıbbi adıyla dismenore, özellikle adetin başlamasından hemen önce veya ilk günlerinde görülen yaygın şikayetlerden biri. Genellikle alt karın bölgesinde kramp şeklinde hissedilen ağrı; bele, sırta ve bacaklara da yayılabiliyor. Bazı kişilerde baş ağrısı, mide bulantısı, ishal, halsizlik ve baş dönmesi gibi belirtiler de tabloya eşlik edebiliyor.
Adet ağrısının şiddeti kişiden kişiye değişirken, bazı basit uygulamalar sancının hafiflemesine yardımcı olabiliyor.
ADET SANCISINA NE İYİ GELİR?
Adet sancısını hafifletmek için en sık başvurulan yöntemlerden biri sıcak uygulama. Alt karın veya bel bölgesine sıcak su torbası ya da ısıtıcı ped yerleştirmek kasların gevşemesine ve krampların azalmasına yardımcı olabilir. Hafif yürüyüş ve esneme hareketleri de bazı kişilerde rahatlama sağlayabilir. Yeterli uyku, dinlenme ve sıvı tüketimi de adet döneminde genel olarak daha iyi hissetmeye yardımcı olabilir.
Adet sancısına iyi gelebilecek yöntemler arasında sıcak duş almak, karın ve bel bölgesine sıcak uygulamak, hafif egzersiz yapmak, yeterli su tüketmek, düzenli uyumak ve stresi azaltmaya yönelik gevşeme tekniklerini uygulamak bulunuyor.
ADET SANCISI EN HIZLI NASIL GEÇER?
Ağrının hızlı şekilde hafifletilmesi için sıcak uygulama pratik yöntemlerden biri olarak öne çıkıyor. Sıcak su torbası veya ısıtıcı pedin alt karın bölgesine uygulanması, rahim çevresindeki kasların gevşemesine ve ağrı hissinin azalmasına yardımcı olabilir.
Adet ağrısı için kullanılan bazı ağrı kesiciler de etkili olabilir. Özellikle nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ), adet sancısında rol oynayan prostaglandinlerin üretimini azaltarak ağrıyı hafifletebilir. Ancak ilaç seçimi ve kullanımı kişinin sağlık durumuna göre değişebileceğinden, özellikle mide-bağırsak, böbrek veya kanama sorunları bulunanların ya da düzenli ilaç kullananların doktor veya eczacıya danışması önem taşıyor.
SICAK SU TORBASI ADET SANCISINA İYİ GELİR Mİ?
Sıcak uygulama adet kramplarının azaltılmasında yardımcı olabilecek yöntemlerden biridir. Alt karın veya bel bölgesine uygulanan kontrollü ısı kasların gevşemesine ve ağrı hissinin azalmasına katkıda bulunabilir.
Ancak sıcak su torbasının doğrudan çıplak cilde ve aşırı sıcak şekilde uygulanmaması gerekiyor. Yanık riskini azaltmak için araya ince bir havlu veya kumaş konulabilir.
ADET SANCISINA İYİ GELEN BİTKİ ÇAYLARI NELER?
Bazı bitki çayları sıcak bir içecek olarak rahatlama sağlayabilir ve kimi bitkiler adet krampları açısından araştırılmıştır. Bununla birlikte bitki çayları adet sancısının kesin tedavisi olarak görülmemeli ve etkileri kişiden kişiye değişebilmektedir.
Adet döneminde tercih edilen bitki çayları arasında zencefil çayı, papatya çayı, rezene çayı, tarçın çayı ve nane çayı bulunuyor. Özellikle zencefil üzerine yapılan bazı araştırmalarda adet ağrısının azaltılmasına yardımcı olabileceğine ilişkin bulgular elde edilmiş olsa da bitkisel ürünlerin de yan etkileri ve ilaçlarla etkileşimleri olabileceği unutulmamalı.
Hamilelik ihtimali bulunanların, kronik hastalığı olanların veya düzenli ilaç kullananların yoğun miktarda bitkisel ürün tüketmeden önce sağlık uzmanına danışması önerilmekte.
ADET SANCISINA İYİ GELEN YİYECEKLER NELER?
Adet döneminde dengeli beslenmek ve yeterli sıvı almak genel iyilik halini destekleyebilir. Sebze ve meyveler, tam tahıllar, kuruyemişler ve omega-3 yağ asitlerinden zengin besinler dengeli beslenmenin parçası olarak tercih edilebilir.
Aşırı tuz tüketimi bazı kişilerde şişkinliği artırabileceği için sınırlandırılabilir. Fazla kafein tüketiminin de bazı kişilerde çarpıntı, huzursuzluk veya mide şikayetlerini artırabileceği göz önünde bulundurulabilir.
ADET SANCISI NEDEN OLUR?
Adet sırasında rahim, iç tabakasını vücuttan uzaklaştırabilmek için kasılır. Bu kasılmalarda prostaglandin adı verilen maddeler önemli rol oynar. Prostaglandin düzeylerinin yüksek olması daha güçlü rahim kasılmaları ve daha belirgin ağrıyla ilişkili olabilir.
Çoğu kişide altta yatan başka bir hastalık olmadan görülen bu durum “primer dismenore” olarak adlandırılır. Ancak bazı durumlarda endometriozis, adenomyozis, rahim miyomları veya pelvik enfeksiyonlar gibi sağlık sorunları da ağrılı adet dönemlerine yol açabilir. Bu durumda “sekonder dismenore” söz konusu olabilir.
ADET SANCISI NE ZAMAN DOKTORA GİTMEYİ GEREKTİRİR?
Her adet sancısı hastalık anlamına gelmez. Ancak ağrının çok şiddetli olması, günlük hayatı veya işe/okula gitmeyi engellemesi, zaman içerisinde giderek kötüleşmesi ya da daha önce ağrısız geçen adetlerin sonradan belirgin şekilde ağrılı hale gelmesi durumunda kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurmak uygun olur.
Ağrıya aşırı veya olağan dışı kanama, bayılma, yüksek ateş, kötü kokulu akıntı ya da adet dönemi dışında devam eden pelvik ağrı eşlik ediyorsa da tıbbi değerlendirme gerekir.
Özellikle gebelik ihtimaliyle birlikte şiddetli veya tek taraflı karın ağrısı, bayılma ya da yoğun kanama bulunması halinde ise acil tıbbi değerlendirme alınmalıdır.
