Emekli maaşlarında yapılan son düzenleme, yalnızca rakamları değil sistemin geleceğini de tartışmaya açtı. TGRT Haber ekranlarına çıkan Sosyal Güvenlik Uzmanı İsa Karakaş, “en düşük emekli maaşı” politikasının artık kritik bir eşiğe dayandığını vurguladı.
Karakaş, emeklilik sisteminin uzun süredir risk altında olduğunu dile getirerek, geçen hafta en düşük emekli maaşının 20 bin TL seviyesine geldiğini hatırlattı.
Bu uygulamanın sürdürülebilir olmadığını savunan Karakaş, önümüzde 5 yıllık seçimsiz bir dönem bulunduğunu söyleyerek emeklilik sisteminin masaya yatırılması ve kapsamlı bir değişiklik yapılması gerektiğini ifade etti.
“ADALET DUYGUSU ZEDELENİYOR”
Canlı yayındaki değerlendirmelerinde sistemin adaleti zedeleyen bir noktaya taşındığını belirten Karakaş, aynı primi ödeyen kişilerin farklı emekli maaşı almasının önüne geçilmesi gerektiğini söyledi. Karakaş’a göre yüksek prim ödeyenin daha yüksek maaş aldığı bir yapı kurulmadan sistemin ayakta kalması zorlaşıyor.
Karakaş, bugün gelinen noktada bunun tersine bir tablo oluştuğunu, daha önce uyardığı “hazır şablon” yaklaşımının etkisinin arttığını dile getirdi.
“9 BİN DE 18 BİN DE 20 BİNE TAMAMLANDI”
İsa Karakaş, “en düşük emekli maaşı” uygulamasının 2019’dan itibaren sistemin dengesini değiştirdiğini savundu.
Bu başlığa girildikten sonra insanların sistemden uzaklaşmaya başladığını söyleyen Karakaş, yeni düzenleme ile maaşı 9 bin TL olanların da maaşı 18 bin TL olanların da 20 bin TL’ye tamamlandığını anlattı.
Bu uygulamanın yalnızca belirli bir grubu değil çok geniş bir kesimi etkilediğini belirten Karakaş, tarım işçileri ve 9 bin gün prim ödeyenlerin de aynı tablonun içinde yer aldığını söyledi.
“HAZİNEYE YÜK BİNİYOR”
Karakaş, 2008 sonrası emeklilik sisteminde aylık bağlama oranlarının düşük kalması nedeniyle emekli maaşlarının sürekli tamamlandığını, bunun da Hazine üzerinde ciddi bir yük oluşturduğunu ifade etti. Karakaş’a göre sistemde kalmayı teşvik eden, prim ödeme isteğini artıran bir yapı kurulmadan bu yükün yönetilmesi giderek zorlaşacak.
Bu noktada muhalefete de çağrı yapan Karakaş, bilimsel veriler üzerinden hareket edilmesi gerektiğini söyledi.
“SEYYANEN ZAM GELİRSE 40 BİNİN ALTINA DÜŞMEZ”
Seyyanen zam başlığına ayrı bir parantez açan Karakaş, hükümetin geçmişte dile getirdiği seyyanen zam vaadine dikkat çekti. Bu vaadin hayata geçirilmesi durumunda en düşük emekli maaşının 40 bin TL’nin altına düşmeyeceğini ifade etti.
Karakaş, bu nedenle sistemin yeni baştan kurgulanması gerektiğini söylerken, yalnızca bürokratik değil, akademik katkının da içinde olduğu köklü bir çalışmaya ihtiyaç bulunduğunu dile getirdi.
EV HANIMLARINA PRİM DESTEĞİ VE STAJ-ÇIRAKLIK
Karakaş’ın çözüm önerileri arasında ev hanımlarına prim desteği verilmesi de yer aldı. Yaklaşık 10 milyona yakın ev hanımına prim desteği sağlanmasının sistemi yeniden hareketlendirebileceğini belirten Karakaş, staj ve çıraklık yapan çocukların da tüm sigorta kollarına dahil edilmesi halinde sistemin güç kazanabileceğini söyledi.
SGK VE VERGİ BORÇLARI İÇİN YAPILANDIRMA TALEBİ
Esnaf ve küçük işletmelerde borç yükünün kritik seviyeye çıktığını anlatan Karakaş, yapılandırma beklentisinin çok yükseldiğini söyledi. SGK ve Bağ-Kur borcu bulunan esnafın birikmiş borçlarının faizle daha da ağırlaştığını belirten Karakaş, bu koşullarda ödeme imkanının kalmadığını vurguladı.
Karakaş ayrıca, 25 yaşını aşmış çalışmayan çocukların Genel Sağlık Sigortası borçları bulunduğunu ve bu başlığın da kronik bir sorun haline geldiğini dile getirdi.
“ADALETSİZ BULUYORUM”
Karakaş, memur ile işçi maaşları arasındaki farkın kamuda gerilim yarattığını da gündeme taşıdı. Daha önce hiçbir memurun maaşının işçi maaşından düşük olmayacağı yönünde sözler verildiğini hatırlatan Karakaş, memurların eğitim ve sorumluluk yükünü işaret ederek bu durumu adaletsiz bulduğunu söyledi.
ÖLÜM YARDIMLARINDAKİ FARKI RAKAMLARLA ANLATTI
Programda mevzuat kaynaklı farklılıklara da değinen Karakaş, ölüm yardımlarındaki uçuruma dikkat çekti.
Karakaş’ın paylaştığı örneklerde işçi vefat ettiğinde 6.398 TL cenaze ödeneği verildiğini, memur vefat ettiğinde 13.184 TL ölüm yardımı bulunduğunu, milletvekili vefatında ise 158 bin TL’den fazla ölüm yardımı ödendiğini söyledi.
