Rusya'nın Sibirya bölgesindeki İrkutsk Veba ile Mücadele Enstitüsü'nde çalışan bir kişinin hastalanarak hayatını kaybetmesi, “veba salgını” iddialarını gündeme getirdi. Rus yetkililer, çalışana nedeni belirlenemeyen zatürre tanısı konulduğunu ve yapılan incelemelerde mesleki faaliyetleriyle bağlantılı mikroorganizmaya rastlanmadığını açıkladı. Bazı haberlerde ise akciğer vebası şüphesi öne sürüldü. Peki Rusya'daki gelişmeler yeni bir pandemiye dönüşebilir mi? Veba nedir, nasıl bulaşır, belirtileri neler ve tedavisi var mı?
RUSYA'DA VEBA SALGINI MI VAR?
Rusya'daki olayın ardından bölgede kapsamlı sağlık önlemleri alınırken, Rus sağlık otoriteleri şu aşamada doğrulanmış bir veba salgını bulunduğunu açıklamış değil. Rospotrebnadzor, İrkutsk Veba ile Mücadele Enstitüsü çalışanına “nedeni belirlenemeyen zatürre” tanısı konulduğunu ve hastadan alınan örneklerde mesleki faaliyetiyle bağlantılı mikroorganizmalara rastlanmadığını bildirdi. Kurum ayrıca İrkutsk bölgesindeki epidemiyolojik durumun istikrarlı olduğunu açıkladı. Buna karşılık çalışanın ölümünün ardından temaslıların karantinaya alınması gibi önlemler uygulandı.
RUSYA'DAKİ VEBA İDDİALARI PANDEMİYE DÖNÜŞÜR MÜ?
Şu anki bilgilerle Rusya'daki olayın pandemiye dönüşeceğini söylemek için herhangi bir doğrulanmış veri bulunmuyor. Hatta mevcut resmi açıklamalar, söz konusu vakanın veba olduğunu henüz doğrulamış değil.
Veba geçmişte büyük pandemilere yol açmış olsa da günümüzde durum Orta Çağ'dakinden oldukça farklı. Hastalığın etkeni biliniyor, laboratuvar testleriyle teşhis edilebiliyor ve etkili antibiyotiklerle tedavi edilebiliyor. Dünya Sağlık Örgütü de günümüzde vebanın erken tanı ve antibiyotik tedavisiyle tedavi edilebildiğini belirtiyor.
Bununla birlikte özellikle akciğer vebası, insandan insana solunum parçacıkları yoluyla bulaşabildiği ve hızlı ilerleyebildiği için ciddi halk sağlığı önlemleri gerektiriyor. Yakın temaslıların izlenmesi, hastaların izolasyonu ve gerektiğinde koruyucu antibiyotik uygulanması salgın kontrolünde kullanılan yöntemler arasında bulunuyor.
VEBA HASTALIĞI NEDİR?
Veba, Yersinia pestis isimli bakterinin neden olduğu ciddi bir enfeksiyon hastalığıdır. Bakteri doğada özellikle bazı küçük memelilerde ve onların pirelerinde bulunuyor. İnsanlarda hastalık temel olarak bubonik (hıyarcıklı), septisemik ve pnömonik (akciğer) veba şeklinde görülebiliyor.
VEBA NASIL BULAŞIR?
En yaygın bulaşma yollarından biri enfekte pirelerin insanları ısırmasıdır. Enfekte hayvanların doku veya vücut sıvılarıyla korunmasız temas da hastalığın bulaşmasına yol açabilir.
Akciğer vebası ise diğer türlerden farklı olarak hasta kişinin solunum yoluyla çevreye yaydığı enfeksiyöz parçacıkların solunması sonucu insandan insana bulaşabilir.
BUBONİK VEBA BELİRTİLERİ NELER?
Vebanın en sık görülen türü olan bubonik vebada ani başlayan ateş, titreme, baş ve vücut ağrıları, halsizlik, bulantı ve kusma görülebiliyor.
Hastalığın en karakteristik belirtilerinden biri ise özellikle kasık, koltuk altı veya boyun bölgesinde ortaya çıkabilen, “bubo” adı verilen ağrılı ve şişmiş lenf düğümleri.
SEPTİSEMİK VEBA BELİRTİLERİ NELER?
Bakterinin kan dolaşımında çoğaldığı septisemik veba; ateş, titreme, aşırı halsizlik, karın ağrısı ve şoka neden olabiliyor.
İleri vakalarda cilt ve diğer dokularda kanamalar ortaya çıkabilir. Özellikle el ve ayak parmakları ile burun gibi bölgelerde dokuların ölmesine bağlı kararma görülebilir.
AKCİĞER VEBASI BELİRTİLERİ NELER?
Vebanın en ağır formlarından biri olan akciğer vebasında belirtiler oldukça hızlı gelişebiliyor.
Ateş, baş ağrısı ve halsizliğin yanı sıra hızla ilerleyen zatürre, nefes darlığı, göğüs ağrısı, öksürük ve bazı hastalarda kanlı veya sulu balgam görülebiliyor. Akciğer vebasının kuluçka süresi solunum yoluyla bulaşmanın ardından yaklaşık bir gün kadar kısa olabiliyor.
VEBANIN TEDAVİSİ VAR MI?
Veba antibiyotiklerle tedavi edilebilen bir bakteriyel hastalık. Ancak tedavinin mümkün olduğunca erken başlaması büyük önem taşıyor. Dünya Sağlık Örgütü, özellikle tedavi edilmeyen akciğer vebasının çok hızlı ilerleyerek ölümcül olabileceğini, buna karşılık erken dönemde uygun antibiyotik tedavisi alan hastalarda iyileşme oranlarının yüksek olduğunu belirtiyor.
Bu nedenle olası bir veba vakasında laboratuvar sonucunun beklenmesi yerine klinik şüphe oluştuğunda sağlık ekiplerinin değerlendirmesiyle tedavinin hızlı şekilde başlatılması gerekiyor.
Özetle, Rusya'daki mevcut olayın bir veba pandemisinin başlangıcı olduğuna ilişkin doğrulanmış bir bulgu bulunmamakta. Gelişmeler açısından belirleyici olan, hastalığın etkeninin kesin olarak tespit edilmesi ve yeni doğrulanmış vakaların ortaya çıkıp çıkmaması olacak.
