Sosyal medyada kullanıcıların kendi fotoğraflarını yapay zeka araçlarıyla 1980'lerin saç, kıyafet ve fotoğraf estetiğine dönüştürdüğü "80'lerde nasıl görünürdüm?" akımı, saniyeler içinde oluşturulan görüntülerin arkasındaki elektrik, su ve diğer kaynak ihtiyacını yeniden gündeme taşıdı.
AA muhabirinin Birleşmiş Milletler Üniversitesi Su, Çevre ve Sağlık Enstitüsünün "Çevre ve Sağlık: Karbon, Su ve Arazi Ayak İzleri" çalışmasından yaptığı derlemeye göre, yapay zekayla oluşturulan tipik bir görsel için harcanan enerji, 10 vatlık LED ampulün yaklaşık 17 dakika çalıştırılmasına denk geliyor.
TEK GÖRSELİN SU AYAK İZİ YAKLAŞIK 29 MİLİLİTRE
Bir yapay zeka görselinin üretimi için tüketilen elektriğin su ayak izi yaklaşık 29 mililitre olarak hesaplanıyor.
Tek bir görsel için yaklaşık iki yemek kaşığı suya karşılık gelen bu miktar, üretimin milyarlarca görsele ulaşması halinde önemli bir kaynak kullanımına dönüşüyor. Yaklaşık 1 milyar görsel üretiminde söz konusu miktarın 29 milyon litreye ulaşacağı hesaplanıyor.
Google Trends verilerine göre "80'ler akımı" ifadesine yönelik aramalar geçen hafta bir önceki haftaya göre yüzde 5 bin arttı. Instagram'da da akıma ilişkin yapay zeka görsellerinin milyonlarca kullanıcı tarafından paylaşıldığı görüldü.
YAPAY ZEKANIN ÇEVRESEL MALİYETİ SADECE ELEKTRİKLE SINIRLI DEĞİL
Yapay zekanın çevresel maliyeti yalnızca görsel üretimi sırasında tüketilen elektrikten oluşmuyor.
Veri merkezlerinin çalışması için gereken elektriğin üretimi, sunucuların soğutulması, altyapının kurulması ve kullanılan donanımın üretimi de yapay zekanın toplam çevresel ayak izinin unsurları arasında yer alıyor.
VERİ MERKEZLERİNİN ELEKTRİK TÜKETİMİ ARTIYOR
Çalışmadaki hesaplamalara göre, küresel veri merkezleri 2025'te yaklaşık 448 teravatsaat elektrik tüketti.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ise veri merkezlerinin toplam elektrik tüketiminin 2030'da yaklaşık 950 teravatsaate yükselmesini bekliyor. IEA, bu artışın önemli itici güçlerinden birinin yapay zekanın yaygınlaşması olduğunu belirtiyor.
Çalışmaya göre, yapay zekayı destekleyen veri merkezlerinin 2030'daki elektrik tüketimiyle bağlantılı su ayak izinin 9,3 trilyon litreye, arazi ayak izinin ise 14 bin 500 kilometrekarenin üzerine çıkabileceği öngörülüyor.
Söz konusu rakamların doğrudan "80'ler" akımına ait olmadığı, yapay zeka altyapısının küresel ölçekte büyümesine ilişkin tahminleri ifade ettiği belirtiliyor.
GÜNLÜK KULLANIM ENERJİ TÜKETİMİNDE ÖNEMLİ PAYA SAHİP
Yapay zekanın enerji tüketiminin büyük bölümü eğitim sürecinden sonra gerçekleşiyor.
Araştırmaya göre, kullanıcıların modele gönderdiği günlük taleplerin işlenmesi, toplam yapay zeka enerji kullanımının yaklaşık yüzde 80 ila 90'ını oluşturuyor.
Araştırmada tipik bir yapay zeka görselinin temel metin sınıflandırma işleminden yaklaşık 1450 kat daha fazla enerji gerektirdiği hesaplanırken, tipik bir görsel üretiminin yaklaşık 2,9 vat-saat enerji tükettiği belirtiliyor.
GÖRSEL ÜRETİMİNDE TÜKETİM MODELE GÖRE DEĞİŞİYOR
Hugging Face ile Carnegie Mellon Üniversitesi araştırmacılarının çalışmasına göre, görsel üretiminde bin istem başına ortalama yaklaşık 2,9 kilovatsaat elektrik tüketiliyor.
Çalışmada, yapay zeka görevlerinin enerji ihtiyacının kullanılan modele ve göreve göre önemli ölçüde değiştiği ortaya konuluyor.
Bu nedenle tek bir yapay zeka görseli için sabit bir elektrik tüketimi değeri vermek yerine, kullanılan model ve hesaplama koşullarının dikkate alınması gerekiyor.
YAPAY ZEKA KAYNAKLI ELEKTRONİK ATIK DA ARTIYOR
Yapay zekanın kaynak ihtiyacı donanım tarafında da devam ediyor.
Yapay zeka kaynaklı elektronik atığın 2030'da yıllık 2,5 milyon tona ulaşabileceği öngörülüyor.
Böylece sosyal medyada birkaç saniyede oluşturulan bir retro fotoğraf, tek başına büyük bir kaynak tüketimi anlamına gelmese de milyarlarca yapay zeka işleminin parçası olarak elektrik, su, arazi ve donanım ihtiyacını kapsayan daha geniş bir kaynak zincirine ekleniyor.
