Bilim dünyasında bazı deneyler sonuçlarını kısa sürede verirken, bazıları ise nesiller boyunca süren bir sabır sınavına dönüşüyor. Avustralya’daki Queensland Üniversitesi’nde 1927 yılında başlatılan Pitch Drop Deneyi (Zift Damlası Deneyi), neredeyse bir asırdır kesintisiz devam ederek bu uzun soluklu çalışmaların en çarpıcı örneklerinden biri olmayı sürdürüyor.
DENEYİN AMACI VE BAŞLANGICI
Deney, fizikçi Thomas Parnell tarafından ziftin sanılanın aksine katı değil, son derece yüksek viskoziteli bir sıvı olduğunu kanıtlamak amacıyla tasarlandı. Katran türevi olan zift, kapalı bir huninin içine döküldü ve üç yıl boyunca soğuyup dengelenmesi beklendi. 1930 yılında huninin alt kısmının kesilmesiyle, tarihin en yavaş akan deneylerinden biri resmen başlamış oldu.
GÖRÜNÜŞTE KATI, GERÇEKTE AKIŞKAN
Oda sıcaklığında katı gibi görünen ve çekiçle kırılabilen zift, gerçekte suya kıyasla yüz milyarlarca kat daha viskoz bir akışkan. Bu olağanüstü özellik nedeniyle deneyin ilk damlasının alttaki kaba ulaşması sekiz yılı aşkın bir süre aldı. Sonraki damlalar da benzer uzun aralıklarla düştü ve her biri bilim dünyasında sembolik anlar yarattı.
SADECE DOKUZ DAMLA, BİR ASIRLIK DENEY
Bugüne kadar huniden yalnızca dokuz damla zift düştü. Son damla Nisan 2014’te kayıtlara geçerken, onuncu damlanın 2020’li yıllar içinde düşmesi bekleniyor. Ancak Pitch Drop Deneyi’nin geçmişi, bu tür öngörülerin her zaman kesinlik taşımadığını defalarca göstermiş durumda.
DÜNYANIN EN UZUN DENEYİNDE BİR DAMLAYI KİMSE GÖRMEDİ
Zift Damlası Deneyi’nin en dikkat çekici yönlerinden biri, neredeyse 100 yıllık geçmişine rağmen hiçbir bilim insanının bir damlanın düştüğü ana doğrudan tanıklık edememiş olması. Deney yıllardır kameralarla izleniyor olsa da, kritik anlar genellikle teknik aksaklıklar ya da beklenmedik kesintiler nedeniyle kayda alınamadı.
Deneyin ikinci sorumlusu olan John Mainstone, 1961’den itibaren 52 yıl boyunca huniyi gözetti. Ancak 1988’de yedinci damla düştüğünde kısa süreliğine laboratuvardan ayrılmıştı. Mainstone, 2014’teki dokuzuncu damlanın düşüşünden yalnızca aylar önce hayatını kaybetti. Deneyi başlatan Thomas Parnell da kendi yaşamı boyunca tek bir damlanın düşüşünü görme şansına erişemedi.
Günümüzde deneyin sorumluluğunu fizik profesörü Andrew White üstlenmiş durumda. White, onuncu damlanın düşüşünü ilk kez canlı olarak belgeleyebilmek için süreci yakından takip ediyor.
GUINNESS REKORU KIRAN DENEY KÜRESEL İZLEYİCİ KİTLESİYLE DE DİKKAT ÇEKİYOR
Zift Damlası Deneyi, Guinness Dünya Rekorları tarafından “dünyanın en uzun süredir kesintisiz devam eden laboratuvar deneyi” olarak kayda geçirilmiş durumda.
