Ben ki âciz bir seyyahım… Lakin sözlerim, Evliya Çelebi’nin izinden yürür. Ve bu şehir ki İstanbul, kapılarıyla konuşur; her biri bir kaderin eşiğidir.
Zira bu aziz şehrin, İstanbul Surları üzerinde vaktiyle elliye yakın kapısı vardı. Her biri ayrı bir âlem, ayrı bir hikâyedir…
I. KARA SURLARI KAPILARI
1. Altınkapı (Porta Aurea): Saltanatın Eşiği
Altınkapı
Derler ki bu kapıdan giren ya zaferle döner ya tarihe gömülür.
Bir gün bir Bizans kumandanı zafer sarhoşluğu ile girmiş, lakin üç gün sonra adı unutulmuştur. Taşlar hâlâ onu fısıldar…
2. Yedikule Kapısı: Zindan ile Saray Arasında
Yedikule Hisarı
Buradan giren elçiler altın tahtlarla karşılanırdı.
Ama bir gece, bir paşanın sessizce içeri alındığı ve bir daha çıkmadığı anlatılır…
3. Belgradkapı: Uzak Seferlerin Hatırası
Belgradkapı
Kanuni Sultan Süleyman Belgrad seferinden döndüğünde bu kapıdan girmiştir.
Kapının taşları hâlâ nal seslerini saklar.
4. Silivrikapı: Sürgünlerin Sessizliği
Silivrikapı
Bir kadın, sürgüne gönderilen eşinin ardından burada bayılmıştır.
Evliya der ki: “Bu kapı gözyaşını saklar.”
5. Mevlanakapı: Dervişlerin Geçidi
Mevlanakapı
Gece vakti dervişlerin zikri duyulurmuş.
Kimileri bunun rüzgâr olduğunu söyler… kimileri başka bir âlem.
6. Topkapı: Savaşın Gölgesi
Topkapı
Fatih Sultan Mehmet’in ordusunun en çetin hücumu burada yaşanmıştır.
Bir asker, surlara tırmanırken “Ya nasip” diye bağırmış; sesi hâlâ yankılanır.
7. Edirnekapı: Fethin Taçlandığı Yer
Edirnekapı
İstanbul’un en yüksek noktalarından biri…
Evliya der: “Buradan şehre bakmak, cennete bakmaktır.”
8. Eğrikapı: Gariplerin Kapısı
Eğrikapı
Bir dilenci burada dua etmiş, ertesi gün zengin olmuştur derler.
Ama kimse nasıl olduğunu bilmez.
II. HALİÇ (ALTIN BOYNUZ) KAPILARI
9. Ayvansaray Kapısı: Balıkçıların Sabahı
Ayvansaray
Güneş doğarken ilk hareket burada başlar.
Balıkçıların ağları yalnız denizi değil, şehrin hikâyelerini taşır.
10. Balat Kapısı: Milletlerin Buluşması
Balat
Yahudi, Rum, Ermeni…
Bu kapıdan giren herkes başka bir dilde selam verirdi.
11. Fener Kapısı: Işığın ve İnancın Yeri
Fener
Patrikhaneye giden yol buradan geçer.
Gece vakti kandillerin ışığı suya düşer.
12. Cibali Kapısı: Tütün ve Emek
Cibali
Bir zamanlar işçilerin sabah koşuşturmasıyla doluydu.
Tütün kokusu rüzgâra karışırdı.
13. Unkapanı Kapısı: Ticaretin Nabzı
Unkapanı
Buğday yüklü arabalar, sabahın ilk ışığında sıraya girerdi.
14. Odunkapı: Ormanın Şehre Girişi
Odunkapı
Koca kütükler, Anadolu’dan gelir, burada şehre dağıtılırdı.
15. Bahçekapı: Saraya Açılan Yol
Bahçekapı
Topkapı Sarayı’na giden yol buradan geçer.
Sarayın kokusu, denizin tuzuyla karışırdı.
III. MARMARA KAPILARI
16. Kumkapı: Denizle Yaşayanlar
Kumkapı
Balıkçıların, meyhanelerin ve hikâyelerin kapısı…
17. Yenikapı: Yolculukların Başlangıcı
Yenikapı
Gemiler buradan kalkar, umutlar uzak diyarlara giderdi.
18. Samatya Kapısı: Eski Zamanların Sessizliği
Samatya
Bir zamanlar saray mensupları burada gezintiye çıkardı.
19. Davutpaşa Kapısı: Askerin Yolu
Davutpaşa
Kışlalara giden askerler bu kapıdan geçerdi.
20. Narlıkapı: Gizli Bahçelerin Eşiği
Narlıkapı
İçeride nar ağaçları olduğu söylenir…
Ama kimse tam yerini bilmez.
IV. KAYIP VE UNUTULMUŞ KAPILAR
21–50. Zamanın Yuttuğu Kapılar
Bu kapılar artık yoktur…
Ama Evliya Çelebi onların adlarını şöyle anar:
- Perama Kapısı
- Pege Kapısı
- Romanos Kapısı
- Harisius Kapısı
- Kaligaria Kapısı
- Ksylokerkos Kapısı
- Melantias Kapısı
- Vlanga Kapısı
- Kontoskalion Kapısı
- Neorion Kapısı
- Prosphorion Kapısı
- Eugenios Kapısı
- Petrion Kapısı
- Platea Kapısı
- Drungarios Kapısı
- Kynegos Kapısı
- ve daha niceleri…
Her biri bir zamanlar birinin son vedası, bir başkasının ilk adımıydı.
SON SÖZ: KAPILARIN ARDINDAKİ ŞEHİR
Ey okuyucu…
Bil ki bu kapılar yalnız taş değildir.
Onlar:
- Bir annenin vedası
- Bir askerin duası
- Bir tüccarın umudu
- Bir sürgünün sessizliğidir
Ve eğer bir gün İstanbul sokaklarında yürürken bir kapının önünde durursan…
Rüzgâr kulağına eğilir ve sana şunu fısıldar:
“Bu şehirde hiçbir kapı kapanmaz…
Sadece hikâyeler içeri girer.”
