“Ayağının dibini kirpiklerimle süpürürüm.” Ali Şîr Nevaî
Bayram değil seyran değil Sevgililer Günü hiç değil; nerden çıktı bu mevzu derseniz yarım kalmış bir yazı diyelim. Zamanı gelmiştir belki de! Şiirin edebiyatta aşka en çok yakışan türü olduğuna inancımla şiir aşkından ve aşk şiiri yazabilmekten bahsedelim biraz.
Gençliğim sosyalist romantiklerin şiir parçaladığı döneme denk geldi. Daha ziyade politik şiirler okurduk. Ama âşık olduk mu da sanki ayıpmış gibi gizli gizli aşk şiirleri ezber ederdik ya da birileri bizi etkilemek için aşk şiirleri yazardı. Şiir okuyabilen adamlar çok mubahtı 70-80-90’lı yıllarda. Ezbere şiir okuyabiliyorsa, üstüne güzel okuyorsa, bir de kendi yazıyorsa hayran hayran dinlerdik. Tanrı gibi olurdu gözümüzde o amatör şairler. Ben şiir sevmem yeaaa demek ayıptı o zamanlar; entelektüel birikimine katkıda bulunmak, toplumu ve halkı tanımak için okumak, sevmek zorundaydın!
“Eh işte” diye sevilmez şiir
Edebiyat severler ikiye ayrılır; şiir sevenler ve sevmeyenler. Şiiri ya seversiniz ya sever; “eh işte!” gibi sevilmez şiir. Özü ve birden çok duyguyu sadece birkaç kelimeye sığdırmadın büyüsüne kapılmayanlar anlayamazlar şiirin büyüsünü. Tıpkı Hemingway’e ait olan, altı kelimelik dünyanın en kısa öyküsü "Satılık: Bebek ayakkabısı. Hiç giyilmedi." gibi sayfalarca yazmadan da çok şey anlatabilir insan şiirle.
“Bir öpücük daha ve hayatım son bulacak
Çünkü ilki kalbimi ağzıma getirdi
Ve bir dahaki bağrımdan alıp koparacak” Thomas Wyatt.
Kimi kaynaklar ilk şiirlerin dualar olduğunu söylüyor, kimileri destanları işaret ediyor. “Şiirin ilkesi, insanın üstün bir güzelliği özlemesidir. Bu ilke bir coşkunlukla, bir ruh taşkınlığında kendini gösterir. Bu coşkunluk, aklın yoğurduğu hakikatin dışındadır,” diyor Baudelaire de.
Aşk da şiir de dolaylı, örtük, gizli kalanı içeriyor. Misal sana çok âşığım demeden de karşınızdakine aşkınızı belli edersiniz. İkisi de hem çok açıktır hem gizli. “Şiir, seçmek ve gizlemek sanatıdır,” demiş Chateaubriand. Aşk da öyle değil mi?
“Vazgeçtim bu dünyadan, dünyamdan geçtim ama,
Seni yalnız komak var, o koyuyor adama.”
Can Baba ne güzel çevirmişti Shakespeare’in 66. Sonesini. Dünya Edebiyatından Shakespeare’i şiirde ve aşkta birlikte anmamak mümkün mü? Aşk, ihanet, nefret, intikam, saf sevgi, savaş, kavuşamama, ölüm ne ararsan var Shakespeare’in eserlerinde. Hepsi de yüzlerce yıllık aynı hikâye; keşfi edebiyatta size ket vurmuş, sadece tekrarlamaktan ibaret bir bırakış mirası Shakespeare’in yaptığı.
Aşk ve sevgi insanın en gerçek motivasyonu
Kimse anasının karnından şair doğmuyor derler ama bence koca bir yalan! Doğanlar olmuş işte. Şair olamasak da eğer seviyorsak şiir yazmayı amatörce denemenin önünde bir engel yok aslında. Yeter ki isteyelim ve pratiğini yapalım. Bir dönem şiir atölyesine gitmiştim ve ilk derste öğrendiğim “şiir yazmak öğretilmez” oldu. Ama kılavuz eserler ve birkaç temel tavsiye ile en azından işin ucundan tutabildim.
Kitaplığınıza şunları ekleyiniz
Sadece şiir değil edebi eser üretmenin her türlü baş ucu kaynağı Aristoteles’in Poetika’sı. Bol bol şiir okumak, yazılmış eserler gibi yazmayı denemek, bol bol egzersiz yapmak, (örneğin aşk deyince aklınıza gelen ilk beş kelimeyi yazın. Sonra o kelimeleri ve aşk ibaresini kullanmadan aşkı anlatmaya çalışın) şiir yazabilmenin başlangıcı olabilir. Bir de kaynak kitap tavsiyeleri vereyim size naçizane katıldığım atölyelerden:
Ahmet Telli-Sulara mı Yazıldı?, Berna Moran-Edebiyat Kuramları ve Eleştiri, Bertolt Brecht-Me-Ti, Ece Ayhan-Şiirimiz Mor Külhanidir Abiler, Ferit Edgü-Yazmak Eylemi, Horatius-Ars Poetica, Johann Wolfgang von Goethe-Yaşamımdan Şiir ve Hakikat, Mehmet Kaplan-Şiir Tahlilleri I-II, Sevda Şener-Dram Sanatı, Şinasi-Şair Evlenmesi, Veysel Çolak-Şiir Nedir ve Nasıl Yazılır? Ve Vladimir Mayakovski-Şiir Nasıl Yapılır?
E kimi kadın tektaş sever kimi kadın şiir hediye… Siz yine de sevdiğinize şiir hediye edin ve aşkla kalın!
