İstanbul'un en önemli tarihi yapılarından Ayasofya'nın altında, Roma döneminden günümüze ulaşan devasa bir yer altı ağı araştırılıyor. Yaklaşık 9 kilometrelik tüneller, su kanalları ve mahzenlerde sürdürülen çalışmalarda bugüne kadar 3 bin ton çamur ve moloz çıkarıldı. Temizlik ilerledikçe daha önce bilinmeyen tarihi alanlara ulaşılıyor.
AYASOFYA'NIN ALTINDA 9 KİLOMETRELİK TÜNEL AĞI
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya'da yürütülen restorasyon ve güçlendirme çalışmalarına ilişkin açıklamalarda bulundu. Bilim kurulu üyelerinin çalışmaları Mimar Sinan döneminden bu yana gerçekleştirilen en kapsamlı müdahale olarak değerlendirdiğini belirten Ersoy, yapının yalnızca kubbesinin değil, yer altındaki tarihi sistemlerinin de koruma altına alındığını söyledi.
Ersoy, tünellerin yağmur sularının tahliyesi ve su dağıtımı gibi işlevler taşıdığını, bazı bölümlerin insanların geçebileceği genişlikte olduğunu aktardı.
ROMA DÖNEMİNE AİT 170 METRELİK YOL TEMİZLENDİ
Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Hasan Fırat Diker, yer altındaki sistemin yaklaşık 1600 yıl önce Romalılar tarafından inşa edildiğini açıkladı.
2025 yılının şubat ayından bu yana devam eden çalışmalar kapsamında, Sarayburnu'ndan Küçük Ayasofya'ya uzanan Roma Caddesi'nin 170 metrelik bölümü temizlendi.
Diker, tünel ağının yağmur sularını tahliye etmek, şehre su dağıtmak ve güvenli alanlar oluşturmak amacıyla kullanıldığını belirtti.
İLK AYASOFYA'NIN KALINTILARI 2,30 METRE AŞAĞIDA
Araştırmalarda dikkat çeken bir başka ayrıntı da günümüzdeki Ayasofya'nın altında bulunan eski yapı kalıntıları oldu.
Diker, mevcut Ayasofya'nın üçüncü yapı olduğunu, ilk iki yapının yangınlar ve MS 532'deki Nika Ayaklanması sırasında yıkıldığını hatırlattı. İlk Ayasofya'ya ait kalıntıların bugünkü yapının yaklaşık 2,30 metre altında bulunduğunu açıklayan Diker, kuzeydoğu cephesindeki dört odalı hipoje alanında Ayasofya'dan daha eski dönemlere ait bulgulara da ulaşıldığını bildirdi.
GİZLİ GEÇİTLER ZİYARETE AÇILACAK
Yer altındaki tarihi alanların korunması ve ziyaretçilere sunulması için özel bir teşhir projesi hazırlanıyor.
Bakan Ersoy, restorasyon çalışmalarının ibadet ve ziyaret faaliyetleri aksatılmadan sürdürüldüğünü belirterek Ayasofya'nın bugüne kadar görülemeyen tarihi katmanlarını da halkla buluşturmayı hedeflediklerini açıkladı.
