Bartın Üniversitesi Sosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Fatıma Betül Demir Evcimen, günümüzün en büyük sağlık sorunlarından biri haline gelen teknoloji bağımlılığına karşı kritik uyarılarda bulundu. Dijital araçların ve verilerin aşırı tüketimi olarak tanımlanan "dijital obezite", sadece zihinsel değil fiziksel sağlığı da ciddi şekilde sarsıyor.
DİJİTAL OBEZ OLDUĞUNUZU NASIL ANLARSINIZ?
Doç. Dr. Evcimen, bireylerin dijital obezite eğiliminde olup olmadığını anlamaları için bazı davranış kalıplarına dikkat çekti. Özellikle internet kesildiğinde yaşanan yoğun kaygı, sosyal medyadaki beğeni ve yorumları takıntılı şekilde takip etme ve bir dizinin tüm sezonlarını ara vermeden "tüketme" (binge-watching) eylemi, dijital obezitenin en büyük göstergeleri arasında yer alıyor.
ODAKLANMA SORUNU VE FİZİKSEL HASARLAR
Fiziksel obezitedeki yağ birikiminin hantallığa yol açması gibi, dijital obezitenin de zihinsel bir hantallık yarattığını belirten Evcimen; odaklanma güçlüğü, motivasyon kaybı ve çabuk sıkılma gibi belirtilerin altını çizdi. Ayrıca, uzun süre ekran başında kalmanın boyun tutulmaları, ellerde uyuşma ve hissizleşme gibi fiziksel sağlık sorunlarını da beraberinde getirdiğini ifade etti.
ÇÖZÜMÜN ANAHTARI: DİJİTAL OKURYAZARLIK
Bu tehlikeyle başa çıkmanın en etkili yolu olarak "dijital okuryazarlık" becerilerinin geliştirilmesi gösteriliyor. Dijital araçların hangi amaçla ve ne kadar süreyle kullanıldığının bilincinde olmak, bireyleri sanal dünyanın kontrolsüz tüketim döngüsünden koruyor. Yüz yüze iletişimin yerini alan emoji ve video gönderimlerinin, gerçek sosyal tatminin önüne geçtiği uyarısı yapılıyor.
EBEVEYNLERE KRİTİK ROL: DİJİTAL DİYET VE DETOKS
Özellikle dijital dünyanın içine doğan çocukları korumak için "dijital ebeveynlik" modelinin benimsenmesi gerektiğini vurgulayan Evcimen, ailelerin çevrim içi ortamlarda net sınırlar koymasını önerdi. Zihinsel sağlığı korumak için telefonlardaki gereksiz bildirimlerin kapatılması, uygulamaların silinmesi ve belirli sürelerle dijital cihazlardan tamamen uzak durulmasını kapsayan "dijital detoks" ve "dijital diyet" uygulamaları, modern çağın reçetesi olarak sunuluyor.
