Türkiye’de emeklilik sistemi, sigortalılık başlangıç tarihine göre farklı kurallara tabi olmaya devam ediyor. Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, emeklilik planlamasında dikkat edilmesi gereken kritik noktaları sıraladı.
Erdursun’a göre emeklilik planlamasının ilk adımı SGK hizmet dökümünün detaylı şekilde kontrol edilmesi. Bu kapsamda özellikle şu başlıkların incelenmesi gerekiyor: ilk sigorta giriş tarihi, askerlik ve yurtdışı borçlanma hakkı, 18 yaş öncesi çalışmalar, çakışan günler ve statü geçişleri.
EN KRİTİK TARİH İLK SİGORTA GİRİŞİ
Emeklilik şartlarını belirleyen ana unsurun ilk sigorta tarihi olduğunu vurgulayan Erdursun, 30 Eylül 2008 öncesi ve sonrası için sistemin tamamen farklı işlediğini belirtti.
Bu tarihten önce sigortalı olanlar için son 2520 gün kuralı devreye girerken, sonrasında toplam prim günü esas alınıyor.
1260 GÜN DETAYI BELİRLEYİCİ
Özellikle birden fazla statüde çalışanlar için kritik bir nokta öne çıkıyor. Erdursun, son 1260 gün hangi statüde daha fazla geçtiyse, emekliliğin o statüden gerçekleşeceğini ifade etti. Bu detayın emeklilik hesaplarında belirleyici olduğu vurgulanıyor.
EYT KAPSAMINDA YAŞ ŞARTI YOK
8 Eylül 1999 ve öncesi sigortalılar için yaş şartı aranmadığını belirten Erdursun, bu grupta prim günü ve sigortalılık süresinin esas olduğunu söyledi.
Bu kapsamda 5000 ile 5975 gün arasında prim ve kadınlarda 20, erkeklerde 25 yıl sigortalılık süresi gerekiyor.
3600 GÜNLE EMEKLİLİK ŞARTLARI
3600 prim günü ile emeklilikte ise yaş şartı devreye giriyor. Kadınlar için 58, erkekler için 60 yaş sınırı uygulanıyor.
Ancak bu sistemde de prim ve sigortalılık süresinin tamamlandığı tarihe göre kademeli bir yaş sistemi bulunuyor.
1999–2008 ARASI SİGORTALILAR
Bu dönemde sigortalı olanlar için iki farklı seçenek bulunuyor: 25 yıl sigortalılık süresi ve 4500 prim günü ya da 7000 prim günü şartı. Hangi şart önce tamamlanırsa emeklilik o kapsamda gerçekleşiyor.
2008 SONRASI KADEMELİ SİSTEM
1 Mayıs 2008 sonrası sigortalı olanlar için sistem tamamen kademeli hale geliyor.
Bu grupta emeklilik yaşı, 7200 prim gününün hangi tarihte tamamlandığına göre değişiyor ve ilerleyen yıllarda yaş sınırı 65’e kadar çıkıyor.
EMEKLİLİK BAŞVURUSU NASIL YAPILIR?
Başvuru süreci iki şekilde yürütülüyor: e-Devlet üzerinden online başvuru ya da SGK’ya dilekçe ile başvuru. Başvuru sırasında bilgilerin eksiksiz kontrol edilmesi büyük önem taşıyor.
EMEKLİLİKTEN SONRA ÇALIŞMA
Emeklilik sonrası çalışmanın mümkün olduğunu belirten Erdursun, özel sektörde maaş kesilmediğini, kamu sektöründe ise kesinti uygulandığını hatırlattı.
PRİMİ EKSİK OLANLAR NE YAPACAK?
Eksik prim günlerinin her durumda borçlanma ile tamamlanamayacağını belirten Erdursun, askerlik, doğum ve yurtdışı çalışma gibi belirli durumlarda borçlanma yapılabileceğini ifade etti.
Alternatif olarak çalışmaya devam etmek ya da isteğe bağlı sigorta ödemek de seçenekler arasında yer alıyor.
