DEM Parti milletvekilleri Gülüstan Kılıç Koçyiğit ve Sezai Temelli’nin imzasını taşıyan teklif, 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında ilk kez sigortalı olan çalışanları kapsıyor.
TBMM’ye 2/3988 esas numarasıyla sunulan teklifin en dikkat çekici yönü, mevcut prim ve hizmet koşullarını koruyarak emeklilik yaşının sigorta başlangıç tarihine göre kademeli biçimde belirlenmesini hedeflemesi.
Teklif, 28 Ekim’de Plan ve Bütçe Komisyonuna sevk edildi. Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu da tali komisyon olarak görevlendirildi. Ancak teklifin henüz yasalaşmadığını ve önünde aşılması gereken bir süreç bulunduğunu hatırlatmak gerekiyor.
EYT SONRASI ADALET BEKLENTİSİ
2023 yılında yürürlüğe giren EYT düzenlemesiyle 8 Eylül 1999 öncesinde sigorta girişi bulunan milyonlarca kişi emeklilik hakkına kavuştu. Ancak bu tarihten hemen sonra sigortalı olan çalışanlar, yalnızca birkaç günlük fark nedeniyle yıllarca daha fazla beklemek zorunda kaldı.
Aynı işyerinde çalışan, benzer sürelerle prim ödeyen ancak sigorta başlangıç tarihleri farklı olan vatandaşlar arasında oluşan emeklilik farkı, yıllardır tartışma konusu.
Kademeli emeklilik talebinin temelinde de bu eşitsizliğin giderilmesi isteği bulunuyor. Çalışanlar, sigorta başlangıç tarihlerinin dikkate alındığı, yaş şartının bir anda yükselmediği ve geçiş sürecinin daha adil düzenlendiği bir sistem istiyor.
2008 SONRASI DA KADEMELİ GEÇİŞ BEKLİYOR
Kademeli emeklilik tartışmalarında öne çıkan önemli başlıklardan biri de 2008 sonrası sigorta girişlileri. Olası bir düzenlemenin yalnızca 1999-2008 aralığını kapsaması halinde, sonraki yıllarda sigortalı olan çalışanlar için yeni bir mağduriyet tartışmasının başlamasından endişe ediliyor.
Beklenti, 2008 ile 2009 arasında 17-20 yıllık bir emeklilik uçurumu oluşması yerine, sigorta başlangıç tarihine göre makul ve adil bir geçiş sistemi kurulması. Böylece 2009 girişli bir çalışanın da yıllarca yeni bir düzenleme beklemek zorunda kalmayacağı bir model hedefleniyor. Çünkü arada uçurum bir fark oluşmuyor.
Emeklilikte Adalet Derneği’nin (EMADDER) hazırladığı tabloda 2009 sonrası sigortalıların yaşadığı mağduriyetlerin de kademeli geçişle giderilmesi öngörülüyor. Derneğin yaklaşımına göre bu model, çıraklık ve stajyerlik dönemlerinden kaynaklanan mağduriyetlerin çözümüne yönelik beklentileri de gündemde tutuyor.
7000 GÜNÜ AŞAN PRİMİ OLANLARIN TALEBİ
1999-2008 arasında sigorta girişi bulunan çalışanların önemli bir bölümü 7000 gün ve üzerinde prim ödemiş durumda. Hatta 1 günle kaçırıp 53 yaşında ve 9300 gün pirimi olan vatandaş bile var. Bu kesimin temel talebi, prim ve 25 yıllık sigortalılık şartlarını yerine getirmesine rağmen yalnızca yaş nedeniyle emeklilik beklemek zorunda kalmasının yarattığı eşitsizliğin giderilmesi.
Kademeli emeklilik savunucuları, taleplerinin primsiz veya koşulsuz emeklilik olmadığını, aksine mevcut yükümlülüklerini yerine getiren çalışanlar için adil bir yaş geçişi oluşturulmasını istediklerini vurguluyor.
Ayrıca EYT gibi bir anda 5 Milyon vatandaşın değil yıllara değılmış şekilde her yıl 300 bin civarı gününü ve 25 yılımı dolduran vatandaş bu durumdan faydalanacak.
EMADDER’DEN MECLİS TRAFİĞİ
Emeklilikte Adalet Derneği Başkanı Mihriban Uğurlu da geçtiğimiz günlerde Ankara’da temaslarda bulundu. Meclis ziyaretleri gerçekleştiren Uğurlu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yetkilileriyle de görüşerek kademeli emeklilik beklentisini ve çalışanların taleplerini gündeme taşıdı.
Milyonlarca çalışanın gözü şimdi Meclis’teki sürece çevrilmiş durumda. Teklifin komisyonda görüşülüp görüşülmeyeceği, kapsamının nasıl şekilleneceği ve olası bir düzenlemenin 2008 öncesini mutlu edip sonrasında işe başlayanların ise aradaki kısa süreli farkı normal bulacağı şekilde sonuçlanması umudediliyor.
Meclis’e sunulan yeni teklif, yıllardır süren beklentiyi yeniden hareketlendirdi. Çalışanların istediği ise açık: Emeklilikte yeni bir uçurum yaratmak değil, sigorta başlangıç tarihine göre adil ve sürdürülebilir bir geçiş sistemi oluşturmak.
Şimdi milyonların sorduğu soru aynı: Kademeli emeklilik için daha ne kadar beklenecek?
