Hubble Uzay Teleskobu, evrende daha önce gözlemlenmemiş bir nesne türünü ortaya çıkardı. Cloud-9 adı verilen bu yıldızsız ve karanlık madde açısından zengin bulut, araştırmacılar tarafından “başarısız bir galaksi” olarak tanımlanıyor.
Galaksiler, milyarlarca yıllık evrimleri boyunca farklı şekil ve boyutlarda karşımıza çıkıyor. Normalde bir galaksinin temel bileşenleri yıldızlar, gaz ve etrafındaki karanlık madde halosundan oluşuyor. Karanlık madde, evrendeki kütlenin büyük kısmını oluşturmasına rağmen ışık yaymadığı için tespit edilmesi oldukça zor.
Galaksi oluşum teorilerine göre, karanlık madde yapıları evrenin erken dönemlerinde yerçekimsel cepçikler oluşturarak normal maddeyi, özellikle nötr hidrojen gazını topluyor. Bu gaz yeterince yoğunlaştığında yıldız oluşumu başlıyor. Ancak bazı durumlarda bu süreç tamamlanamıyor ve yıldız oluşumu gerçekleşemiyor; işte Cloud-9 gibi “başarısız galaksiler” de böyle ortaya çıkıyor.
YILDIZSIZ BİR HAYALET: İŞTE CLOUD-9 İSİMLİ BAŞARISIZ GALAKSİ ADAYININ ÖZELLİKLERİ
Cloud-9 ilk olarak Çin’deki Five-hundred-meter Aperture Spherical Telescope (FAST) ile yapılan bir radyo gözleminde, Başarısız M94 (Messier 94) yakınlarında tespit edildi. Yaklaşık 14,3 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan bu gizemli nesne, tamamen yıldızlardan yoksun durumda.
Space Telescope Science Institute’den Dr. Andrew Fox, açıklamasında şunları söyledi:
“Bulut, karanlık evrene açılan bir pencere. Teorik olarak evrendeki kütlenin çoğunun karanlık madde olması beklenirken, ışık yaymadığı için bu karanlık materyali tespit etmek oldukça zor. Cloud-9, karanlık maddenin baskın olduğu bir buluta nadir bir bakış sunuyor.”
Araştırma ekibinin Green Bank Teleskobu ve Very Large Array ile yaptığı radyo gözlemleri, Cloud-9’un yaklaşık 4.900 ışık yılı genişliğinde, yoğun ve küresel bir nötr hidrojen birikiminden oluştuğunu ortaya koydu. Söz konusu gazın kütlesi yaklaşık bir milyon Güneş kütlesine eşit ve herhangi bir dönme hareketi göstermiyor. Bulutu bir arada tutan karanlık madde miktarının ise yaklaşık 5 milyar Güneş kütlesi olduğu tahmin ediliyor.
Başarısız Bir Galaksinin Hikâyesi
Milano-Bicocca Üniversitesi’nden Dr. Alejandro Benitez-Llambay, “Bu bir başarısız galaksinin hikâyesi. Bilimde genellikle başarısızlıklardan, başarılardan daha çok şey öğreniriz. Bu vakada, yıldızların olmaması teoriyi doğruluyor,” değerlendirmesinde bulundu.
Cloud-9’un bir RELHIC (Yeniden İyonlaşma ile Sınırlı Nötr Hidrojen Bulutu) olduğu düşünülüyor. Bu tür nesneler erken evren simülasyonlarında uzun süredir öngörülmesine rağmen şimdiye kadar tespit edilmeleri oldukça zordu. Cloud-9, bu özellikleriyle şimdiye kadar doğrulanmış en net RELHIC örneği olarak öne çıkıyor.
Gagandeep Anand liderliğindeki araştırma ekibi, Hubble Uzay Teleskobu’nun Gelişmiş Kamera Sistemi ile yapılan derin optik gözlemlerle, bulut içerisinde birkaç bin Güneş kütlesinden fazla yıldız olmadığını kesin olarak belirledi.
