Astronomların uzun yıllardır yanıtını aradığı “kara delikler nasıl bu kadar hızlı büyüdü?” sorusu, bilim dünyasından gelen yeni verilerle açıklığa kavuştu. Evrenin ilk dönemlerinde süper kütleli kara deliklerin oluşumu, gözlemlerle Güneş’in milyonlarca katı kütleye sahip kara deliklerin kısa sürede ortaya çıktığını gösteriyor. Ancak bugüne kadar bu hızlı büyüme süreçleri net biçimde anlaşılamamıştı.
YENİ ARAŞTIRMA ERKEN EVRENE IŞIK TUTUYOR
İrlanda’daki Maynooth Üniversitesi araştırmacılarının yürüttüğü ve Nature Astronomy dergisinde yayımlanan çalışma, bu gizeme güçlü bir açıklama sunuyor. Araştırmaya göre, erken evren bugüne kadar varsayıldığından çok daha düzensiz, yoğun ve şiddetli koşullara sahipti. Bu ortamda, Büyük Patlama’dan kısa süre sonra oluşan küçük kara delikler, çevrelerini saran yoğun gaz bulutları sayesinde olağanüstü hızlarla büyüyebildi.
Araştırmanın başyazarı Daxal Mehta, erken evrendeki bu koşulların “küçük kara deliklerin çevrelerindeki maddeyi adeta bir beslenme çılgınlığıyla yutarak” hızlı bir şekilde süper kütleli hale gelmesini sağladığını belirtiyor. Ekip, bu senaryoyu test etmek için evrenin ilk birkaç yüz milyon yılını kapsayan yüksek çözünürlüklü bilgisayar simülasyonları kullandı. Sonuçlar, ilk nesil kara deliklerin Güneş’in on binlerce katı kütleye kısa sürede ulaşabileceğini gösteriyor.
KARA DELİKLERİN “TOHUMLARI” YENİDEN DEĞERLENDİRİLİYOR
Daha önce süper kütleli kara deliklerin oluşumu için çoğunlukla “ağır tohum” senaryosu benimseniyordu; buna göre bazı kara delikler doğuştan büyük kütlelerle oluşuyor ve hızla büyüyebiliyordu. Yeni bulgular ise “hafif tohum” olarak adlandırılan yıldız kütleli kara deliklerin, uygun koşullar altında kısa sürede devasa boyutlara ulaşabileceğini ortaya koyuyor.
AŞIRI BESLENME EVRELERİ GÖZLER ÖNÜNE SERİLİYOR
Araştırmayı destekleyen diğer bulgular, erken evrende gözlenen sıra dışı kara delik örneklerinden geliyor. X-ışını gözlemleri, bazı uzak kuasarların teorik Eddington limitinin çok üzerinde madde topladığını gösteriyor. Bu tür “aşırı beslenme” evreleri, kara deliklerin beklenenden çok daha hızlı büyümesini mümkün kılıyor.
GELECEK GÖZLEMLER TEORİLERİ TEST EDEBİLECEK
Araştırmacılara göre, yeni bulgular erken evrede süper kütleli kara deliklerin sanılandan daha yaygın olabileceğine işaret ediyor. Ayrıca 2035’te fırlatılması planlanan LISA gibi yerçekimi dalgası görevleri, bu hızlı büyüyen kara deliklerin birleşmelerini doğrudan gözlemleyerek teorileri test etme olanağı sağlayacak.
