4A kapsamında çalışanların emeklilik koşulları, ilk uzun vadeli sigorta başlangıcına göre farklılaşıyor. Özgür Erdursun, değerlendirmesinde yalnızca prim gününü tamamlamanın her durumda yeterli olmadığını; yaş ve sigortalılık süresinin de birlikte kontrol edilmesi gerektiğini vurguladı.
8 Eylül 1999 ve öncesinde uzun vadeli sigortalılığı başlayanların EYT kapsamında normal emekliliğinde yaş şartı bulunmuyor.
Ancak prim günü ve sigortalılık süresi koşulları devam ediyor. Genel olarak kadınlarda 20, erkeklerde 25 yıl sigortalılık süresi aranıyor. Tamamlanması gereken prim günü ise ilk giriş tarihine göre değişiyor.
Staj veya çıraklık döneminde yalnızca kısa vadeli sigorta bildirimi yapılmış olması, bu tarihi kural olarak emekliliğe esas başlangıç haline getirmiyor.
3.600 GÜNDE EYT AYRINTISI
Erdursun, 3.600 günle kısmi emeklilikte yaş şartının sürdüğüne dikkat çekti. Bu yolda en az 15 yıl sigortalılık, 3.600 prim günü ve kademeli yaş şartı birlikte değerlendiriliyor.
Verdiği örnekte, 1995 girişli olup 3.600 gününü 2020’de tamamlayan bir erkek 60, aynı koşullardaki kadın ise 58 yaşında kısmi emekli olabiliyor.
1999-2008 ARASINDA İKİ AYRI YOL
9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk kez sigortalı olanlar için iki seçenek bulunuyor.
İlk seçenekte 7.000 prim günü ile kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartı aranıyor.
İkinci seçenekte ise 4.500 prim günü ve 25 yıl sigortalılık süresi gerekiyor. Yaş koşulu yine kadınlarda 58, erkeklerde 60 olarak uygulanıyor. Dolayısıyla 4.500 günü doldurmak, 25 yıllık süre tamamlanmadan tek başına yeterli olmuyor.
7.200 GÜNÜN DOLDUĞU YIL ÖNEMLİ
1 Mayıs 2008 ve sonrasında işe başlayan 4A’lılarda normal emeklilik için 7.200 prim günü esas alınıyor. Bu grupta yaş hesabında, primin hangi yıl tamamlandığı önem taşıyor.
Erdursun, 7.200 günü doldurmanın tek başına emeklilik hakkı sağlamadığını, kademeli yaş koşulunun da karşılanması gerektiğini belirtti.
Kısmi emeklilikte ise başlangıç yılına göre prim şartı 4.600 günden 5.400 güne kadar değişebiliyor. Daha düşük primle emeklilik mümkün olsa da yaş şartı daha ileri olabiliyor.
BORÇLANMA YAPARKEN STATÜYE DİKKAT
Eksik primleri tamamlamak için doğum, askerlik ve yurt dışı borçlanması ile isteğe bağlı sigorta seçenekleri değerlendirilebiliyor.
Erdursun, yurt dışı borçlanması ve 1 Ekim 2008 sonrasındaki isteğe bağlı sigorta sürelerinin 4B kapsamında değerlendirilebilmesinin emeklilik statüsünü etkileyebileceğini hatırlattı. Askerlik borçlanmasının ise koşullara göre başlangıcı geriye çekebildiğini belirtti.
Emeklilik koşullarını tamamlayan 4A’lılar, işten ayrıldıktan sonra SGK müdürlüklerinden veya e-Devlet üzerinden başvuru yapabiliyor.
Kişiye özel emeklilik tarihi, hizmet dökümü ve varsa farklı statülerdeki çalışmalar birlikte incelenerek belirleniyor.
