Hubble Uzay Teleskobu, Dünya’dan yaklaşık 25 ışık yılı uzaklıktaki genç Fomalhaut yıldız sisteminde nadir görülen şiddetli bir kozmik kazaya tanıklık etti. Gökbilimciler, sistemde aniden beliren parlak bir noktayı incelediklerinde, bunun her biri yaklaşık 60 kilometre genişliğinde olan iki dev asteroidin kafa kafaya çarpışması olduğunu tespit etti.
GEZEGEN OLUŞUM SÜREÇLERİNE IŞIK TUTAN KEŞİF
Bu olay, gökbilimciler için büyük önem taşıyor çünkü gezegen oluşum süreçlerini anlamak açısından benzersiz bir fırsat sunuyor. 440 milyon yaşındaki Fomalhaut, Güneş’ten daha büyük ve etrafı karmaşık toz kuşaklarıyla çevrili genç bir yıldız. Sistem, genç yaşta olmasının etkisiyle çarpışmaların hâlâ sık yaşandığı bir ortam sunuyor ve özellikle gezegenlerin nasıl şekillendiğini incelemek için doğal bir laboratuvar görevi görüyor.
DAGON VE YANLIŞ GEZEGEN TAHMİNİ
2000’li yılların sonunda gözlemlenen parlak bir nokta, başlangıçta bir gezegen olarak değerlendirilmiş ve “Dagon” adı verilmişti. Ancak 2014 yılında yapılan gözlemlerde bu parlak nokta tamamen kayboldu. Araştırmacılar, durumun aslında iki asteroidin çarpışmasından kaynaklanan ve yayılan bir toz bulutu olduğunu ortaya koydu.
2023 GÖZLEMLERİ VE YENİ BULGULAR
2023 yılında Hubble teleskobu sisteme tekrar odaklandığında, bilim insanları benzer bir parlak nokta daha tespit etti. Northwestern Üniversitesi’nden astronom Dr. Jason Wang, “Başlangıçta bu ışığın önceki gözlemlediğimiz kaynak olduğunu düşündük, ancak eski görüntülerle karşılaştırdığımızda bunun farklı bir kaynak olduğunu fark ettik,” açıklamasını yaptı.
Araştırmacılar her iki çarpışmanın da benzer büyüklükteki cisimler arasında gerçekleştiğini ve ilginç bir şekilde Fomalhaut diskinin aynı dış bölgesinde meydana geldiğini belirledi. Berkeley Üniversitesi‘nden astronom Dr. Paul Kalas, “Teorik hesaplamalar bu tür çarpışmaların 100.000 yılda bir gerçekleşmesi gerektiğini öngörüyordu. Ancak 20 yıl içinde iki çarpışma gözlemledik,” dedi.
Cambridge Üniversitesi‘nden astronom Dr. Mark Wyatt, çarpışan cisimlerin boyutlarının yaklaşık 60 kilometre olduğunu ve sistemde bu büyüklükte yaklaşık 300 milyon cisim bulunduğunu tahmin ettiklerini belirtti. Wyatt’a göre söz konusu sayı, Fomalhaut’un neden bu kadar hareketli bir sistem olduğunu da açıklıyor.
Araştırma ekibi hem Hubble hem de James Webb Uzay Teleskobu ile gözlemlerine devam ederek, cs2 olarak adlandırılan yeni toz bulutunun zaman içindeki değişimini incelemeyi planlıyor. Dr. Kalas şu değerlendirmede bulunuyor:
“cs2’nin şeklinde, parlaklığında ve yörüngesinde meydana gelebilecek değişimleri takip edeceğiz. Toz taneciklerinin yıldız ışığının basıncıyla dışarı doğru itilmesiyle, bulutun oval veya kuyruklu yıldız benzeri bir şekil alması mümkün.”
